• Home
  • Ιστορία
  • Ποντιακό γλέντι το 1910 στην Τραπεζούντα - Αρχείον Άννας Θεοφυλάκτου

Ποντιακό γλέντι το 1910 στην Τραπεζούντα - Αρχείον Άννας Θεοφυλάκτου

Ποντιακό γλέντι στην 1910 Τραπεζούντα - Αρχείον Άννας Θεοφυλάκτου Αυτή η εξαιρετική ιστορική φωτογραφία του 1910, προερχόμενη από το αρχείο της κας Άννας Θεοφυλάκτου στην Τραπεζούντα, αποτυπώνει μια αυθεντική στιγμή κοινωνικής συνεύρεσης και ποντιακού γλεντιού στα τέλη της οθωμανικής περιόδου.

Ανάλυση της Ενδυμασίας, των στοιχείων και της φωτογραφικής σύνθεσης. Υπάρχει ποικιλία ενδυμασιών (Αστική & Παραδοσιακή). Αναλυτικότερα για την Αστική Ενδυμασία: Αφενός οι περισσότεροι καθήμενοι άνδρες στο κέντρο και αρκετοί όρθιοι φορούν ευρωπαϊκού τύπου σακάκια, γιλέκα με αλυσίδες ρολογιού τσέπης, πουκάμισα και γραβάτες, συνδυασμένα με το κόκκινο φέσι της εποχής. Αφετέρου υπάρχουν Ζιπκαλήδες με οπλισμό: Στην πίσω σειρά ξεχωρίζουν άνδρες με την παραδοσιακή λάζικη αμφίεση (ζίπκα), που φέρουν χιαστί και στη μέση γεμάτες φυσιγγιοθήκες (φυσεκλίκια) και κρατούν όπλα, υποδηλώνοντας τη συνύπαρξη της ειρηνικής αστικής ζωής με την ετοιμότητα αυτοάμυνας στον Πόντο. Κεφαλόδεσμοι: Εκτός από τα φέσια, διακρίνονται παραδοσιακά δεμένα μπασλήκια/κουκούλες σε ορισμένους άνδρες.
Το Γλέντι και η Μουσική: Κάτω αριστερά κάθεται ο λυράρης κρατώντας την ποντιακή λύρα (κεμεντζέ) και το δοξάρι, έτοιμος να δώσει τον ρυθμό και την μελωδία στη συντροφιά. Στο κέντρο μπροστά βρίσκεται στρωμένο ένα χαμηλό τραπεζάκι με λευκό τραπεζομάντηλο, πάνω στο οποίο διακρίνονται φιάλη ποτού (ρακί/τσίπουρο) και μεζέδες. Διαγενεακή Παρουσία: Η παρουσία πολλών παιδιών (αγοριών και ενός κοριτσιού με λευκό φόρεμα) ανάμεσα στους ενήλικες αναδεικνύει τον οικογενειακό και κοινοτικό χαρακτήρα της γιορτής. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
Σύγκριση της πρωτότυπης & της επιχρωματισμένης εκδοχής. Πρωτότυπη ασπρόμαυρη εκδοχή: Αποτελεί ένα σπάνιο αρχειακό ντοκουμέντο, το οποίο όμως παρουσιάζει έντονη φθορά, υψηλή αντίθεση (καμένα λευκά και σκοτεινά σημεία) και χαμηλή ευκρίνεια στα πρόσωπα λόγω της παλαιότητας της εκτύπωσης. Έγχρωμη / αποκατεστημένη εκδοχή και ανάκτηση λεπτομερειών. Η ψηφιακή επεξεργασία καθάρισε τις φθορές και αποκατέστησε τα χαρακτηριστικά των προσώπων, τις υφές των ρούχων και τις λεπτομέρειες της λύρας και των όπλων. Τα βαθιά κόκκινα φέσια, οι γήινες καφέ και σκούρες μπλε αποχρώσεις των ρούχων, η μεταλλική λάμψη των φυσίγγων και το φυσικό ξύλο της λύρας ζωντανεύουν τη σκηνή. Δυστυχώς δεν σώζονται περαιτέρω ακριβείς πληροφορίες για τα εικονιζόμενα πρόσωπα: ονόματα, ακριβής καταγωγή, ακριβής χρόνος και τόπος φωτογράφησης τους.  Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου

Ποντιακό γλέντι στην 1910 Τραπεζούντα - Αρχείον Άννας Θεοφυλάκτου Γεωγραφικό Πλαίσιο: Η Τραπεζούντα, μητρόπολη του ιστορικού Πόντου στα παράλια του Ευξείνου Πόντου, αποτελούσε κορυφαίο εμπορικό, ναυτιλιακό και πολιτιστικό σταυροδρόμι. 
Ιστορικό Πλαίσιο: Το 1910 (μετά την επανάσταση των Νεοτούρκων του 1908) σηματοδοτεί μια μεταβατική περίοδο έντονης πολιτικής ρευστότητας. Η παρουσία ένοπλων ανδρών δίπλα σε αστούς αντανακλά τις απαρχές της αυτοάμυνας των ελληνικών κοινοτήτων.
Ενδυματολογικό Πλαίσιο: Παρατηρείται εντυπωσιακή συνύπαρξη παραδοσιακής και αστικής ενδυμασίας. Οι άνδρες φορούν φέσια και πασλίκια/κουκούλες), ευρωπαϊκά σακάκια με αλυσίδες ρολογιών, αλλά και παραδοσιακές ενδυμασίες (ζίπκας) με σταυρωτές φυσιγγιοθήκες.
Λαογραφικό Πλαίσιο: Στο επίκεντρο βρίσκεται η ποντιακή λύρα (κεμεντζές), το κατεξοχήν σύμβολο της μουσικής παράδοσης και της συλλογικής ψυχαγωγίας, πλαισιωμένη από το λιτό τραπέζι του γλεντιού (τσίπουρο/ρακί και μεζέδες).
Κοινωνιολογικό Πλαίσιο: Η σύνθεση αναδεικνύει τη οικογενειακή συνοχή και την πατριαρχική δομή της κοινωνίας: γέροντες, μεσοαστοί, αντάρτες και παιδιά συμμετέχουν ισότιμα στην ιεροτελεστία του γλεντιού, μεταλαμπαδεύοντας την ταυτότητα, τη λεβεντιά και τους δεσμούς αίματος στους νεότερους.

Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας καθώς στην αρχική τους μορφή τις περισσότερες φορές έχουν σχισίματα, ρωγμές, λείπουν κομμάτια ή τις έχει διαβρώσει ο χρόνος και η κακή αποθήκευση. Η σύγκριση μιας σχισμένης, φθαρμένης από τον χρόνο αυθεντικής φωτογραφίας με την αποκατεστημένη εκδοχή της αποδεικνύει την ουσιαστική σημασία της ψηφιακής διάσωσης των ιστορικών αρχείων. Πρόσωπα που κινδύνευαν να χαθούν κάτω από τις ρωγμές του χαρτιού, αποκτούν ξανά καθαρές εκφράσεις, επιτρέποντάς μας να συνδεθούμε άμεσα με την ιστορία τους. Λαογραφικά Σύμμεικτα Πόντου. Ήθη, έθιμα, Γλωσσικά Ιδιώματα, Παροιμίες, Θρύλοι & Παραδόσεις.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com 

Pin It

Print

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