• Home

Τα Κάλαντα των Χριστουγέννων στον Πόντο

καζαμίας,πόντου,κάλαντα,χριστουγέννων,σαντά,σταυρίν,τραπεζούντα,Δωδεκάορτο,δωδεκαήμερο,σούρμενα,σούρμαινα,πόντου,ήθη,έθιμα,χριστούγεννα,πρωτοχρονιά,καζαμίας,καλαντάρης,κούντουρον,καλομηνάς,χορτοθέρτς,κερασινός,θερνοχόρης,σταυρίτες,αεργίτας  Χριστός γεννέθη - Δημώδες άσμα 

« Χριστός γεννέθη χαρά σον κόσμον, Χα καλή ώρα, χα καλή σ' ημέρα.
Χα καλόν παιδίν οψέ 'γεννέθεν, οψέ 'γεννέθεν κι αύρι 'νεστέθεν.
Τον εγέννεσεν η Παναγία, Τον ανέστεσεν αε-Παρθένος.
Τον επέρπαξαν οι χ̌ίλ' Εβραίοι, ας σα 'κρόντικα κι' ας σην καρδίαν,
αίμαν έσταξεν πλεγήν κ' εφάνθεν, ούμπ' αμ έσταξεν εμυροστάθεν,
εμυρίστεν ατ' ο κόσμος ούλον, για μυρίστ' ατο και συ αφέντη.
Έξω στην αυλή δένδρον εστάθεν (φύτρωσε), δένδρον άκαυον και κυπαρέσσι,
δέρ' ατ' ο ήλον δέρ' ατ' αέρας, ρούζ'νε τ' άθια 'θε, μυρίζ' αυλέαν.
Εκατέβ' αφκά σο σταυροστράτ', δαβαίν' άλογα δαβαίν' μουλάρια
Χρυσοκάλυβα καλυβωμένα 'ς σο κιφάλ'ν ατουν χρυσόν τουλπάν' εν'
Και σα μέσα 'τουν χρυσόν ζωστήραν, χώρτσον κι έπαρεν ανεμοπόδ'κα και χρυσοκαλυβωμένα.
Δέβα σο ταρέζ' κ' έλα σην πόρταν, χα τσιρόπα χά μηλόπα, χα ξερά κοκκυμελόπα
Έρθαν τη Χριστού τα παλικάρια, θέλ'νε ούβας (χουρμάδες) θέλ'νε λεφτοκάρυα »

Παρακολουθείστε το βίντεο με τα Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα Νικοπόλεως Πόντου

Παρακολουθείστε την αφιερωματική Χριστουγεννιάτικη εκδήλωση στην Ευκαρπία Κιλκίς Χριστούγεννα 2008 α

Παρακολουθείστε την αφιερωματική Χριστουγεννιάτικη εκδήλωση στην Ευκαρπία Κιλκίς Χριστούγεννα 2008 β

Pin It

Print

Καζαμίας

καζαμίας,πόντου,λαογραφία,μήνες,δοξασίες,ήθη,έθιμα,ιεροτελεστίες,λατρείεςΜε τον όρο Καζαμίας εννοούμε όλα τα λαϊκά ημερολόγια που έχουν αναφορά στις εορτές των μηνών του έτους, τις διάφορες προφητείες και προγνώσεις του καιρού που γίνονται με εύθυμο τρόπο προκαλώντας το γέλιο με ανέκδοτα, παροιμίες και συμβουλές ποικίλου περιεχομένου. Ο Καζαμίας προφανώς έχει την απαρχή του στο βιβλίο Casamia που εκδόθηκε στην Ιταλία το 1763. Ίδιας σημασίας με τον Καζαμία είναι τα διάφορα καλαντάρια, επετηρίδες και almanach's.

Στον Πόντο δεν έχει εξακριβωθεί εάν κυκλοφόρησε ποτέ καζαμίας με τη μορφή και το περιεχόμενο που αναφέραμε παραπάνω. Ωστόσο κυκλοφορούσαν επετηρίδες και ημερολόγια
όπως :
 -  Η ηχώ του Πόντου, εικονογραφημένο της Φιλόπτωχου αδελφότητας ''Ορθοδοξία'' της Αμισού που εκδόθηκε το 1901 στην Αθήνα
 -  Το ημερολόγιο του Πόντου του Ι. Ιωαννίδη των ετών 1903,  (1ο έτος), και 1905 (2ο έτος) που εκδόθηκε στην Τραπεζούντα.

Παρακάτω παραθέτουμε πληροφορίες του Καζαμία-Καλαντάρη κατα περιοχές στον Πόντου έτσι όπως οι Έλληνες με τις λαϊκές τους δοξασίες, προσδοκίες, φόβους και δεισιδαιμονίες είχαν ποιητικά πλέξει με τις τοπικές τους διαλέκτους.

