Το τραγούδι του νοσταλγού - ο Κρωμναίος κρυπτοχριστιανός Γεώργιος Λαζαρίδης
Το τραγούδι του νοσταλγού - ο Κρωμναίος κρυπτοχριστιανός Γεώργιος Λαζαρίδης
Ήταν ένας από τους μεγαλύτερους και καλύτερους προύχοντας της Κρώμνης, λόγω καταγωγής και λόγω πλούτου, ο Γεώργιος Λαζαρίδης. Ο ίδιος και η γυναίκα του, με το αρχαϊκό όνομα Χαριτογέννη, κατάγοντο από τας ισχυροτέρας οικογενείας των αρχιμεταλλουργών της Κρώμνης — κρυπτοχριστιανών όπως όλοι οι συγχωριανοί τους — που με τον πλούτον και τα υψηλά αξιώματα και τα σοβαρά προνόμια που είχαν από τον Σουλτάνο, κατώρθωναν να κρατούν το χωριό τους μακρυά από κάθε σχεδόν κυβερνητικόν έλεγχο και από κάθε βαιοπραγίαν των Ντερέμπεηδων που ελυμαίνοντο άλλας περιφερείας. Με το «Χάττι-Χουμαγιούνη» πρώτοι οι Κρωμναίοι, ως γνωστόν, απέρριψαν το προσωπείον και εδήλωσαν εις τας επισήμους αρχάς ότι ήταν πάντοτε αυτοί και οι πρόγονοί των Έλληνες Χριστιανοί και τοιούτοι παραμένουν και σήμερον.
Το ότι πρωτοστάτησαν εις την εκδήλωσιν της πίστεως και του εθνισμού των πρώτα απ' όλους οι Κρωμναίοι και αυτό ωφείλετο εις το γεγονός ότι χάρις εις την προστασίαν των ισχυρών αυτών οικογενειών, για τους οποίους έγινε παραπάνω λόγος, αυτοί δεν εφοβούντο τον τούρκον και τον εθεωρούσαν ανίκανον να τους κάνη κακό. Σε δεσπόζουσα θέση της μικρής ενορίας Παϊραμάντων σκαρφαλωμένης πάνω σ' ένα λόφο που ξεπηδούσε ανάμεσα από δυό χαράδρες, που στό βάθος της κάθε μιας κυλούσαν τα διαυγή νερά τους αθόρυβα δύο ποταμάκια, έκτισε το αρχοντικό του ευθύς μετά το κήρυγμα της ανεξιθρησκείας ο Γεώργη Εφέντης, — όπως τον ωνόμαζαν οι συγχωριανοί του. Ήταν ένα δίπατο μεγάλο σπίτι, με ωραίο μπαλκόνι σ' όλη του τη πρόσοψη που αποτελούσε επανάσταση για τον αρχιτεκτονικό ρυθμό με τον οποίον ήταν φτιαγμένα όλα τα σπίτια της Κρώμνης. Το επίπλωσε μάλλον σαν αρχοντόσπιτο της Τραπεζούντας.
