• Home
  • Ιστορία
  • Τα οφφίκια του παλατιού των Κομνηνών της Τραπεζούντας. Μοναχού Ευθυμίου του Διονυσιάτου βιβλιοθηκαρίου Μονής Αγίου Διονυσίου του εν Άθω

Τα οφφίκια του παλατιού των Κομνηνών της Τραπεζούντας. Μοναχού Ευθυμίου του Διονυσιάτου βιβλιοθηκαρίου Μονής Αγίου Διονυσίου του εν Άθω

Αυτοκρατορικός - δεσποτικός σάκος Μετά την υπό των Λατίνων άλωσιν της Κωνσταντινουπόλεως, κατά τον αυτόν εκείνον μήνα είχεν εγκατασταθή εν Τραπεζούντι ο νεαρός ΑΛΕΞΙΟΣ, ετών τότε 22, έγγονος του ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΥ του Κομνηνού, τη βοηθεία στρατού εξ Ιβήρων, ον είχε παράσχει εις αυτόν η εκ πατρός θεία Θάμαρ.

Ο Οίκος των Κομνηνών ήτο λίαν δημοφιλής ανά τα παράλια του Ευξείνου Πόντου, δι' ο κατά το πομπώδες ύφος των χρόνων εκείνων, ο ΑΛΕΞΙΟΣ προσωνόμασεν αυτόν Μέγαν Κομνηνόν και Αυτοκράτορα, οι δε διάδοχοι αυτού διετήρησαν το τε επώνυμον εκείνο και την αυτοκρατορικήν προσωνυμίαν επί 257 έτη, μέχρι του 1461, οπότε ραγδαίως επελθών ο Μωάμεθ κατέλυσε την τελευταίαν ταύτην Ελληνικήν Αυτοκρατορίαν. Η Τραπεζούς ήτο Κράτος πλούσιον, ένεκα της ζωηράς εν αυτή (ως εκ της θέσεώς της) εμπορικής κινήσεως, «ώσπερ τινός εργαστηρίου κοινού ή εμπορίου της οικουμένης απάσης ούσης της πόλεως». Χάριν των εμπορικών εκείνων συναλλαγών παρέστη η ανάγκη της εκκοπής ιδίων νομισμάτων, των λεγομένων Κομνηνάτων, μαρτυρούντων την έκτακτον ζωτικότητα των Ελλήνων του Πόντου. Εκ της αναγνώσεως του εις την Τραπεζούντα εγκωμίου του Βησσαρίωνος, αποκομίζει τις ακριβή και ζωηράν εικόνα του πλουσίου εμπορίου και της ευημερίας της Αυτοκρατορίας, των προϊόντων της γης, «ακρόδρυα γαρ πάντα και βάλανος άπας και οπωρών ποικιλία και κάλλη και πλήθη διαφέρουσα», των περί την πόλιν προαστείων, «λειμώνες τε και παράδεισοι και δένδρα παντοδαπά καρποίς βρίθοντα... και ελαιών πλήθος», των λαμπρών αυτής οικοδομών, των οικιών υψουμένων εις δύο και τρεις ορόφους «και κάλλους ουδέν απολείποντες». Περί των ναών δε και λοιπών μνημείων της εκκλησιαστικής τέχνης και αρχιτεκτονικής, έγραψαν και ησχολήθησαν πλείστοι των σοφών ημετέρων και ξένων αρχαιολόγων μετ' εκτιμήσεως και θαυμασμού πολλού. Η πόλις περιεβάλλετο υπό τειχών εξαιρέτου οχυρώσεως, με την αξιόλογον δε πολεμικήν οργάνωσιν αυτής, και στρατιωτικήν ακμήν ο αυτοκράτωρ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ κατετρόπωσε και εζώγρησε τον πανίσχυρον Μελίκ. Εν τη περιγραφή των ανακτόρων αναφέρεται η πολυτελής αυτών διακόσμησις μετά και των τοιχογραφιών, των παριστανουσών την σειράν των αυτοκρατόρων. Εκ των οφφικίων άτινα έφερον οι παρά τη βασιλική αυλή διακονούντες σοφοί της εποχής εκείνης άνδρες, ως Κωνστ. ο Λουκίτης, πρωτονοτάριος και πρωτοβεστιάριος, Μιχ. Πανάρετος, πρωτοσεβαστός και πρωτονοτάριος, Γεώρ. Αμιρούστης, πρωτοβεστιάριος και μέγας λογοθέτης, Ιωάν. Ευγενικός, νομοφύλαξ, κατάδηλον γίνεται ότι και εν τω παλατίω της Τραπεζούντος εσυνεχίσθησαν και διετηρήθησαν τα οφφίκια του Βυζαντίου μετά και των αυλικών τελετών, των ισχυόντων Βυζαντινών οφφικίων των Παλαιολόγων. Τούτων λεπτομερή κατάλογον παραθέτομεν εκ χειρογράφου κώδικος 15ου αιώνος αρ. 301 της Ιεράς Μονής Διονυσίου, χάριν των φιλιστόρων αναγνωστών της «Ποντιακής Εστίας». Τραπεζούντα (Trabzon) Πόντου. Ιστορία, Λαογραφία, Πολιτισμός, Ήθη, Έθιμα, Χοροί & Τραγούδια

