Ο Ελληνομνήμων του Πόντου. Ιστορικόν χρονικόν 1603 - 1645 του Γεωργίου Θ. Κανδηλάπτου (Κάνεως)

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Ιστορία

1603. Κατασκευή μοναστηριακής σφραγίδος μονής Βαζελώνος εκ στεφάνου καλλιτεχνικού και κομψοτάτου.

1607 . Επιδρομή κατά τής Τραπεζούντος των στασιαστών της Ασίας Γκελσλή (Gelslis) και λεηλασία αυτής, ακρωτηριασμός χριστιανών κατοίκων. Έκδοσις ευεργετηρίου γράμματος υπέρ μονής Σουμελά υπό Οικουμενικού Πατριάρχου Νεοφύτου.
1609. Συνοδική παρεδρία εν Ρώμη εν τω Ελλ. Κολεγίω του Αγ. Αθανασίου του μητροπολίτου Τραπεζούντος Ιγνατίου. Επίσκεψις της Τραπεζούντος υπό το περιηγητού Julien Bordier και διαμνημόνευσις υπ' αυτού ότι τότε ο ναός της Αγίας Σοφίας ήτο τέμενος τουρκικόν.
1610. Θάνατος Γερασίμου Β' Μητροπολίτου Τραπεζούντος. Διορισμός εις αντικατάστασίν του Ιγνατίου. Τελευτή Δανιήλ Στρατικεύα επισκόπου Κανείου. Εκλογή εις διαδοχήν του ηγουμένου Χουτουρά Θεολήπτου, έχοντος ταυτοχρόνως και την ηγουμενίαν της μονής.
1611. Έναρξις βίαιας εξισλαμίσεως των Λαζών του Πόντου από Σουρμένων μέχρι Γεωργίας και από περιοχήν Τζαράχ μέχρι Τραπεζούντος, ως και των εν τη Χαμσίν, απώλεια της γλώσσης αύτών. Εξισλάμισις και του εν Τόνγι͜α συμπαγούς ελληνικού πληθυσμού. Οι Έλληνες (Ρωμιοί) του Πόντου και οι Λαζοί, του Σάββα Π. Ιωακειμίδη 1957
1612. Αντιγραφή υπό επισκόπου Κανείου Θεολήπτου του χρυσοβούλλου και του κώδικος της Μονής Χουτουρά, ως δυσαναγνώστων καταστάντων εκ της πολυκαιρίας.
1613. Ίδρυσις τό β' του εν Αργυροπόλει επισκοπικού ναού του Αγίου Γεωργίου δι' εξόδων του γενικού άρχιμεταλλουργού Χ" Αθανασίου, Χ”Λαζ. Σαρασίτου επί επισκόπου Θεολήπτου. Γέννησις εν Τραπεζούντι Τριανταφύλλου Υψηλάντου, γενάρχου των εν Κωνσταντινουπόλει Υψηλαντών. Μετάβασις εις προσκύνησιν Παναγίου Τάφου Χ" Αθαν. Σαρασίτου. Δωρεά υπ' αυτού επτά καταστημάτων εις τάς ανάγκας του Ζωοδόχου Τάφου, κειμένων πλησίον του επί των ημερών μας Διοικητηρίου. Ίδρυσις ναΐσκου Παναγίας Ζωοδόχου Πηγής Χανακάδων υπό Ανδρονίκου ιερέως.
1614. Σύνταξις εκκλησιαστικών ευχών υπό λογίου ιερομονάχου Γρηγορίου Σουμελιώτου. Συγγραφή απταίστως νομοκάνονος υπό Δανιήλ Καϊογλου, κειμένου εν τη βιβλιοθήκη μονής Σουμελά.
1615. Αργία από των καθηκόντων του, επιβληθείσα συνοδικώς τω μητροπολίτη Τραπεζούντος Ιγνατίω διά χρηματικά χρέη του εις Μεγάλην Εκκλησίαν. Παραίτησις ηγουμένου μονής Βαζελώνος Νεοφύτου.
1617. Συγγραφή υπό μητροπολίτου Τραπεζούντος Ιγνατίου έργου: «Περί κακοδόξων Αρμενίων και του χωρισμού αυτών εκ κεφ. δ’».
