Χορός Γέμουρα ή Γέμουρας ή Γιάμουρα (Γέμουρα Τραπεζούντας) - Λαϊκοί Χοροί στον Πόντο
Χορός Γέμουρα ή Γέμουρας ή Γιάμουρα. Πρόκειται για χορό στον Πόντο με ομώνυμο τραγούδι. Για το χορό Γέμουρα αντλούμε πληροφορίες από την Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Χορού όπου καταγράφονται τα εξής:
1. Οικονομίδης 1923 Πόντος: Ενιαχού του Πόντου χορεύονται υπό των ημετέρων και χοροί παραληφθέντες παρά των Τούρκων μετά τουρκικών ασμάτων, ως ο της Γέμουρας συνοδευόμενος υπό του άσματος "Γέμουρα Γέμουρα, παπουτζίμ ντιουστή τσιαμουρά".
2. Δόρα Στράτου 1970 Πόντος: Ανακαλύφθηκε, κινηματογραφήθηκε και χορεύεται στο θέατρό μας ο χορός Γέμουρας.
3. Petrides 1988-89 Καρς Πόντου: Χορευόταν και η Γιάμουρα ή Γέμουρα, σε 6/8 (3.3), επίσης σε 7/8 (2.2.3), της οποίας η ονομασία προέρχεται από την περιοχή νοτιοανατολικά της Τραπεζούντας.
4. Σαμουηλίδης 1993 Πόντος: Η Γέμουρα είναι χορός από την Γέμουρα της Τραπεζούντας που οι μετανάστες της στον Καύκασο μετέφεραν εκεί και τον χόρευαν. Αναφέρεται επίσης ότι πρόκειται για παραλλαγή του χορού Λετσίνα (Χατζηθεοδώρου) και του Τικ χορού, πράγμα που δεν ευσταθεί Χορός Γέμουρα ή Γέμουρας ή Γιάμουρα (Γέμουρα Τραπεζούντας) ΧΟΡΟΙ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ
Τινά συμπληρωματικά κι απο εμένα: Ο χορός της Γέμουρας ανήκει στην ευρύτερη οικογένεια των στητών, όρθιων (Τίκ) χορών. Ως προς τη φορά, το ύφος και τους οκτώ (8) βηματισμούς του προσομοιάζει με τους χορούς Έταιρε, Χ̌αιρεανίτ’σσα κ.τ.λ. Τα μέτρα του χορού αναφέρθηκαν παραπάνω (6/8 αλλά και 7/8), συμπληρωματικά να αναφέρω ότι η χρονική αγωγή ήταν γοργή με τον τρόπο που διδαχτήκαμε εμείς το χορό τη δεκαετία του 1980. Δυστυχώς ο χορός αυτός τείνει προς εξαφάνιση αφού δεν επιλέγεται στις παρουσιάσεις των χορών από τα ποντιακά σωματεία και οργανώσεις. Στο μουσικό αρχείο-ανάρτηση στο YouTube ακούγεται ο σκοπός και χορός της Γέμουρας σε τρία αποσπάσματα: α) από τον Γεωργούλη Κουγιουμτζίδη β) από τον Ισαάκ Τηλικίδη & Ιωάννη Χαλκίδη και γ) τον Γώγο Πετρίδη. Χοροί των Ελλήνων του Πόντου
Για τον Χορό Γέμουρα στην εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού διαβάζουμε τα ακόλουθα. Ο χορός Γέμουρα πήρε το όνομά του από την κωμόπολη Γέμουρα της περιφέρειας Τραπεζούντας. Ανήκει στην κατηγορία των τοπικών χορών. Χορευόταν στην κωμόπολη αλλά και στα χωριά της γύρω περιοχής, αλλά και σε όλα τα παραθαλάσσια χωριά μεταξύ Γέμουρας και Τραπεζούντας. Τον ίδιο χορό ακριβώς μόνο σε πιο αργό ρυθμό και σε άλλο μελωδικό χρώμα τον συναντάμε και στην Άνω Ματσούκα με το όνομα Έταιρε. Σε αυτήν την περιοχή ο χορός συνοδεύεται από το δημοτικό τραγούδι «Πέρνιξον με Έταιρε» που τραγουδιέται στην μελωδία του χορού από όπου παίρνει και το όνομα του. Να σημειώσουμε ότι η μελωδία αυτή είναι εντελώς διαφορετική από αυτή με την οποία είναι γνωστό το δημοτικό αυτό τραγούδι, μελωδία που συνοδεύει τον χορό Τη Τσαϊνικίας. Ο χορός περιλαμβάνεται στον κύκλο των χορών που έχουν σαν βάση τον χορό «Τικ». Ο ρυθμός του είναι δίσημος. Είναι τελετουργικός κυκλικός χορός χωρίς να κλείνει ο κύκλος. Οι χορευτές εκτελούν πρώτα τις 4 τριάδες βημάτων όπως στο «Τικ Τρομαχτόν» με τα χέρια ψηλά πιασμένα από τις παλάμες και με το μέτωπο στο κέντρο του κύκλου. Συνεχίζουν κατεβάζοντας τα χέρια στο ύψος της μέσης, εκτελώντας με εναλλαγή μετώπου ένα διπλό βήμα προς τα δεξιά με χαρακτηριστική προς τα δεξιά κίνηση των χεριών και αλλάζουν απότομα φορά και μέτωπο προς τα αριστερά με τα χέρια παράλληλα στο σώμα, εκτελώντας 3 διπλά βήματα με παλινδρομικές κινήσεις των χεριών από το ύψος των αγκώνων εμπρός και πίσω. Το σχήμα του χορού μοιάζει πάρα πολύ με αυτό του χορού «Χ̌αιρεανίτ’σσα». Από θεματική άποψη, είναι χορός του αγροτικού βίου. Οι κινήσεις των χεριών των χορευτών όταν εκτελούν τα διπλά βήματα χαρακτηριστική προς τα δεξιά κίνηση και παλινδρομικές προς τα αριστερά, θυμίζουν ψαράδες που ρίχνουν τα δίχτυα τους. Το ότι βέβαια τον συναντάμε σαν χορό και στην Άνω Ματσούκα δεν είναι παράξενο γιατί η Άνω Ματσούκα βρίσκεται στο οδικό πέρασμα επικοινωνίας της Τραπεζούντας με την Αργυρούπολη (μεγάλο επαγγελματικό και οικονομικό κέντρο της εποχής) και είναι φυσικό να υπάρχουν πολιτισμικές επιδράσεις. Εδώ οι κινήσεις των χεριών στον χορό Έταιρε σύμφωνα και με το δημοτικό τραγούδι που το συνοδεύει συμβολίζουν το άρπαγμα της κόρης από τον Έταιρο και το πέρασμά της από τα ορμητικά νερά που τους χώριζαν.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
