Θαύματα του Αγίου Γεωργίου Ζανταέρ (Αερομούχου ή Λερμούχου) Μούζενας Χαλδίας Πόντου, του κ. Παντελή Μελανοφρύδη
Παλαιὸ Βυζαντινό Μοναστῆρι στὴν Μούζενα ποὺ ἔφερε πολλὰ ὀνόματα: ’Αερομοῦχον ἢ Λερμοῦχον καὶ γνωστότερον ὡς Ζανταέρτς.
Τὸ ὄνομα φαίνεται ὅτι ἦτο μᾶλλον μετάφρασις τοῦ τουρκικοῦ Τελῆ Χουτούρ Ἐλιάς=τρελλὸς Ἅγιος Γεώργιος - Ζανταέρτης, διότι οἱ τούρκοι ἔτρεμαν τὸν Ἅγιον Γεώργιον διὰ τὰ πολλὰ θαύματα ποὺ ἔκαμνε. Ἦτο Γυναικεία Μονὴ καὶ ἐμόναζαν ἐκεῖ 5–6 καλογρηὲς ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν Ἡγουμένης (Γουμέντσας), κατὰ τὰς ἑορτὰς δὲ ἤρχετο ἱερεὺς ἀπὸ τὰ πλησιόχωρα Κωδωνᾶ ἢ Ἀγρίδ’ καὶ λειτουργοῦσε. Τα θαύματα τοῦ Ἁγίου ἦσαν πολλά, προσκυνηταὶ δὲ προσήρχοντο ἀπὸ ὅλην τὴν περιφέρειαν καὶ πολλοὶ ἄρρωστοι ἐθεραπεύοντο. Ἀναφέρω μερικὰ πιστοποιούμενα ἀπὸ πολλοὺς αὐτόπτας.
Α) Μίαν ἡμέραν ἔφθασαν ἀπὸ τὴν Ματσούκαν ἀρκετοὶ προσκυνηταί, ἄνδρες καὶ γυναῖκες, στὸ Μοναστῆρι. Τὸ βρῆκαν ὅμως ἔρημον. Ἦτο Ἰούλιος καὶ οἱ καλογρηὲς εἶχον μεταβῇ στὰ χωράφια τῆς Μονῆς γιὰ τὸ θέρισμα. Οἱ προσκυνηταὶ ἐκάθησαν κάτω στὸν νάρθηκα καὶ ἐμουρμούριζαν, γιατὶ νὰ μὴ εὑρίσκεται κανεὶς νὰ τοὺς ἀνοίξῃ τὴν Ἐκκλησίαν νὰ προσευχηθοῦν. Ματαίως ἐκτύπησαν τὴν πόρταν τοῦ Ναοῦ, ποὺ ἦτο κατασκευασμένη ἀπὸ χονδρὰ σανίδια καρυδιᾶς μὲ χονδροὺς σιδηροῦς ἁρμοὺς καὶ πολλὰ καρφιὰ χειροποίητα, με χονδρὲς καὶ φαρδειὲς κεφαλές· Ἧσαν ἀπαραίτητα προφυλακτικὰ κατὰ τὸν λῃστῶν, ποὺ ἐλυμαίνοντο τὸν τόπον Τὸ κλειδὶ τῆς πόρτας (προσωπίδ’ μετ’ τ’ ἀνοιγάρ’) ἦτο χειροποίητον ἀπὸ χονδρὰ ἐλάσματα σιδήρου καὶ συνεπῶς ἡ παραβίασις τῆς θύρας ἀπεκλείετο.
Οἱ προσκυνηταὶ ἐκάθησαν ἀρκετὴν ὥραν, ἀνυπομονοῦντες πότε θὰ ἔλθουν οἱ καλογρηὲς ν’ ἀνοίξουν τὴν Ἐκκλησίαν. Ἔξαφνα ἀκούστηκε ἕνας δυνατὸς κρότος, σὰν νὰ ἔσπαζαν σίδηρα καὶ ἡ πόρτα τῆς Ἐκκλησίας ἄνοιξε διάπλατα. Κατάπληκτοι καὶ περιδεεῖς γιὰ τὸ θαῦμα οἱ προσκυνηταί, μπῆκαν στὴν Ἐκκλησία, ἄναψαν κεριὰ καὶ προσευχήθηκαν. Ἀφοῦ προσκύνησαν τὰς εἰκόνας, βγῆκαν καὶ κάθισαν στὸν Νάρθηκα, ὁπότε ἀκούστηκε πάλιν ὁ ἴδιος κρότος καὶ ἡ πόρτα ἔκλεισεν αὐτομάτως. Ὁ φόβος καὶ ἡ κατάπληξις τῶν αὐτοπτῶν τοῦ θαύματος δὲν περιγράφεται.
