Φωτογραφία των αρχών του 1900, γυμναστής με τους μαθητές του
Η εκπαίδευση ήταν ένας απο τους βασικούς πυλώνες της κυριαρχικής παρουσίας, δράσης και εξέλιξης των προγόνων μας στην Ελληνική γη του Πόντου.
Μεταξύ πολλών άλλων εκπαιδευτηρίων, υποδειγματική υπήρξε η λειτουργία του Φροντιστηρίου της Τραπεζούντας, (του Πανεπιστημίου του Πόντου) όπου δίδαξαν αλλά και αποφοίτησαν σπουδαίες προσωπικότητες των γραμμάτων. Η εκπαίδευση στον Πόντο αποτέλεσε τον ακρογωνιαίο λίθο της διατήρησης της ελληνικής και χριστιανικής ταυτότητας των πληθυσμών, λειτουργώντας ως ανάχωμα στους διωγμούς και στις προσπάθειες αλλοίωσης του εθνικού φρονήματος. Οι Έλληνες του Πόντου έδιναν τεράστια σημασία στα «γράμματα», θεωρώντας τα απαραίτητο εφόδιο για την κοινωνική και πνευματική τους ανέλιξη. Σε αντίθεση με άλλες ομάδες που αρκούνταν σε βασικές γνώσεις, οι ελληνικές κοινότητες επένδυαν συστηματικά στη λειτουργία σχολείων. Κάθε ενορία ή κοινότητα προσπαθούσε να διατηρεί δικά της αλληλοδιδακτικά σχολεία. Οι δαπάνες για τη συντήρηση των κτιρίων, τους μισθούς των ελληνοδιδασκάλων και τον εξοπλισμό καλύπτονταν από το κοινοτικό ταμείο και τις δωρεές των κατοίκων. Ο πνευματικός ρόλος των σχολείων ήτο τεραστίας σημασίας για τους Έλληνες του Πόντου. Τα σχολεία δεν παρείχαν απλώς γνώσεις, αλλά λειτουργούσαν ως κέντρα «πνευματικής και ηθικής ανάπλασης», καλλιεργώντας την εθνική συνείδηση και την ορθόδοξη πίστη. Το Φροντιστήριο Τραπεζούντας ο «Φάρος της Ανατολής», το σημαντικότερο και εμβληματικότερο εκπαιδευτικό ίδρυμα στον Πόντο ήταν το Φροντιστήριο Τραπεζούντας. Ιδρύθηκε το 1682 από τον Σεβαστό Κυμινήτη, ο οποίος αναγνωρίζεται ως «Μεγάλος Δάσκαλος του Γένους». Λειτούργησε αδιάλειπτα μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1920, αποτελώντας τον βασικό εκπαιδευτικό οργανισμό της περιοχής. Στόχος του Σεβαστού Κυμινήτη ήταν η πνευματική ανάπτυξη των συμπατριωτών του και η θωράκισή τους έναντι των εξωτερικών πιέσεων (διωγμών και προπαγάνδας). Η συντήρηση και η ανάπτυξη του ιδρύματος στηρίχθηκαν σε μεγάλο βαθμό σε εύπορους Έλληνες εμπόρους. Οι δωρητές δεν προέρχονταν μόνο από την περιοχή της Τραπεζούντας, αλλά από ολόκληρο το δίκτυο των Ελλήνων της διασποράς, κυρίως από τη Ρωσία και τις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες. Το κτίριο του Φροντιστηρίου, που αποπερατώθηκε σε αρχική φάση το 1845, κατέστη σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού στον Πόντο, προκαλώντας έντονη συγκίνηση σε όσους το επισκέπτονταν. Το Επίπεδο Μόρφωσης Το επίπεδο της παιδείας στον Πόντο είχε σημειώσει σημαντική πρόοδο παρά τις αντίξοες συνθήκες της οθωμανικής περιόδου. Η παρουσία αξιόλογων δασκάλων που προσκαλούνταν από διάφορα μέρη για να διδάξουν στα σχολεία αποδεικνύει την επιδίωξη υψηλού εκπαιδευτικού επιπέδου. Οι απόφοιτοι αυτών των σχολείων, μεταξύ των οποίων και το Φροντιστήριο, αποτέλεσαν τη διανόηση του Πόντου, η οποία έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της σύγχρονης εθνοτοπικής ταυτότητας των Ελλήνων του Πόντου στα τέλη του 19ου αιώνα. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου - Ιστορία του Ελληνισμού του Ευξείνου Πόντου
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
