Ιστορικά επεισόδια στη Νικόπολη του Πόντου του Νίκου Εμμανουηλίδη

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Ιστορία

Mε την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων ο Οσμάν Φερεντίν, ένας άσημος βαρκάρης στην Κερασούντα, με το μαχαίρι πάντα στο ζωνάρι, ανυπόληπτος, άνθρωπος του σκοινιού και του παλουκιού, μαθαίνει τα κακά μαντάτα στο μέτωπο για τους τούρκους και αποφασίζει να καταταγεί εθελοντής στο στρατό, να πολεμήσει με τους συμπατριώτες του.

Όταν πλησίασε στο μέτωπο, από δειλία και φόβο (σύμφωνα με την επικρατούσα εκδοχή) αυτοτραυματίζεται στο γόνατο και μεταφέρεται για νοσηλεία στα μετόπισθεν. Βγαίνει από το νοσοκομείο κουτσός και με δεκανίκια στην αρχή και επιστρέφει στην Κερασούντα. Γνωστοί και φίλοι τον υποδέχονται ως ήρωα του πολέμου και αυτός με εθνική περηφάνια τους αφηγείται πως τάχα σε μια επίθεση κατά των γκιαούρηδων, τρέχοντας όρθιος, τραυματίζεται στο γόνατο από σφαίρα - και ορκίζεται άγρια εκδίκηση κατά των γκιαούρηδων, όπου βρεθεί. Ιστορικά επεισόδια στην Νικόπολη του Πόντου του Νίκου Εμμανουηλίδη. Από τότε παίρνει το παρατσούκλι τοπάλ (κουτσός), αποκαλείται Τοπάλ Οσμάν, και γίνεται ο σφαγέας των Ελλήνων του Πόντου. Δειλός στον πόλεμο κατά των εχθρών, γενναίος απέναντι σε άμαχους σε ειρήνη. Στην Κερασούντα, σε σύσκεψη με κορυφαία στελέχη του Νεοτουρκικού Κομιτάτου, ετοιμάζεται σχέδιο εξόντωσης των Ελλήνων με εξορίες, απελάσεις, δολοφονίες, αρπαγές, τα τάγματα εργασίας (αμελέ ταπουρού) και με εντολή των ανωτέρων ο Τοπάλ Οσμάν συγκροτεί ειδικό σώμα, τους τσετέδες του, για την εκτέλεση του μυστικού σχεδίου, αρχίζοντας από την Κερασούντα και τις άλλες παραλιακές ελληνικές πόλεις. Κάποτε έρχεται η σειρά της μεσογειακής Νικόπολης. Μπαίνει στην πόλη με τους τσετέδες του με σκοπό να σφάξει κα να ρημάξει. Οι Νικοπολίτες ήξεραν πόσο παραδόπιστος ήταν, του δίνουν 2000 λίρες από έρανο με πρωτοβουλία του προύχοντα και ηγετικού στελέχους της πόλης Ιωσήφ Ιορδανόπουλου (παππού μου από μητέρα), κάνουν πλουσιοπάροχο τραπέζι στους τσετέδες του. Όμως ο αιμοσταγής θέλει να δει να χύνεται αίμα. Να έσφαζε τους ευεργέτες του δεν του πήγαινε. Με εντολή του φέρνουν οι τσετέδες 8 - 10 αδέσποτα σκυλιά και λέει στους Νικοπολίτες: «Και σεις σκυλιά και αυτά σκυλιά». Με τη σφαγή των σκυλιών ικανοποίησε την επιθυμία του ο αιμοδιψής Τοπάλ Οσμάν.
Το 1915, με την έναρξη της γενοκτονίας των Αρμενίων, ένας πλανόδιος Αρμένης τσαγκάρης από γειτονικό αρμενικό χωριό, βρέθηκε στο Ασαρτσούκ της Νικόπολης και στο συνοικισμό Μανωηλάντων στη θέση Ουλού - Πουκίν. Συνέρχονται οι άρρενες της πατριαρχικής oικογένειας Μανωηλάντων και αποφασίζουν να τον κρύψουν στο ταβάνι του σπιτιού. Μετά από λίγο εκδίδεται φιρμάνι που έλεγε πως αν μια οικογένεια συλληφθεί να κρύβει και περιθάλπει Αρμένη θα εκτελούνται όλα τα μέλη της. Ξανασυνέρχονται οι άρρενες και αποφασίζουν να παραδώσουν τον κρυμμένο Αρμένη. Παρεμβαίνει δυναμικά μια νύφη, η Σοφία (η γιαγιά μου) και τους λέει: «Σε πεθαμένο άνθρωπο ψυχή μπορείτε να δώσετε; Πώς θα παραδώσετε ζωντανό άνθρωπο να τον σκοτώσουν οι Τούρκοι;». Και τους καθησυχάζει λέγοντας ότι θα τον αναλάβει η ίδια. Κατά το σούρουπο τον κατεβάζει από την κρυψώνα του σπιτιού, τον μπάζει σε μια μικρή σπηλιά καλυπτόμενη από θάμνους κοντά στο σπίτι (το χωριό ήταν ορεινό) και τον προστάζει, ποτέ την ημέρα να μη βγαίνει από τη σπηλιά, μόνο το βράδυ, αν θέλει να αποπατήσει. Κάθε απόγευμα έκανε πως πάει να μαζέψει ξερά ξύλα και κουσκούρχ για το τζάκι και επί δύο χρόνια έφερνε στον Αρμένη φαγητό και νερό. Το 1917 δίνεται αμνηστία, βγαίνει από τη σπηλιά ο Αρμένης και μετά από 40 μέρες έρχεται στο Ασαρτσούκ και από ευγνωμοσύνη δίνει 32 ζευγάρια παπούτσια για όλα τα μέλη της οικογένειας, που τον περιέσωσε. Νικόπολη - Γαράσαρη Πόντου: Χωριά, Τοπωνύμια, Χοροί, ήθη, έθιμα, παραδόσεις