Στο Σταυρίν

Έρθεν και ο Καλαντάρτς (Ιανουάριος)
και τα τσ̌ούλια σο ποδάρ' τσ'

Έρθεν και ο Κούντουρον (Φεβρουάριος)
θα τρως πολλά βούτουρον

Έρθεν ο Μάρτ'ς αγέλαστον
και ο θεοχάλαστον (καταραμένος)

Έρθες Απρίλ' για γρύλιξον (φύσα με σφυριγμό)
την γραίαν κατρακύλιξον

Έρθεν κι ο Καλομηνάς (Μάϊος)
και φοούμαι θα πεινάς

Έρθεν κι ο Κερασινόν (Ιούνιος)
έγκεν φύλλον πράσινον

Έρθεν και ο Χορτοθέρτς (Ιούλιος)
έπαρ' το δερπάν' σο χ̌έρ' τσ'

Αύγουστον φέρ' τα γεμίσ̌ια (φρούτα)
ας σην κορφήν ως τα νύχ̌ια

Δείτε το βίντεο μας για τον Καζαμία στον Πόντο

Pin It

Print

Απρίλ’τς, Απρίλιος. Ήθη και έθιμα των Ελλήνων στον Πόντο.

καζαμίας,πόντου,λαογραφία,απρίλης,απρίλιοςΕίναι ο τέταρτος μήνας κατά σειρά, κατά το Ιουλιανό και Γρηγοριανό ημερολόγιο. Παράγεται από τη λατινική λέξη Aprilis και αυτή από το ρήμα aperio που σημαίνει ανοίγω και σαφώς αφορά την εποχή της Άνοιξης όπου όλα τα φυτά, τα λουλούδια και τα δέντρα ανοίγουν – ανθίζουν. Κατά το αττικό ημερολόγιο ο Απρίλιος ήταν ο δέκατος μήνας και λεγόταν Μουνιχιών. Στη χώρα μας ο Απρίλιος φέρει και άλλα ονόματα : Ανοιξιάτης, Λαμπριάρης, Λαμπριάτης, Αϊγιωργίτης, λόγω της λαμπρής και της εορτής του Αγίου μεγαλομάρτυρα Γεωργίου.

Παρακολουθείστε το αφιερωματικό μας βίντεο για τον Απρίλιο

Pin It

Print

Καλαντάρτς, Ιανουάριος

Καλαντάρης,Καλαντάρτς,Ιανουάριος,Γενάρης,Καζαμίας,Πόντου

Τ' όνομά του το παίρνει από τον ύπατο θεό των ρωμαίων Ιανό που ήταν κύριος των πάντων, της αρχής και του τέλους, για αυτό τον απεικόνιζαν με δύο πρόσωπα, το ένα κοιτούσε εμπρός και το άλλο πίσω, όπως ο χρόνος που φεύγει και ο νέος που έρχεται. Ο Ιούλιος Καίσαρας καθιέρωσε ως πρώτο μήνα του έτους τον Ιανουάριο το 46 π.Χ.  Παρακολουθείστε το βίντεο μας για τον Καλαντάρη, Ιανουάριο

 

Pin It

Print

Αεργίτες, Νοέμβριος. Ήθη και έθιμα των Ελλήνων στον Πόντο.

αεργίτας,αεργίτης,αγιωργίτης,νοέμβριος,ποντιακή,λαογραφία,γοτζάγης,παρτάλΚατά του αρχαίους Έλληνες Μαιμακτηρίωνας. Στον ελλαδικό χώρο έχει πολλές ονομασίες, όπως Βροχάρης για τις πολλές βροχές που φέρνει, Νιαστής για τα οργώματα, Παχνιστής, Χαμένος, Αιστράτηγος και Αιταξιάρχης (8 Νοεμβρίου), Αιφίλιππα (14 Νοεμβρίου), Μεσοσποτίτη (21 Νοεμβρίου), και Αντριά ή Αγιαντριά από τον Αγ.Ανδρέα (30 Νοεμβρίου).  Κατά τον Μέγα Συναξαριστή του Οσίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, ο μήνας Νοέμβριος έχει ημέρας λ’ (30). Η ημέρα έχει ώρες ι’ (10) και η νύχτα ώρες ιδ’ (14). Σημείωσις ότι το όνομα Νοέμβριος δεν είναι ελληνικόν αλλά λατινικόν και σημαίνει ένατος, παραγόμενον από το novem που δηλώνει τον αριθμό εννέα καθότι ο μήνας Νοέμβριος, αρχής γενομένης της αρίθμησης απ’ τον Μάρτιο ο οποίος ήταν ο πρώτος των μηνών κατά την Κοσμογενεσίαν, έρχεται στην ένατη θέση της αρίθμησης των μηνών.   Δείτε το βίντεο για τον μήνα Αεργίτα, Νοέμβριο

Pin It

Print

Κούντουρον, Φεβρουάριος. Ήθη και έθιμα των Ελλήνων στον Πόντο

κούντουρον,φεβρουάριος,καζαμίας,πόντου

Ο Φεβρουάριος προστέθηκε σαν τελευταίος μήνας στο Ρωμαϊκό έτος από τον Νουμά Πομπίλιο. Το 153 π.Χ. μεταφέρθηκε στη δεύτερη θέση των μηνών του έτους κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο. Το όνομά του είναι λατινικό februs, a, um, που σημαίνει καθάρσιος, καθαρτικό. Ο μήνας κατά τον οποίο συνέβαιναν οι καθαρμοί ονομάστηκε Februarius mensis δηλαδή μήνας των καθαρμών όπου μετά από απάλειψη του mensis (μήνα) έμεινε η λέξη Φεβρουάριος. Οι Ρωμαίοι αφιέρωσαν το μήνα αυτό στις θυσίες εξαγνισμού.

Παρακολουθείστε το βίντεο για τον Κούντουρο, Φεβρουάριο μήνα

Pin It

Print

More Articles ...