1618. Συνοδική παρεδρία εν Κωνσταντινουπόλει Ιγνατίου μητροπολίτου Τραπεζούντος. Παραχώρησις υπό του ως άνω μητροπολίτου Ιγνατίου της εν Τραπεζούντι Ιεράς μονής Αγίου Γρηγορίου Νύσσης υπό τύπον μετοχίου εις την εν τω Αγίω Όρει μονήν τού Βατοπεδίου. Καρατόμησις εν Βιτλίς της Αρμενίας διά σουλτανικής διαταγής του Ουτσιντσόγλου Γαζουχτσή Κέλ-Όμέρ-πασά.
1620. Παραίτησις μητροπολίτου Τραπεζούντος Ιγνατίου και διαδοχή του υπό ιερομονάχου Ξενοφώντος. Θάνατος Χ" Στεφάνου Ιωάν. Σαρασίτου, υιού του Ιωάννου Σαρασίτου γεννηθέντος εν Άργυροπόλει.
1621. Διορισμός ηγουμένου Βαζελώνος του διαπρεπούς λογίου Γεωργίου ιερομονάχου (περί ού έγραψε και ό Ματθαίος Παρανίκας).
1623. Συνάντησις εν Ιεροσολύμοις του έξ άνω Χαβιάννης λογίου ίερομονάχου Σιλβέστρου το γένος Παπά Μιχαήλ μετά του Χ" Αθανασίου, Χ” Λαζ. Σαρασίτου. Πρόσκλησις αυτού εις Αργυρόπολιν. Είσοδος αυτού ως ιεροδιακόνου της επισκοπής Κανείου και αποστολή αυτού εις Ρωσίαν δι' είσπραξιν συνδρομών δια τας επαρχιακάς άνάγκας. Γεωγραφικόν Λεξικόν Χαλδίας 30ο Φελελίμ-δάγ, Φτελένια, Φυτίνα, Χαβραία, Χαβίανα
1624. Εισηγήσει ηγουμένου και επισκόπου Χουτουρά και Κανείου Θεολήπτου ο ευγενής Γεώρ. Στρατικεύας έκτισε την υπό των πολεμίων καταστραφείσαν μονήν Χουτουρά, κατόπιν ταξιδίου εις Θεοδοσιούπολιν. Λήψις διά θαύματος του Αγ. Γεωργίου συστατικής επιστολής του νομάρχου Ερζερούμης πρός τον σουλτάνον Μουράτ τον Δ’ (1623-1640) και έκδοσις φιρμανίου ιδρύσεως. Παραχώρησις στη μονή Χουτουρά υπό Κανείου Θεολήπτου αντιγράφου του κώδικος της μονής και του χρυσοβούλλου Αλεξίου του Γ', των πρωτοτύπων κρατηθέντων εν τή έπισκοπή Κανείου. Παραχώρησις υπό του αυτού επισκόπου της πνευματικής επικυριαρχίας των υπό Αλεξίου του Γ' δωρηθέντων τη μονή Χουτουρά χωρίων Χουτουράς, Ξύρξας, Αλτσάκαλας, Μαυραγγελή, Μουγελά καί Προδρόμου. Ίδρυσις υπό Γεωργίου Στρατικεύα ναού μονής Χουτουρά και εγκαίνια αυτού υπό Θεολήπτου Κανείου. Κατοχύρωσις των ως άνω γενομένων διά σιγιλλίου του επί μήνας τινάς πατριαρχεύσαντος εν Κωνσταντινουπόλει Ιακώβου του Α'. Παραίτησις από του θρόνου της επισκοπής Κανείου του Θεολήπτου και εγκατάστασίς του εν τη μονή Χουτουρά. Ίδρυσις της παρά τό Φροντιστήριον βρύσεως του «Χατσιλή» ύπό Χ" Αθ. Χ” Λαζ. Σαρασίτου. Διορισμός αρχιερατικού επιτρόπου επισκόπου Χαλδίας Θεολήπτου του εκ Χαβιάννης Σιλβέστρου. Εξαρχία Χουτουρά Αργυρουπόλεως Πόντου
1625. Τελευτή τού Χ" Αθανασίου Χ" Λαζάρου Σαρασίτου και αντικατάστασίς του εν τω υπουργήματι του γενικού αρχιμεταλλουργού υπό του υιού του Μουράτ Χ” Αθαν. Σαρασίτου.
