Συνταρακτικά γεγονότα και δεινοπαθήματα του ελληνικού πληθυσμού κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (Β΄ μέρος)
Συνέχεια απο το πρώτο μέρος.... Στο μεταξύ η Ρωσία εκήρυξε τον πόλεμο εναντίον της τουρκίας, μετά τον βομβαρδισμό των παραλιακών της πόλεων από τους Τούρκους με τα καταδρομικά «Γκαίμπεν» και «Πρεσλάου», που της παραχώρησε η Γερμανία.
Όπως ιστορικώς είναι γνωστό, ο τουρκικός στρατός κατά τους πρώτους μήνες των επιχειρήσεων κατάφερε να διασπάσει το ρωσικό μέτωπο, να εισβάλει στη Ρωσική Αρμενία και να καταλάβει το Αρταχάν και κάποιες άλλες πόλεις. Στις οποίες, καθώς και σε άλλα μέρη όπου υπήρχε αρμενικό στοιχείο, επακολούθησαν λεηλασίες, διαρπαγές, εκβιασμοί νεανίδων και γυναικών και αγρία σφαγή μέχρι εκμηδενισμού αυτού.
Οι Τούρκοι, κατενθουσιασμένοι από τις πρώτες τους επιτυχίες, εχλεύαζαν τους Έλληνες και τους έλεγαν: «Βάϊ παπανίζ κελίορ, Βάϊ ταϊνίζ κελίορ», δηλαδή έρχεται ο πατέρας σας (εννοούσαν τους Έλληνες), έρχεται ο θείος σας (τους Ρώσους). Δεν πέρασε όμως πολύς καιρός και η κατάσταση στο μέτωπο του Καυκάσου ανετράπη υπέρ των Ρώσων, διότι κατά τη γενική επίθεση που διέταξε ο τότε Υπουργός των στρατιωτικών και αρχιστράτηγος Εμβέρ πασάς, τα τουρκικά στρατεύματα υπέστησαν πανωλεθρία και απώλεσαν στο Σαρή-καμής σε μία μόνο νύχτα 200.000 στρατό, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβανόταν και το μικτό από Κερασουντίους Τούρκους και Έλληνες ανεξάρτητο 94ο Σύνταγμα. Έκτοτε τα ρωσικά στρατεύματα, προελαύνοντα ακάθεκτα κατά του Ερζερούμ και της Τραπεζούντος, τις κατέλαβαν. Εντός δε ολίγου, η μέν μία στρατιά έφθασε παραλιακώς στον ποταμό Χαρσιώτη (Χαρσούτ-ϊρμάκ) σε εξάωρη απόσταση από την Κερασούντα, η δε ετέρα, προχωρήσασα μεσογείως, κατέλαβε τα Χερίανα, που απείχαν περί τα 45 χιλιόμετρα από τη Νικόπολη. Κερασούντα Πόντου (Giresun). Ήθη, έθιμα, χοροί και τραγούδια των Ελλήνων της Κερασούντας του Πόντου.
Οι τουρκικές αρχές, για να προλάβουν τυχόν συνεννόηση των χριστιανών με τους Ρώσους, με την καθοδήγηση του Γερμανού Φόν Λιμάν πασά, που διορίστηκε τότε αρχιστράτηγος των τουρκικών στρατευμάτων, απεφάσισαν να θέσουν σε εφαρμογή το καταχθόνιο σχέδιο της γενικής πολιτικής του γερμανικού μιλιταρισμού, που απέβλεπε στην απαλλαγή του τουρκικού κράτους από τα αλλοεθνή στοιχεία. Έτσι, την 3η Νοεμβρίου 1916 τέθηκε σε εφαρμογή το σχέδιο των εκτοπισμών, πρώτον των πλησιέστερων προς το μέτωπο κατοίκων της Τριπουπόλεως και περιχώρων, λίγο αργότερα της Κερασούντος και της περιφέρειάς της, που εφαρμόστηκαν και σε άλλες περιοχές όπου υπήρχαν χριστιανοί. Στην περίπτωση αυτή ο ελληνικός πληθυσμός της Κερασούντος διέφυγε, την τελευταία στιγμή, τις κακουχίες του εκτοπισμού, χάρη στον καταγόμενο από το Βαϊμπούρτ ευλογημένο άνθρωπο Παυλάκη εφέντη. Αυτός, επειδή ήταν τροφοδότης του τουρκικού στρατού και φίλος του στρατηγού του ανατολικού μετώπου Βεχήπ πασά, συναντήθηκε μαζί του στο Σού-σεχρή, όπου είχε το αρχηγείο του, και κατέληξαν σε συμφωνία: να υποχρεωθούν οι Έλληνες της Κερασούντος να μεταφέρουν τρόφιμα και πυρομαχικά του στρατού από την Κερασούντα στη Νικόπολη (Καρά-χισάρ) με ίδια μέσα και έξοδα, και