Γενικά ήθελε να κάμη ό,τι ήταν δυνατόν για να μεταβάλη επί το καλύτερον τον τρόπο της ζωής και την εμφάνισιν του χωριού και των συγχωριανών του και σ' όλα ήθελε να δίνη πρώτος αυτός το παράδειγμα. Τρανή απόδειξις της φιλοπροόδου και πολιτισμένης του ψυχοσύνθεσης στάθηκε το γεγονός της αποστολής και των δυό παιδιών του στο εξωτερικό για σπουδές, σε εποχή που ήταν ελάχιστοι εκείνοι που εγνώριζαν τα πρώτα γράμματα, σπανιώτατοι δε εκείνοι που κατώρθωναν να τελειώσουν το οκτατάξιον τότε Φροντιστήριον της Τραπεζούντας.Ο ένας απ' τα παιδιά του, ο Αλκιβιάδης, σπούδασε γιατρός στην Γαλλία. Όταν με το τέλος των σπουδών του γύρισε στο χωριό του διαπιστώθηκε πως προσβλήθηκε από φυματίωση. Θεωρήθηκε σαν κατάλληλο κλίμα για την θεραπεία του η Αίγυπτος και έτσι εγκαταστάθηκε στο Κάιρο, όπου και ήταν γραφτό να σβύση στο άνθος της ηλικίας του. Από ένα ποίημα, που άφησε και που διασώθηκε και το δημοσιεύομε παρακάτω, φαίνεται πως η νοσταλγία τον βασάνιζε όσο και η ασθένειά του. Ξεχύνεται τόσο πόνος απ' τους στίχους του και διαφαίνεται τόσο έντονα η νοσταλγία και η αγάπη στο χωριό του, ώστε να μη μπορή να μένη ασυγκίνητος ο αναγνώστης του, ακόμη κ' εκείνος που δεν ανέχεται την καθαρεύουσα, στην οποίαν είναι γραμμένα και που ήταν η γλώσσα των διανοουμένων εκείνης της εποχής (1890). Κρώμνη Πόντου (Korom Korum Trabzon) Ιστορία Λαογραφία Πολιτισμός. Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Θρύλοι, Παραδόσεις, Χοροί, Πρόσωπα.
Πρός την Πατρίδα μου την Κρώμνην ( † Αλκιβιάδου Γ. Λαζαρίδου, Ιατρού Αλχαζάντων 1890 - Κάϊρον)
Πρὸς σὲ Πατρίδα μου γλυκειά, τοὺς στοχασμούς μου πάντα στρέφω,
πρὸς σὲ τῆς Γῆς μικρὰ γωνιά, ἀγάπην ἄρρητον θὰ τρέφω.
Εἶσαι μικρά, μὰ ἡ καρδιά μου σὲ μεγαλώνει, σ' ἀνυψώνει
κ' ὅσο μακρύνετ' ἡ ματιά μου τόσο τὸ φῶς σου τὴν θαμβώνει.
Εἶσαι ἀτίμητος ἐμπρός μου, θὰ σ' ἀγαπῶ θὰ σὲ θαυμάζω,
εἰς τοὺς ἀδάμαντας τοῦ κόσμου ἕνα σου λίθον δὲν ἀλλάζω.
Πατρίς μου ἔχεις τόση χάρη ποῦ ὅσ' ἂν εἴπω δὲν τὴν φθάνω
εἶσαι χρυσός, μαργαριτάρι κι ἀπὸ διαμάντι παραπάνω.
Κοντὰ σ' ὅλα τὰ μεγαλεῖα ἡ καλλονή σου δὲν χλωμιάζει.
Σὺ ἔχεις μιὰ κρυφὴ μαγεία, ποῦ τὴν ψυχήν μου συναρπάζει.
Εἰς τ' ὄνομά σου ζηλευμένη, σκιρτῶ καὶ μ' ἔχει ἔνθους ζάλη,
δὲν ξεύρω τότε τί συμβαίνει, μὰ ἡ καρδιά μου γιὰ σὲ πάλλει.
Σ' ἔχω τοῦ βίου μου ἐλπίδα, βαθειὰ κρυμμένη στὴν καρδιά,
ὅπως ὁ ναύτης τὴν πυξίδα, κι ὁ ναυαγὸς σανίδα μιά,
Ὅπου καὶ ἄν εἶμαι σ' ἐνθυμοῦμαι, μὲ βαυκαλεῖς καὶ πάντα χαίρω,
γλυκὰ τὸν ὕπνον μου κοιμοῦμαι ὅταν σ' ἐσὲ τὸν νοῦν μου φέρω.
