Λαογραφικά Κοτυώρων Πόντου - Η εορτή της Αναλήψεως του Κυρίου του Άκογλου Ξενοφώντα
Την ημέρα αυτή (της Αναλήψεως του Κυρίου) τέλειωναν πια οι γιορτές, οι τελετές και τα παιχνίδια του Πάσχα. Άρχιζαν πανηγυρικά και ομαδικά τα μπάνια στη θάλασσα «Το λούσιμον σην θάλασσαν». Όλη η παραλία γέμιζε από κολυμβητές απ’ άκρη σ’ άκρη.
Λαογραφικά Κοτυώρων - Η εορτή της Αναλήψεως του Κυρίου – Άκογλου Ξενοφώντα
Νέες, όπως και στις 7 του Μάη βάφανε τα μαλλιά, τις παλάμες και τα νύχια με σ̆ινέαν. Αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Άκογλου: Λούζονταν όλοι στη θάλασσα. Κατέβαιναν και από τα χωριά και οι τούρκοι με τα ζώα τους που τα οδηγούσαν κι αυτά μέσα στη θάλασσα και τα έλουζαν. Τα κορίτσια έβαφαν τα νύχια, τις παλάμες και τα μαλλιά τους από την παραμονή με σ̆ινέαν δηλαδή κοκκινωπή βαφή και τα ξέπλεναν στη θάλασσα. Αλλού πάλι αναφέρει: Στα Κοτύωρα επίσης τα μικρά κορίτσια άλειφαν τα νύχια τους με αλοιφή από κοπανισμένα χόρτα ή με σ̆ινέα (κοκκινωπή βαφή), ή με κοπριά αγελάδας και τέντωναν τα χέρια τους στον ήλιο λέγοντας: « Ήλε, ήλε, κάντηλε, σύναξον τα χ̌έρια μ' κοκκίντσον τα νύχ̌ια μ'» Μάλιστα μας σώζει κι ένα τραγούδι ακόμα που το τραγουδούσαν τόσο την παραμονή όσο και κατά την πρωτομαγιά. Το παραθέτω εδώ για τις περιπτώσεις όπου τυχαίνει τόσο το Πάσχα όσο και η Ανάληψη του Κυρίου να πέφτουν κατά το μήνα Μάϊο:
«Καλώς τονε το Μάη το χρυσομάη, με τ' άνθη στολισμένος ήρθες πάλι.
Μάη Μάη χρυσομάη μ' άσπρες φορεσιές, Μάη Μάη χρυσομάη όλο με δροσιές.
Πρωτομαγιά τα λούλουδα γιορτάζουν και τα πουλιά τα ταίρια τους φωνάζουν.
Τραγουδούν το Μάη Μάη γύρω στα κλαδιά, τραγουδούν το χρυσομάη στην αμυγδαλιά»
Οι οικογένειες τ’ απόγευμα έβγαιναν περίπατο προς τις Τ̆άπιες, το Ατζ̆ή-Σουϊ και τον Άγιο Κωνσταντίνο με μεζέδες και πιοτά (κυρίως ρακί). Συνήθισαν να πλένουν τα χέρια και το πρόσωπο με το πηγαίο νερό του Ατζ̆ή-Σούι (τουρκική λέξη = πικρό νερό), γιατί το είχανε σε καλό. Εκεί μέσα σε κήπους από φουντουκιές (παχτζ̆άδες) ή δίπλα στην παραλία καθόντανε σταυροπόδι σε στρωσίδια που είχαν μαζί τους και διασκέδαζαν. Άλλες οικογένειες ή παρέες πήγαιναν με βάρκες προς τον Άγιο Κωνσταντίνο. Κάποτε περνάνε μαζί τους και τη μουσική και το ρίχνανε στο γλέντι. Τελευταία, αρκετές οικογένειες που είχαν προμηθευτεί γραμμόφωνα τα παίρναν μαζί τους είτε μέσα στις φουντουκιές είτε μέσα στις βάρκες. Η επιστροφή τους το βραδάκι ή και αργά λιγάκι με το γραμμόφωνο κουρδισμένο στη βάρκα ήταν κάτι το πολύ γραφικό και τερπνό και για τους απ’ έξω. Επίσης τα τελευταία δέκα χρόνια για τις κοντινές αυτές εκδρομές χρησιμοποιούσαν και βενζινάκατους (τα μοτόρα̤) που είχαν φέρει δύο-τρείς επιχειρηματίες από την Κωνσταντινούπολη, για τη συγκοινωνία των Κοτυωριτών με τα προάστια και τα εξοχικά μέρη Βόνα, Γιάσων, Αη-Κωνσταντίνο κτλ. Σε όλες αυτές τις συγκεντρώσεις οι νέοι έρχονταν σε επαφή με οικογένειες που είχαν κορίτσια με την επιδίωξη να διαλέξουν την εκλεκτή τους όπως λέχθηκε και σε άλλο κεφάλαιο του παρόντος αφιερώματος. Έτσι τέλειωναν οι γιορτές του Πάσχα. Όλες οι συνήθειες και οι τελετές, οι γιορτασμοί και οι δοξολογίες, οι διασκεδάσεις και τα ξεφαντώματα τόσο πριν όσο και κατά και μετά το Πάσχα είχαν την έννοια πανηγυρικής τιμής για τη μεγάλη συμβολική θυσία και τη νίκη του θεανθρώπου. Τη διδασκαλία του Χριστού και το συμβολισμό του θείου δράματος οι Κοτυωρίτες τα εξέταζαν και τα εκτιμούσαν μόνο από τη θρησκευτική τους άποψη. Στα τελευταία χρόνια είχαν αρχίσει μερικοί να τα βλέπουν και από την εθνικο-κοινωνική τους πλευρά.
Πηγή: Λαογραφικά Κοτυώρων Πόντου - Η εορτή της Αναλήψεως του Κυρίου του Άκογλου Ξενοφώντα
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