1626. Μαρτύριον ηγεμονίδος Ιβηρίας νεομάρτυρος Κουτάβης και συγγραφή ακολουθίας αυτής υπό Γεωργίου Τραπεζουντίου. Επιστολή ηγουμένου Βαζελώνος Γεωργίου ιερομονάχου πρός Σωφρόνιον πρωτο σύγκελλον «περί δόλων» Ίησουϊτών.
1628. Τελευτή μητροπολίτου Τραπεζούντος Ξενοφώντος και διαδοχή του υπό του εν μοναχοίς λογίοις σπουδαίου Κυρίλλου.
1630. Γέννησις εν Χότση του διδασκάλου του Γένους Σεβαστού του Κυμινήτου
1632. Προσκύνησις μονής Βαζελώνος υπό του εκ Θοανίας (Τόνγι͜ας) Ιωάννου Κωνστ. Μουρούζη και προσφορά εις αυτήν οκτώ (8) φλωρίων.
1633. Διορισμός ηγουμένου Περιστερά του εκ Τραπεζούντος Σεραφείμ.
1635. Συνοικισμός των χωρίων της Μεσοχαλδίας Τσίτης, Αλεξοπουλάντων, Μακρέλ, Πιβεράς καί Θοναρίων εκ Τσίτης Σουρμένων υπό την αρχηγίαν οικογενειών Κουζάνων καί Θαλασσινών. Η Σίδη ή Τσίτη της επαρχείας Χαλδείας του Πόντου
1636. Συνοικισμός χωρίων Νιβαίνης εκ Σουρμένων. Ανάθεσις υπό της Υψηλής Πύλης της επισκοπικής επιβλέψεως των εν Καυκάσω χριστιανών εις τον μητροπολίτην Τραπεζούντος.
1638. Κατάργησις εν Πόντω του ανυμφεύτου των γενιτσάρων. Καθαίρεσις κακοτρόπου μητροπολίτου Τραπεζούντος Κυρίλλου και διαδοχή του υπό Ανθίμου του Γ’.
1639. Πρώτη θεμελίωσις της μονής Βαζελώνος.
1640. Καθαίρεσις καινοτόμου μητροπολίτου Τραπεζούντος Ανθίμου τοο Γ’ και εκλογή τοιούτου Λαυρεντίου. Έκδοσις προστατευτικού φιρμανίου εις μονήν Σουμελά υπό σουλτάνου Ιβραχίμ του Α'. Τελευτή ηγουμένου μονής Βαζελώνος Νεοφύτου. Έκδοσις ευεργετηρίου γράμματος υπέρ μονής Σουμελά οικουμενικού πατριάρχου Γέροντος Παρθενίου. Διορισμός ηγουμένου μονής Αγίου Γεωργίου Χουτουρά του εκ Φυτιάνων Ιωαννικίου τού Α' μέχρι 1675. Τελευτή επισκόπου Κανείου Θεολήπτου και αντικατάστασίς του υπό του πρωτοσυγκέλλου του Σιλβέστρου του εκ Χαβιάννης.
1641. Έκδοση αυτοκρατορικού φιρμανίου υπέρ της μονής Σουμελά υπό του σουλτάνου Ιβραϊμ Α’ (έτος εγίρας 1051).
1643. Υπαγωγή επισκοπής Κανείου εις Τραπεζούντος Λαυρέντιον και καταβολή χαρατσίου. Συνοδική παρεδρία εν Κωνσταντινουπόλει Λαυρεντίου Τραπεζούντος.
1644. Διορισμός ηγουμένου Βαζελώνος Ιερομονάχου Σαμουήλ.
1645. Διορισμός ηγουμένου Περιστερά του έξ Όφεως Σωφρονίου. "Εκδοσις μικροσχήμου εκκλησιασικού ωρολογίου, εν ώ εν επιπροσθέτοις φύλλοις εσημειώθη ο γενεαλογικός πίναξ του οίκου Σαρασιτών μέχρι τού 1917.
1646. Αποχωρισμός της επισκοπής Κανείου από της επιβλέψεως της μητροπόλεως Τραπεζούντος. Χριστιανισμός στον Πόντο / Θρησκευτικές Παραδόσεις