Η Αργυρούπολις του Πόντου – Ιστορική Μελέτη του Γεωργίου Θ, Κανδηλάπτη (Κάνι)

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Ιστορία

Επίσημες οικογένειες των προγονικών χρόνων: Είναι πασίδηλο (ολοφάνερο) ότι μετά την άλωση πολλές οικογένειες διασώθηκαν στην επαρχία μας και μόλις άρχισε η λειτουργία των μεταλλείων συγκεντρώθηκαν στην Αργυρούπολη, η οποία κατά τους θλιβερούς εκείνους χρόνους έγινε η σωστική κιβωτός του Ελληνισμού στην Ανατολή.

Οι πρώτοι κάτοικοί της προήλθαν από τη Μούζενα, των οποίων οι κάτοικοι είχαν την καταγωγή τους από τις αριστοκρατικότερες οικογένειες της Τραπεζούντας, όπως διατύπωσε και ο Σ. Ιωαννίδης. Αυτοί ήταν οι Κετζετζήδες, Καλπακτζήδες, Διακονίδαι, Καλογεράνται, Μουζενίδαι, Αμοιρά, Γαβράδες, Καρατζάδες, Ξιφιλίνοι, Πελινάδες, Καλλιμάχοι και άλλοι μέχρι εμάς διασωθέντες με αυτά τα επώνυμα. Γι' αυτό το λόγο το 1884, όταν επισκέφθηκε και μελέτησε μεταξύ άλλων και την επαρχία Χαλδίας, ο Αθαν. Παπαδόπουλος - Κεραμεύς έγραψε αυτά:
«Τα χωριά της επαρχίας Χαλδίας είναι παμπάλαια και ιστορικά και οι κάτοικοί της, προσφέροντας πολλές υπηρεσίες στο Γένος, είναι απόγονοι παμπάλαιων οικογενειών, των οποίων μάλιστα η καταγωγή ανέρχεται μέχρι και τον 13ο αιώνα, όπως επαρκώς αποδεικνύουν αυτό τα οικογενειακά τους επώνυμα που σώζονται ακόμα και σήμερα» (Ελλ. Φιλ. Συλλ. Κωνσταντινουπόλεως Τόμ. ιστ΄. — Δελτίον Παλαιογραφικόν, σελ. 4).
Αυτό δε πιο εμφαντικά το διατύπωσε τον ίδιο χρόνο ο ίδιος στο 6ο ρωσικό αρχαιολογικό συνέδριο που συγκλήθηκε στην Οδησσό, όταν στάλθηκε εκ μέρους του Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου Κωνσταντινουπόλεως και μίλησε για τη συλλογή εγγράφων από το 1256 και μετά, τα οποία αναφέρονταν στην τοπογραφία, την ιστορία και τη γαιοκτημονική δικονομία της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, και ανέφερε ονόματα και επώνυμα οικογενειών που αναφέρονται και στην Αργυρούπολη, στο Λερί, στο Κοάς , στη Μεσοχαλδία και των οποίων η καταγωγή ανάγεται στη Βυζαντινή εποχή, στους χρόνους των Κομνηνών. Χαλδία - Αργυρούπολις Πόντου Gümüşhane (Πόλεις, Κωμοπόλεις, Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Χοροί, Θρύλοι, Παραδόσεις, Πρόσωπα)
