Ιστορία της Κρώμνης - Α.Ι. Παρχαρίδου - Ποντιακή Εστία Τεύχος 52ον - Άλλα επαγγέλματα - Διοίκηση

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Ιστορία

Τα μεταλλεία άρχισαν και αυτά να παρακμάζουν μετά τον πόλεμο του 1827 ενώ είχαν διασκορπιστεί πολλοί κάτοικοι της Κρώμνης, το δε 1854 επήλθε η οριστική τους κατάλυση, καθώς η κυβέρνηση δεν υποστήριζε το σύστημα της τυραννικής εξαναγκάσεως των κατοίκων απ' τα γύρω χωριά στο να εργάζονται ως είλωτες στα μεταλλεία και προς τούτο εξέδωσε το Τανζιμάτ και ύστερα το Χάτι Χουμαγιούν, τα οποία απέδωσαν σε έναν έκαστο πολίτη οθωμανό πλήρη ελευθερία.

Οι Αρχιμεταλλουργοί επειδή δεν τους συνέφερε η εξ' ιδίων συντήρηση των εργατών των μεταλλείων, διέκοψαν τις εργασίες και ζήτησαν αλλού καλύτερη τύχη. Με αυτό τον τρόπο από το 1854 και εντεύθεν καμία κίνηση δεν παρατηρήθηκε στον κλάδο της μεταλλουργίας, εκτός των εργασιών του Αλατζά Τσαϊρ, οι οποίες όμως γρήγορα διακόπηκαν λόγω του μη επικερδούς της επιχειρήσεως.
Άλλα επαγγέλματα Η Ιστορία της Κρώμνης Α.Ι. Παρχαρίδη Ποντιακή Εστία Τεύχος 52ον - Άλλα επαγγέλματα - Διοίκηση
Εκτός των ανωτέρω έργων, οι Κρωμναίοι καταγίνονταν και καταγίνονται σε όλα σχεδόν τα επαγγέλματα και σε όλες τις τέχνες στις οποίες τους ωθεί η ανάγκη. Και οι μεν γυναίκες τους, άλλοτε εκτός των εργασιών στους αγρούς και στην περιποίηση των ποιμνίων και της οικογένειας τους, ύφαιναν και σάλια από τα οποία έκαναν τις ενδυμασίες τους, ενώ οι άντρες εργάζονταν ως κτίστες και ως λεπτουργοί τόσο στην Κρώμνη όσο και στα ξένα. Μάλιστα δε μετά τη διασπορά και την κάθοδό τους στην Τραπεζούντα, αρχίζει και η επίδοσή τους στο εμπόριο και τις λοιπές τέχνες. Ενώ όσοι διαμένουν στην Κρώμνη είναι μικροπωλητές, αγωγιάτες, καφετζήδες, έχουν καπηλειά, είναι μυλωνάδες, φουρνάρηδες και μετέρχονται άλλα χρήσιμα επαγγέλματα στην εξυπηρέτηση των εκεί παραθεριστών Τραπεζουντίων.
Διοίκηση. Οι Βυζαντινοί Αυτοκράτορες υποστηρίζοντας του μάχιμους ορεινούς λαούς, τους άφηναν σχεδόν αυτοδιοικούμενους υπό την αρχηγία στρατηγών, οι οποίοι μισθώνονταν αδρά. Αυτών των ορεινών τμημάτων «θέμα» αποτελούσε και η Χαλδία, της οποίας χωριό υπήρξε και η Κρώμνη, η οποία διοικείτο από στρατηγό ο οποίος εξουσίαζε και τα κάστρα της, υπακούοντας στις διαταγές του δούκα της Χαλδίας και ύστερα επί εποχής Κομνηνών στον Δούκα του Μεσοχαλδίου. Τη διοίκηση αυτή, η οποία καταργήθηκε επι τουρκοκρατίας, τη διαδέχτηκε η διοίκηση των τούρκων, οι οποίοι όμως δεν είχαν ισχύ (δύναμη-εξουσία) στην Κρώμνη τόσο, όσο στα άλλα μέρη του κράτους. Και κατ' αρχάς μεν ζούσαν βίο ήσυχο. Όταν όμως εμφανίστηκαν οι Τερέμπεηδες δηλαδή όταν κορυφώθηκε η αδικία από τη διοίκησή τους, και αυτών των λεγόμενων Κρυφών άρχισε η εποχή της καταπίεσης. Αφενός οι Αρχιμεταλλουργοί εξουσιάζοντας μια μεγάλη περιφέρεια, επιδίωκαν με κάθε τρόπο την επικερδέστερη προς όφελός τους διοίκηση, αφετέρου δε οι αγάδες οι οποίοι ήταν τυραννικότεροι από τους προηγούμενους, φρόντιζαν να βγουν και να φέρουν όλες τις υποθέσεις του τόπου προς όφελός τους. Τέτοιοι αγάδες εκτός των προαναφερθέντων ήταν: στον Αληθινό ο οσμάν αγάς Αλιόγλης, ο πάππος του Μολά Πεχρέμ εφέντη, του οποίου ο πατέρας αγάς και αυτός ονομαζόταν Σουλεϊμάν αγάς. Ένας άλλος δε του Αλχαζάντων εκτός των άλλων προγενέστερων, περί τις αρχές του 19ου αιώνα ήταν και ο Μουρτεζέ εφέντης, του οποίου ένας από τους γιους ο Αζίζ αγάς, έλαβε για σύζυγό του μια τούρκισσα από