Πόντος & Άγιον Όρος του Αρχιμανδρίτου Γαβριήλ Διονυσιάτου (ηγουμένου)

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Ιστορία

«Την δε περικαλλή του Αγίου Διονυσίου Μονήν έκτισεν ο αοίδιμος Αυτοκράτωρ Τραπεζούντος Αλέξιος ο Κομνηνός επί έτους ατπ’ (1380) δια παρακλήσεως του Αγίου Διονυσίου».

Όπως υπάρχουν σε αυτόν τον κόσμο φυλετικές και γλωσσικές συγγένειες έτσι υπάρχουν και ιστορικές και πνευματικές. Για παράδειγμα, η μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας της πρώτης να καλλιεργεί πάνω από κάθε άλλο τη φιλοσοφία, φιλολογία και καλλιτεχνία, τη λεπτότητα και το ύψος του αρχαίου ελληνικού πνεύματος. Επίσης δε και της τοιαύτης μεταξύ Βυζαντινού Ελληνισμού και των προς βορράν σλαβικών φύλων οι οποίες έλαβαν το φως του χριστιανισμού από τους μοναχούς και αποστόλους εκ Κωσταντινουπόλεως. Πόντος & Άγιον Όρος του Αρχιμανδρίτου Γαβριήλ Διονυσιάτου (ηγουμένου) 1952. Η πνευματική αυτή συγγένεια καθίσταται περισσότερο στενότερη και προσφιλής όταν περιέχει εντός αυτής το ομογενές και ομόφυλον. Όπως συνέβαινε με τις εν Μικρασιατική Ιωνία πόλεις με τας κλινάς Αθήνας διότι τις συνένωνε ψυχικώς το αυτό πνευματικό αισθητήριο, το αυτό γλωσσικό ιδίωμα, ο αυτός φιλελεύθερος πολιτισμός. Ένας τέτοιος δεσμός εξυφάνει από τον 9ο π.Χ. αιώνα μεταξύ του Ελληνικού Πόντου και της χερσονήσου του Άθω μέσω του Τραπεζούντιου μεγάλου ασκητού Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου και μετέπειτα επί της δυναστείας των Κομνηνών, δια της ιδρύσεως υπ’ αυτών της Ιεράς Μονής του Αγίου Διονυσίου. Είναι γνωστό στους εγκύπτοντας στην μεσαιωνικήν μας ιστορία πόσο ευεργετική επίδραση είχε επί των καθ' ημάς θρησκευτικών και εθνικών πραγμάτων η εκ Κρήτης εκδίωξης των επιδρομέων Αράβων, η οποία επιβράδυνε κατά τους ιστορικούς τουλάχιστον τρείς Εκατονταετηρίδες την πτώση του Βυζαντίου, ὡσαύτως και πόσον εις τούτο συνετέλεσε η προσωπική παρέμβαση του Οσίου Αθανασίου του Αθωνίτου επί του τότε στρατηγήσαντος και μετέπειτα Αυτοκράτορος Νικηφόρου Φωκά «Ανευ της παρορμήσεως τούτου» λέγει ο Παπαρρηγόπουλος η εκστρατεία εκείνου ή θα εματαιούτο ή θα ενεργείτο χλιαρώς, προδεδικασμένη σε αποτυχία. «Θεία συνάρσει» όμως όπως ο ίδιος ο Φωκάς έγραψε και με τις ευχές του Οσίου έφτασε εις πέρας αίσιον και περήφανη νίκη, η οποία ως γέρας τω μέν Νικηφόρω απέδωκεν τον θρόνον, τω δε Άθωνι την Ιεράν Μεγίστην Λαύραν δαπάνες του αυτού ιδρυθείσα. Με την ίδια συμπάθεια προς το Αγιώνυμον πλέον Όρος στοιχούσα και η δυναστεία των εν Τραπεζούντι Κομνηνών, χορηγεία αυτής προς τον Όσιον Διονύσιον τον Αγιορείτη, ανήγειρε εκ βάθρων την φερώνυμον Μονήν επ’ ονόματι του Τιμίου Προδρόμου. Τα κατά την ίδρυσιν αυτής αναφέρει το Χρυσόβουλον του Αλέξιου Γ΄ του Κομνηνού εκδοθέν το 1375, τύποις το πρώτον δημοσιευθέν υπό Φαλμεράιερ του 1843, περί ου ο μισέλληνας κατά τα άλλα ιστοριοδίφης ούτος γράφει «το πολύτιμον τούτο χειρόγραφο ενέχον τας εικόνας του Αυτοκράτορος και της συζύγου αυτού Θεοδώρας αποτελεί αριστούργημα της εν σμικρώ γραφής». Φωτοτυπία τούτου βλέπει όστις θέλει και εν τη «Εκκλησία της Τραπεζούντος» το αοιδίμου Μητροπολίτου αυτής και μετέπειτα Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρυσάνθου. Το Ποντι(α)κόν τούτο κειμήλιον και η Ιερά ημών Μονή σωζόμενη χάριτι Χριστού όπως κτίστηκε υπό των αειμνήστων Κομνηνών, θα πρέπει να γίνουν Ιερόν Προσκύνημα των απανταχού Ποντίων. Ήδη ότε «κρίμασιν οις οίδε Κύριος» η Σουμελά, ο Περιστερεώτας και ο Βαζελών μένουσιν επί γης αλλοτρίας, το Ιερόν τούτο Σεμνείον της Φιλοχρίστου Ποντι(α)κής γενναιοδωρίας θα ανάγει αυτούς εις γλυκεράν ημερών αρχαίων, ημερών δόξης και μεγαλείου Προγονικού, ότε της Ποντίας Μητρός «ούκ ήρξαν οι υπεναντίοι». Δι’ ημάς τους οικούντας εν τη Ιερά Μονή ταύτη θα είναι ευτυχής ευκαιρία ίνα και εμπράκτως την οφειλήν αποδώσουμε «τοις κείνου ρήμασι πειθόμενοι». Ελπίζουμε ότι οι φίλη Ποντιακή Εστία θα θελήσει να φιλοξενήσει την ταπεινήν ταύτην πραγματείαν και θα συντελέσει στην κίνηση του ενδιαφέροντος των αγαπητών Ποντίων προς την οικείαν Μονήν των. Ίνα προς τοις άνω επισκεφθώσιν και προσκυνήσωσιν τους εν αυτή θρησκευτικούς και εθνικούς θησαυρούς, είδωσι δε και μελετήσωσι και εν τη περιφήμω βιβλιοθήκη της, ής διευθυντής και κοσμήτωρ τυγχάνει επίλεκτον τέκνον του Πόντου ο εκ Τραπεζούντος γέρων Ευθύμιος, αδελφός του εν Θεσσαλονίκη ρέκτου βιομηχάνου Ευριπίδου Κοσμίδη. Εν τη Ιερά Μονή του Αγίου Διονυσίου ο Καθηγούμενος Αρχιμανδρίτης Γαβριήλ. Ο Τραπεζούντιος μοναχός Ευθύμιος Διονυσιάτης κατά κόσμον Θεμιστοκλής Ξενοφών Κοσμίδης