ως αντιστάθμισμα να απαλλαγούν από την εκτόπιση. Έτσι δε οι Κερασούντιοι διέφυγαν προσωρινώς τουλάχιστον την τοιαύτη περιπέτεια. Οι κάτοικοι όμως των πέριξ της υποδιοικήσεως χωρίων διετάχθησαν να εγκαταλείψουν τα χωριά και εντός δύο και μόνο ημερών να είναι έτοιμοι προς αναχώρηση. Ποιος είδε τον Θεό και δεν φοβήθηκε; Τι μπορούσαν να πάρουν τα αθώα αυτά θύματα, που δεν έφταιγαν σε τίποτα; Αλλά «ανάγκαι καί Θεοί πείθονται». Ιστορία του Ελληνισμού του Ευξείνου Πόντου
Φρικτό το θέαμα. Γέροντες και γριές, άνδρες, νέοι, νεάνιδες και παιδιά, γυναίκες με τα μωρά τους στις αγκάλες και όλοι φορτωμένοι στην πλάτη τους ένα πάπλωμα, λίγο ρουχισμό και μερικά τρόφιμα, οδηγούνταν από μερικούς τζανταρμάδες στα εσωτερικά μέρη της επικρατείας. Πολλοί από αυτούς κατά τη διάρκεια της πολυήμερης πεζοπορίας, της διανυκτερεύσεως στην ύπαιθρο, της πείνας και των διαφόρων ασθενειών, άφησαν τα κόκκαλά τους, χωρίς παπά, χωρίς μετάληψη, σε έρημα και άγνωστα μέρη. Όσοι δε διεσώθησαν και έφθασαν σε καθορισμένους καταυλισμούς, κατανεμήθηκαν ανά δύο ή τρεις οικογένειες σε διάφορα τουρκικά χωριά για να γίνουν είλωτες διαφόρων αγροίκων τούρκων. Εάν δε μερικοί τολμηρότεροι από αυτούς, που κατήντησαν ανθρώπινα ράκη από τις κακουχίες και την πείνα, πεζοπορώντας βουνά από βουνά, κατάφερναν να γυρίσουν στα χωριά τους, καταδιώκονταν και παντοιοτρόπως τυραννούμενοι ξεκαθαρίζονταν από τους τούρκους. Κατά τη διάρκεια των γεγονότων τούτων, ο Τοπάλ (κουτσός) Οσμάν αγάς, όπως ήθελε να τον αποκαλούν, με τους τσετέδες του υπό το πρόσχημα ότι καταδίωκε πρόσφυγες και φυγοστράτους, έκαιγε και ερήμαζε ελληνικές πόλεις και χωριά, μάλιστα δε ένα από τα χωριά της Κερασούντος, το Δεμιρτσή-κιοϊ, παραδόθηκε από αυτούς στις φλόγες με τους 800 κατοίκους του. Κατόπιν των βασάνων τούτων, εκτοπίσεων και καταπιέσεων, άρχισαν οι πρώτες εκδηλώσεις αντιστάσεως των ελληνικών πληθυσμών, ιδίως δε των περιφερειών της Σαμψούντος, Πάφρας, Αλάτσαμ, Σάντας και άλλων τινών περιοχών, οι οποίοι εφοδιασθέντες με τρόφιμα και διάφορα όπλα κατέφυγαν στα βουνά, όπου με ηρωισμό και αυτοθυσία τους ακολούθησαν και τα γυναικόπαιδά τους. Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου (playlist)
Στα πυκνά και δύσβατα απέραντα αυτά βουνά, όπου είχαν τα κρησφύγετά τους τα αντάρτικα σώματα, αναγκάζονταν πολλάκις να συνάψουν σκληρές μάχες εναντίον των καταδιωκτικών αποσπασμάτων, αλλά παρά τον άνισο αγώνα κατάφερναν να αμύνονται με ηρωισμό και αυτοθυσία επί σειρά ετών, μέχρις ότου έγινε η ανακωχή κατά το 1918, οπότε συμφώνως με τους όρους της ανακωχής ήρθησαν τα μέτρα των εκτοπίσεων. Όλοι οι εκτοπισμένοι που κατάφεραν να επιζήσουν και όσοι βρίσκονταν στα βουνά ήταν πλέον ελεύθεροι να επανέλθουν στις εστίες τους.
Πηγή: Ποντιακές Μελέτες - ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΕΡΑΣΟΥΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΤΕΡΑΤΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΙΜΟΣΤΑΓΟΥΣ ΤΟΠΑΛ ΟΣΜΑΝ ΚΑΘ' ΟΛΗ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ - Έκδοση: Ιωάννου Παπαδόπουλου - Επιμέλεια: Παντελή Φουρνιάδη 1965
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
