Λαζοί και Λαζική - Φυλές και Τοπογραφίες - Κείμενο του κ. Φίλωνος Κτενίδη
Λαζοί και Λαζική - Φυλές και Τοπογραφίες - Κείμενο του κ. Φίλωνος Κτενίδη
Οι κάτοικοι της Κολχίδας ή Λαζικής λέγονταν Κόλχοι ή Λαζοί και ήταν κατά τον Ηρόδοτο και τον Διόδωρο τον Σικελιώτη υπολείμματα της αιγυπτιακής στρατιάς του βασιλιά της Αιγύπτου Σέσωστρη, που προέλασε μέχρι την Κολχίδα, και επομένως αιγυπτιακής καταγωγής. Τα κυριότερα φύλα των Κόλχων ήταν τα εξής: Μαχέλωνες, Ζυδρείται, Λαζοί ή Λάζοι. Αυτοί ήταν το ισχυρότερο φύλο, εξού και όλοι οι Κόλχοι ονομάστηκαν βραδύτερα Λαζοί. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου 
Τα όρια της Λαζικής δεν ήταν σαφώς καθορισμένα. Ως προς το βορειοανατολικό σημείο τους όλοι συμφωνούν ότι αυτό υπήρξε ο Φάσις ποταμός, ως προς δε το δυτικό όριο, ο μεν Ξενοφών επεκτείνει τα όρια της Κολχίδας (Λαζικής) μέχρι την Τραπεζούντα, ο δε Αρριανός τα σταματά στον Όφη. Κατά τους νεότερους χρόνους το όνομα των Λαζών περιλαμβάνει και πάλι όλα τα φύλα που κατοικούν δυτικά της Κολχίδας μέχρι τον ποταμό Όφη. Έτσι η Τουρκική Αυτοκρατορία ονόμαζε τη Διοίκηση του Ριζαίου «Λαζιστάν Μουτεσαριφλιγί» δηλαδή Διοίκηση Λαζικής. Ιστορία του Ελληνισμού του Ευξείνου Πόντου
Το Ρίζαιον (Ριζούς και τουρκικά Rize) έκειτο προς ανατολάς της Οφιούντος (τουρκικά Of). Οι αρχαίοι γεωγράφοι ονομάζουν το Ρίζαιον «Ρίζιος λιμήν ή Ριζούς», ο δε Προκόπιος «Ρίζαιον χωρίον».
Εξισλαμισμός: Επί Σουλτάνου Μεχμέτ Δ΄ (1648–1687) και των μεγάλων Βεζίρηδων Μεχμέτ Κιοπρουλού (1656–1661) και Αχμέτ Κιοπρουλού (1661–1676) οι αμείλικτοι διωγμοί των χριστιανών και οι απάνθρωπες πιέσεις των περιώνυμων Τερεμπέηδων της Λαζικής εξάντλησαν τη δύναμη προς αντίσταση των υποδούλων και τους ανάγκασαν σε ομαδικό εξισλαμισμό. Από τον ποταμό Ακάμψιο (Τσορόχ) μέχρι την Τραπεζούντα συμπαγείς ελληνικοί πληθυσμοί, οι κατοικούντες τις περιφέρειες Ριζούντος, Όφεως, Σουρμένων και Γεμουράς εξισλαμίστηκαν βίαια και αθρόως. Κατά την ίδια περίοδο εξισλαμίστηκαν ομαδικά και οι συμπαγείς ελληνικοί πληθυσμοί της Θοανίας (Τόνγιας). Πολλοί από τους ανωτέρω παρέμειναν Κρυπτοχριστιανοί, για τους οποίους γράψαμε άλλοτε. Λαζοί, Λαζική - Ιστορία, Γεωγραφία, Φυλή των Λαζών
Λαζοί και Λαζική - Φυλές και Τοπογραφίες - Κείμενο του κ. Φίλωνος Κτενίδη - Πηγή: Ποντιακή Εστία 1957 Ριζαίον (Ριζούντα) Ιστορία, Λαογραφία, Πολιτισμός
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