Τα τείχη των Κομνηνών της Τραπεζούντας (Η κοιλάδα του Ταμπαχανέ)Τα Οφφίκια του Παλατιού: 1) Δεσπότης, 2) σεβαστοκράτωρ, 3) καίσαρ, 4) πανυπερσέβαστος, 5) πρωτοβεστιάριος, 6) μέγας δουξ, 7) μέγας δομέστικος, 8) πρωτοστράτωρ, 9) μέγας λογοθέτης, 10) μέγας στρατοπεδάρχης, 11) μέγας πριμμικήριος, 12) μέγας κονόσταυλος, 13) επί του κανικλίου, 14) πρωτοσεβαστός, 15) πιγκέρνης, 16) παρακοιμώμενος του κοιτώνος, 17) μέγας βαΐουλος, 18) κουροπαλάτης, 19) πρωτοβεστιαρίτης, 20) δομέστικος, 21) επί της τραπέζης, 22) λογοθέτης του γενικού, 23) μέγας παπίας, 24) έπαρχος, 25) μέγας δρουγγάριος της βασιλικής βίγλης, 26) μέγας εταιριάρχης, 27) λογοθέτης του δρόμου, 28) ύπατος των φιλοσόφων, 29) μέγας χαρτουλλάριος, 30) μυστικός, 31) πρωτοσηκρήτις, 32) επί του στρατού, 33) μέγας δρουγγάριος του στόλου, 34) δομέστικος των σχολών, 35) πριμικήριος της αυλής, 36) πρωτοσπαθάριος, 37) μέγας άρχων, 38) τατάς της αυλής, 39) μέγας τζαούσιος, 40) πραίτωρ του δήμου, 41) λογοθέτης των οικειακών, 42) μέγας λογαριαστής, 43) επί των δεήσεων, 44) αρχιδιάκονος, 45) σκουτέριος, 46) πρωτοκυνηγός, 47) αμηραλής, 48) ακτουάριος, 49) μέγας αδνουμιαστής, 50) κοιαίστωρ, 51) λογοθέτης του στρατιωτικού, 52) πρωτοϊερακάριος, 53) κριτής του βήλου, 54) μέγας διερμηνευτής, 55) λογοθέτης των αγελών, 56) δικαιοφύλαξ, 57) ακόλουθος, 58) ορφανοτρόφος, 59) πρωτονοτάριος, 60) κριτής του φωσάτου, 61) δομέστικος των τειχέων, 62) πρωταλλαγάτωρ, 63) ο βεστιάριος, 64) στρατοπεδάρχης των μονοκαβάλλων, 65) στρατοπεδάρχης των μουρτάτων, 66) στρατοπεδάρχης των τζακώνων, 67) στρατοπεδάρχης των τζαγγρατόρων, 68) επί των αναμνήσεων, 69) προκαθήμενος του κοιτώνος, 70) προκαθήμενος του βεστιαρίου, 71) δομέστικος των θεμάτων, 72) πρωτοκόμης, 73) δομέστικος των ανατολικών θεμάτων, 74) δομέστικος των δυτικών θεμάτων, 75) προκαθήμενος του μεγάλου παλατίου, 76) προκαθήμενος των βλαχερνών, 77) Λογαριαστής της αυλής, 78) μέγας διοικητής, 79) νομοφύλαξ, 80) βεστιαρίται, 81) εταιριάρχης, 82) άρχων των αλλαγίων, 83) μέγας μυρταΐτης, 84) κριτής του σεκρέτου, 85) ραβδούχοι, 86) καβαλλάριος, 87) σεβαστός, 88) προκαθήμενος κάστρου, 89) δρουγγάριος στόλου, 90) κόμης. Ιστορία του Ελληνισμού στον Εύξεινο Πόντο

Ιστέον ότι τα χρυσοκόκκινα σκιάδια φορούσιν οι από του πανυπερσεβάστου μέχρι του μεγάλου στρατοπεδάρχου· τα δε συρματηρά, οι από του μεγάλου πριμμηκηρίου μέχρι του κουροπαλάτου. Τα δε κλαπωτά οι από του πρωτοβεστιαρίτου μέχρι τέλους. Τα δε σκαράνικα φορούσιν οι απ' αρχής μέχρι του λογοθέτου των αγελών, τα δε κόκκινα οι από του ακολούθου μέχρι τέλους.

Τα οφφίκια του παλατιού των Κομνηνών της Τραπεζούντας. Μοναχού Ευθυμίου του Διονυσιάτου βιβλιοθηκαρίου Μονής Αγίου Διονυσίου του Άθω - Άγιον Όρος Ιούλιος 1953 - Πηγή: Ποντιακή Εστία

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com 

Pin It

Print

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