Τὶ δύναμις αὐτὴ νὰ εἶναι, μυστήριο ποιὸ κρύπτεις τάχα,
ὅπου μου φεύγουν αἱ ὀδύναι μὲ μιὰν ἀκτίνα σου μονάχα;
Ὁ Πόντος δὲν σὲ περιστέφει μὲ ἆσμα φλοίσβου ἢ τυφῶνα,
σὺ ἔχεις γύρω σου τὰ νέφη τὸν ἀετὸν καὶ τὴν τρυγόνα.
Γύρω σου μένουν, δὲν σ' ἐγγίζουν, δὲν σου ταράττουν τὴν αἰθρίαν
μόνον μακρόθεν σ' ἀντικρύζουν εἰς τὴν ζοφώδη των πορείαν.
Πρὸς σὲ τὸ ἄστρον τῆς ἡμέρας γελᾶ ἀπαύδως φωτοβόλον
κ' ἡ νὺξ μὲ λάμποντας ἀστέρας τὸν ἀμαυρόν σου πλέκει θόλον.
Ὁ Ποιητὴς πρὸς σὲ συνδέει τῆς Ἀττικῆς τ' ἄφθιτα κάλλη,
μιὰ εἶσθε γῆ, ἀὴρ εἷς πνέει, εἷς οὐρανὸς σᾶς περιβάλλει.
Εἰς τὸ ἀνθόπλεκτόν σου χῶμα, βλαστάνουνε λουλούδια τόσα,
γεμάτ' ἀρώματα καὶ χρῶμα, ποῦ δὲν ἐκφράζει καμμιὰ γλῶσσα.
Παρὰ τὴν δάφνην ὅταν ἄδει ἡ νίκη ὕμνον τοῦ ἀπείρου,
εἰς τὴν ἠχὼ θροοῦν οἱ κλάδοι τῆς ὑψικόμου σου αἰγείρου.
Στῆς Καλλιρρόης τ' ἀναβλύζον φθορᾶς καὶ ἀφθαρσίας κρᾶμα,
ἀντιλαλεῖ γλυκὰ φλοισβίζον τοῦ «Καταρράκτου» σου τὸ νᾶμα...
Ἄν εἰς τὸ ἆσμα ποὺ θ' ἀρχίση ἀπὸ τοῦ Ἰλισσοῦ τῆς κοίτης
ἡ ἀηδών, δὲν θ' ἀπαντήση ἄλλος πάρ' εἷς μικρὸς σπουργίτης,
ὤ! μὴ πατρίς μου, μὴ λυπῆσαι, δὲν μένει ψαλμῳδία ἄλλη,
ἐν μέσῳ ἐρειπίων κεῖσαι καὶ τῶν δεινῶν σου μάρτυς ψάλλει.
Ἡ ἐλαφρά σου γῆ, πατρίς μου, ὅσον μακρὰν αὐτῆς καὶ ἄν μείνω
νὰ γίνῃ φύλαξ τῆς θανῆς μου ὑστάτην θέλησιν ἀφίνω.
Θέλω ἡ ἄφατος πνοή σου, ὅταν ὁ τάφος μὲ βαρύνει,
νὰ μοὶ λαλῇ «Σκιά, κοιμήσου» εἶνε ἀτέρμων ἡ γαλήνη.
Αλκιβιάδης Γ. Λαζαρίδης
Τὸ ποίημα αὐτὸ μᾶς τὤστειλε ἡ ἀνεψιὰ τοῦ ποιητοῦ Παρθενόπη Λαζαρίδου, διαμένουσα στὴν Τραπεζοῦντα, μαζὺ μὲ τὴν σεβαστὴ μητέρα της. Εἶνε αἱ μόναι Ἑλληνίδες ποὺ ζοῦν ἐκεῖ, ὡς φέρουσαι Ρωσσικὴν ὑπηκοότητα. Κρωμέτ΄κα Τραγωδίας - Θεματικές ενότητες με δίστιχα της Κρώμνης
Πηγή: Ποντιακή Εστία 1961
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
