Κάποιες παραδόσεις λένε ότι οι ορεινοί κάτοικοι της χώρας μετά την άλωση της Τραπεζούντας πολέμησαν με τους τούρκους, την δε παράδοση αυτή υποστηρίζουν και οι μαρτυρίες ποιημάτων της εποχής εκείνης.
Η ιστορία της Κρώμνης από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του 1462 συνέχεια από το προηγούμενο - Α.Ι. Παρχαρίδου - Πηγή: Ποντιακή Εστία Τεύχος 44-45. Η ιστορία της Κρώμνης από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του 1462
"Κάθε πόλις και Ζακόνι, κάθε μαχαλάς και τάξη".
Το Κάν, η Αργυρούπολις, εκατόν χρόνα̤ εμπροστά (κυρίως από το 1855 οντάν εγέντον διευθυντής των σχολείων ο μακαρίτης ο Γεώργιος Κυριακού Παπαδόπουλος (ο Κυριακίδης) ατότε εκούρεψεν το Φροντιστήριον τη Κανί) είχαν καλά σχολεία και γά̤ τα κορίτσ̆α̤.
Στα τελευταία τεύχη της Ποντιακής Εστίας, οι καλοί λαογράφοι μας εφαίδρυναν με τις δημοσιεύσεις των Ποντιακών Καρνάβαλων, επαναφέροντας στην μνήμη μας τις γλυκές παιδικές αναμνήσεις της πατρίδας, τις οποίες πολλοί εγκατέλειψαν από των μαθητικών ακόμα θρανίων και δεν καταξιωθήκαμε να τις ξαναδούμε.
Η Κοινώνισσα ήταν ένα από τα μεγαλύτερα χωριά των Σουρμένων. Βρισκόταν σε μικρό ύψωμα το οποίο απείχε από την παραλία περίπου 20 λεπτά της ώρας. Ήταν προικισμένη η Κοινώνισσα με εύκρατο υγιεινό κλίμα. Ο αμιγής ελληνικός πληθυσμός του χωριού ανερχόταν σε 1500 έως 2000 κατοίκους. Κοινώνισσα - Τα ναυπηγεία των Σουρμένων του Πόντου
Στο Γεωγραφικό και Ιστορικό Λεξικό του ο κ. Γεώργιος Κανδηλάπτης και στη σελίδα 62 του 14ου τεύχους των Ποντιακών Φύλλων αναφέρεται η Γαρατζά ή Καρατζά ως πατρίδα των διάσημων Καρατζάδων, από το γένος των οποίων προέρχονταν και οι χρηματίσαντες ηγεμόνες στη Μολδοβλαχία.