Αυτές οι οικογένειες αποτέλεσαν και ονομασίες συνοικισμών και ενοριών, όπως: Κουρή, Μουρουζάντων, Σούτσενος, Χαλδογιαννάντων, Διακονάντων, Καλογεράντων, Φαβράντων, Χαντσαράντων, Πελινά, Μαρουλάντων, Ακριτάντων, Τσιμπρικά, Γραγκάντων, Αλεξοπουλάντων, Γουβαλά, Συμωνάντων, Θεοχαράντων, Παλλαδάντων, Χαβραία, Τσαρούη, και άλλων, όπως εκτενώς αναφέρει και στη Ξυνωρίδα μου (σελ. 137 - 138) και των οποίων τα επώνυμα μεταφέρω και εδώ χάριν σεβασμού, καθότι η «Ποντιακή Εστία» κατήντησε πάγκοινο ανάγνωσμα και σωστική κιβωτός των προγονικών κειμηλίων και προσιτή σε κάθε φίλαθλο διανοούμενο και όχι μόνο στους καυχώμενους ότι αυτοί ως έχοντες επιστημονική μόρφωση πρέπει να εργάζονται στα παλαιογραφικά περιοδικά ως προνομιούχοι.
Οι ονομασίες αυτών των οικογενειών, πέραν των ανωτέρω μνημονευθέντων, είναι: Ζαμανοί ή Αλασ̌άδες, Σαρασίτες, Κουτρουπάντες, Σαρακηνοί, Κομνηνοί, Καρβωνάντες, Ρωμανάντες, Ζυγά, Στρατονάντες, Μαρανάντες, Βυζάνοι, Βαρτιγιαννάντες, Εξακουστάντες, Ζωγραφάντες, Καζάνοι, Σινικάλοι, Γρηγοράντες, Λιμάν, Αγατζά, Σαραντάτζ, Καλλιστράτες, Λογίζονες, Σεπηράντ, Κετενέ, Τιμέα, Κοπελά, Στρατονικοί, Σαχαράντ, Πολλάτ, Ιορδανάντ, Πορφυράντ, Κορώνη, Ζιλφή, Καστελλιώτες, Εφραιμάντ, Λαγώγινα, Ξενιτάντ, Ταπάκ, Γιόχ, Σίρπιλα, Οὐστόγλου, Κουτσούπ, Γαλπαχτζή, Ράτωνος, Σερπέκ, Κουρτζή, Χατζηιωσηφάντ, Παλγιώτ, Βουδά, Ιασονάντ, Ζυβαριώτες, Μουζαρά, Κουθούρ, Τιλπεράντ, Σεκρεμέ, Ζουντούρ, Μουζαρά, Χασανιτζάντ, Αλεπού, Κουστεμπέλ, Αγατζά, Σουμαγιαννάντ, Τεμιραγετή, Σκορδά, Αλακτσή, Χαβιτζά, Σεκούρ, Μελανάριος, Μανωμέν, Πιλπίλ, Χουμαία, Στύπονος, Τινερέ, Τσεπετζή, Αβαρά, Κοκιζέ, Γαραμάν, Γιασ̌ιλή, Ανανία, Φουλίτς, Χαριτωνάντ, Βουτούρ, Σιαμίν, Ταχτικάς, Μανουχ̌έρ, Παπουτζά, Μωραΐτη, Τσικαράβα, Τσιορτανά, Τσόρ, Χοντρού, Γιαχνή, Ξιμύτ, Κολόθ, Φουτούλ, Γασμά, Κεγουλέα, Γιανν-τσελεμπή, Λαμπριανού, Χανούζ, Τούμπα, Χαπεξί, Λαμπριανάντ, Πολυχρονάντ, Σημερτζή, Πασιντέρ, Κριθαράντ, Πλατυποδάντ, Μουμτζή, Τσιλφά, Μενευσέ, Κακαρά, Τήλ, Καμπουράντ, Χ''Διακονάντ, Κούκουδα, Σιόρας, Κρακρά, Μουτσαράντ, Σαχταρά, Ζαμπουραζάντ, Κιοκτζέ, Μελήσιοι, Παπατζά, Φαχούρ, Τσεμόν, Κουρατάς, Σαραφάντ, Τσακρουναλού, Ξαντίνοι, Τεμιζαλή, Χρυσουλάντ, Καλτσίδες, Κοζιλαρά, Συχρῆς, Παπουτζά, Τσεμόν, Κουρατάς, Καρατζά, Κακοχ̌ύμ, Μουζμούζ, Κανδηλάπτες, Τσιπαλά, Κοραποστόλ, Μολυβά, Τοπτζή, Τσιπαλά, Λαυρώντιου, Σκριβαίοι, Οικονομίδες, Ζουντούρ, Χοσελέφνος, Τσακάλ, Κωφού, Ταχτζή, Προύσαλιδες, και άλλες, όλες ελληνικής προέλευσης. Όσες δε απάντησα στους κώδικες της Μητροπόλεως και των ναών ως ευεργετών και αφιερωτών αυτών, αλλά και των μονών του Πόντου, του Αγίου Όρους και των Ιεροσολύμων και της εθνικής έγερσης του '21.
Συνεχίζεται …