το Κελεβερίκ (κοντά στο Χαλβά Ματενί), την οποία την έκαμε χριστιανή, αλλά ύστερα υπέφερε πολλά, διότι η εκχριστιανισθείσα τούρκισσα τον κατήγγειλε στους γονείς της. Από τους Σεϊχάντων ήταν ο Σεϊτά αγάς και ο Σουλεϊμάν αγά, συγγενείς του Μουρτεζέ εφέντη. Ο Σουλεϊμάν αγάς όταν οι Ρώσοι το 1827 κατέβηκαν μέχρι την Αργυρούπολη μετέβη σε συνάντησή τους και τους ακολούθησε. Οι δε τούρκοι, όταν αποσύρθηκαν οι Ρώσοι από την Αργυρούπολη, έστειλαν Τερέμπεηδες τόσο από την Αργυρούπολη όσο και από τη Ματσούκα και κατέστρεψαν την οικία του, της οποίας τώρα φαίνονται μόνο τα ερείπια. Οι αγάδες αυτοί οι οποίοι στην πλειονότητά τους ήταν μεταλλουργοί, φερόντουσαν προς τους χριστιανούς αδελφούς τους σαν τούρκοι, βρίζοντας και μαστιγώνοντας τους όπως εκείνοι. Μάλιστα ο βίος που διήγαγαν ομοιάζει ως τον βίο τούρκων μεγιστάνων. Ο οικογενειακός τους βίος, οι ζαπτιέδες τους, οι τζουπουκτσήδες τους και οι σεϊζηδες ακόμα αναφέρονται, οι δε βαρβαρικές λέξεις Γκιαούρ, χιντζίρ κτλ, ακόμα μένουν στη μνήμη και στα ώτα των γερόντων της εποχής εκείνης. Αλλά δεν έλειπαν και κάποιες μικρές χάριτες. Δηλαδή, προσεύχονταν ως καλοί Χριστιανοί στα κρυφά, τηρούντες συνάμα όλους τους τύπους της εκκλησίας και υπερασπίζονταν κάθε Χριστιανό της περιφέρειάς τους ο οποίος θα μπορούσε να κακοποιηθεί από οποιοδήποτε ξένο. Ήταν δε ηθικότατοι σε σύγκριση με αγάδες άλλων περιφερειών. Η περίοδος όμως των αγάδων η οποία εξανάγκασε τις κατώτερες τάξεις να μεταναστεύσουν, έληξε με την εμφάνιση των Κρυφών ως χριστιανών και άρχισε τότε η τυραννία άλλων τρομερότερων αγάδων, οι οποίοι επέφεραν την καταστροφή της χώρας γρηγορότερα. Αυτή ήταν η τυραννία των μικτάρηδων. Τότε πλέον ολόκληρες ενορίες ερημώθηκαν και τα σπίτια κατέρρευσαν, ενώ οι κάτοικοι που είχαν εναπομείνει διασκορπίστηκαν. Άλλωστε τι ήταν δυνατόν να πράξουν με ένα τέτοιο σύστημα φορολογίας και διοικήσεως; Το ασ̆άρ, ο φόρος αυτός επί των γεωργικών προϊόντων και του χόρτου ήταν τόσο βαρύς ώστε οι δυστυχείς άνθρωποι τρόπον τινά αγόραζαν τα ένα προς ένα συλλεγέντα χόρτα, τα δε νοφούσια (οι στρατιωτικοί φόροι) με τους καταρχάς ατέλειωτους «μπακουέδες» και αργότερα με τα λεγόμενα «ταξίμια», ήταν αδύνατον να πληρωθούν. Ιδού δε και μια διατίμηση ενός αχυρώνα της οποίας έγινα μάρτυς. Πριν από λίγα χρόνια σε μια ενορία της Κρώμνης ήρθε ο μηκτάρης με έναν εισπράκτορα φόρων (έναν πρώην χαμάλη) για να λάβει από μια πτωχή το ασάρι των χόρτων της. Αλλά η γυναίκα δεν ήθελε να πληρώσει κι έλεγε ότι πολλά είναι τα 15 γρόσια τα οποία ζητούσε εκείνος και ότι το χόρτο της μόλις αξίζει το τριπλάσιο της αξίας εκείνης. Εγώ τότε πλησίασα και παρακάλεσα τον μηκτάρη να μου πει πόσο γροσίων απόδειξη θα δώσει. Εκείνος απαθέστατα μου απάντησε ότι θα δώσει απόδειξη 10 γροσίων. Και γιατί παρακαλώ ζητείτε 15 γρόσια; (ρώτησα). Μα θα πάρω και εγώ το δίκαιο μου, απάντησε ο κύριος εκείνος ο οποίος εννοούσε ότι θα λάβει το ήμισυ σχεδόν του ασαρίου. Και όλα αυτά επί της εποχής μας, δηλαδή το 1880-1890. Σχετικά τα τα ανωτέρω αναφερόμενα, προτείνω για ανάγνωση και παρακαλοθούση: Η Ιερά Μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και της Ζωοδόχου Πηγής της Αληθινής του Πόντου // Αφιέρωμα στα χωριά της Χαλδίας Μέρος Β΄ (μεταξύ αυτών και το χωρίον Αλχαζάντων) // Αναμνήσεις μιας Κρωμναίας στη Μεταμόρφωση στου Σεϊχάντων της Κρώμνης // Κατάλογος 150 και πλέον αφιερωματικών παρουσιάσεων μου στην Κρώμνη του Πόντου