Μετὰ τινα ὥραν ἐπέστρεψαν ἐκ τῆς δουλειᾶς οἱ καλογρηὲς καὶ οἱ ξένοι παρεπονέθηκαν στὴν Ἡγουμένην, γιατὶ νὰ είναι κλειστὴ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἀναγκάσθηκαν νὰ περιμένουν ἕως ὅτου ἀνοίξε μοναχή της ἡ πόρτα τοῦ Ναοῦ καὶ ξανάκλεισε. Ἡ Ἡγουμένη ἐγέλασε καὶ εἶπεν.— Ντὸ ν’ ἐφτᾶμε, ἔχουμε δουλείας. Κ̌ι’ ἐποροῦμε ὅλον τὴν ἡμέραν νὰ κάθουμες ἀδακά. ’Αέρτς ἐλέπ’ τοὶ προσκυνητάδας καί, οὖτινας ἀγαπᾶ, ἀνοι’ μοναχὸς τὴν πόρταν τ’ Ἐκκλησίας. Γεωγραφικὸν καὶ Ἱστορικὸν Λεξικὸν τῆς ἐπαρχίας Χαλδίας (55) - Λειβάδια, Λερί, Λερμούχος, Λετσούχ
B) Οἱ γέροντες τῶν γύρω χωρίων διηγοῦνται τὸ ἑξῆς περιστατικόν: ‘Απουσίαζαν κάποτε οι καλογρηές, πρὸς συλλογὴν ἐλεημοσύνης. Τὰ ἔξοδα τῆς Μονῆς ἦσαν πολλὰ διότι ἐκτὸς τῶν μοναζουσῶν κάθε μέρα στὸ τραπέζι τῆς Μονῆς ἐσιτίζοντο πολλοὶ προσκυνηταὶ καὶ διαβάται. Οἱ τούρκοι τῶν πέριξ χωρίων γνωρίζοντες καλῶς τὰς συνηθείας τῆς Μονῆς καὶ τὴν ἀπουσίαν τῶν καλογραιῶν, ἐπῆγαν τὴν νύκτα καὶ ἐσύλησαν τὸ Μοναστῆρι, ἐφόρτωσαν τὰ κλοπιμαῖα στὰ ζῶα των καὶ ἔφυγαν ἀνενόχλητοι. Τὴν ἑπομένην ἦλθεν ὁ ἱερεὺς νὰ λειτουργήσῃ. Ὅταν εἶδε τὴν ἐρήμωσιν τῆς Μονῆς, κατελήφθη ἀπὸ ἀβάστακτον πόνον καὶ ἀπευθυνόμενος στὴν εἰκόνα τοῦ Ἁγίου με παράπονο καὶ δάκρυα στοὺς ὀφθαλμοὺς εἶπεν: «‘Αέρ’ ιμ’. Ἐσὺ μὲρ’ ἕσνε οὖντας ἐσέβαν ἀτοὶν οἱ ἄπιστοι σ’ ὁσπίτ’ ισ; ‘Κ̌ι θὰ πιστεύω σε ἄν’ κ̌ι πιάντς τοὶ κλεφτάντας». Τόσος ἦτο ὁ πόνος τοῦ λευΐτου γιὰ τὴν ἐρήμωσιν τῆς Μονῆς, ὥστε ἔφθασε μέχρι βλασφημία. Ἔψαλε τὸν Ἑσπερινὸν καὶ τὸ πρωῒ ἐνωρὶς πῆγε νὰ λειτουργήσῃ, ὅταν βλέπει κάμποσους τούρκους μὲ τὰ ζῶα των φορτωμένα με ὅλα τὰ κλοπιμαῖα νὰ μπαίνουν στὸ Μοναστῆρι. Τρέμοντες οἱ τούρκοι διηγήθηκαν στὸν Ἱερέα ὅτι ἕνας καβαλλάρης με ἄσπρο ἄλογο ἦρθε μπρoστά τους καὶ τοὺς διέταξε νὰ γυρίσουν ὀπίσω καὶ ν’ ἀφήσουν ὅλα τὰ πράγματα ποὺ ἔκλεψαν. Ἴσως διὰ μερικοὺς ἀπίστους νὰ φαίνωνται αὐτὰ ἀπίστευτα καὶ ἀποκυμήματα νοσηρᾶς φαντασίας. Εὔχομαι ὁ Μεγαλομάρτυς Γεώργιος νὰ τοῖς ἐμπνεύσῃ εὐσέβειαν καὶ πίστιν πραγματικήν, διότι χριστιανοὶ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι, ἀλλὰ στεροῦνται πίστεως. Ιερές Μονές του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου στον Πόντο
Ο Ζανταέρτς - Θρύλοι και πράγματα του κ. Παντελή Η. Μελανοφρύδη - Πηγή: Ποντιακή Εστία 1963
(Σημείωση: Έχει διατηρηθεί ο αρχικός τύπος γραφής και σύνταξης / στην καθαρρεύουσα και στο πολυτονικό).
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
