Χορτοθέρτς, Ιούλιος

Καζαμίας,Πόντου,Χορτοθέρης,Χορτοθέρτς,Ιούλιος,ήθη,έθιμα

Είναι ο έβδομος κατά σειρά μήνας του έτους αλλά και ένας από τους πλέον ζεστούς μήνες του καλοκαιριού.

Κατά τους αρχαίους Έλληνες ήταν πρώτος μήνας και έφερε το όνομα Εκατομβαιώνας λόγω των πλούσιων θυσιών που έκανα κατά την περίοδο της πρωτοχρονιάς. Το σημερινό του όνομα το οφείλει στο Ρωμαίο αυτοκράτορα Ιούλιο Καίσαρα που γεννήθηκε το μήνα Εκατομβαιώνα των Αθηναίων. Στον Ιούλιο Καίσαρα οφείλεται και το Ιουλιανό ημερολόγιο.

Στη χώρα μας ο μήνα Ιούλιος είναι γνωστός επίσης με τα ονόματα : Γιούλης, Γυαλιστής, Γυαλινός, Δευτερογιούλης, (μετά τον Ιούνιο πρωτογιούλη), Αλωνάρης και Αλωνιστής. Στον Πόντο λόγω του θέρους ονομαζόταν Χορτοθέρτς «...έρθεν και ο Χορτοθέρτς, έπαρ' το κ̌αγάν' ‘ς σο χ̌έρ' τσ'...»

Σε άλλες περιοχές έφερε και άλλα ονόματα όπως : Χορτοθέρης, σε Κερασούντα, Κοτύωρα, Τρίπολη, Χαλδία, και Σαντά. Θερ'νός σε Σούρμενα και Ματσούκα «...Ο Μάρτς μαραίν' τα μάραντα, Απρίλτς τα μανουσάκια, ο Χορτοθέρτς τα χορτάρα̤ κι Αύγουστον παλικάρα̤...» «...Σον Αϊ-Λίαν αφκακέσ' θερίζ' τ' εμόν τ' αρνόπον και ντ' έμορφα και νόστιμα κρατεί το κ̌αγανόπον...» «...Θερίστ' αργάτ', θερίστ' αργάτ', θα σπάζω την κοσσάραν κι’ αν 'κ̆ι τελείται το χωράφ' θα σπάζω την κασκάραν...»

*κασκάρα ή κατσκάρα ή Καζκάρα = καρακάξα

Παρακολουθείστε το βίντεο μας για τον μήνα Ιούλιο - Χορτοθέρ

 

Αξίζει να σημειώσω εδώ ότι η αργατία ήταν ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα των προγόνων μας το οποίο έφεραν και στην Ελλάδα και το συνέχισαν. Αργατία ήταν το γεγονός ότι εις ένδειξη αλληλεγγύης και αγάπης όλοι συμπαραστέκονταν την περίοδο αυτή στους πάσχοντες πατριώτες τους και ιδιαίτερα στις χήρες και τα ορφανά. Μαζεύονταν όλοι μαζί και παρείχαν χωρίς αμοιβή την εργασία τους στο αλώνισμα ή όποιες άλλες εργασίες.

Εορτές του Ιουλίου :

Αγία,Μεγαλομάρτυς,Κυριακή,Αγιολόγιον,ΠόντουΤης αγίας Κυριακής την 7η του μήνα.
Η αγία Κυριακή έλκει την καταγωγή της από τη Νικομήδεια της Μ.Ασίας και γονείς της ήταν ο Δωρόθεος και η Ευσεβία, άνθρωποι πλούσιοι και ευσεβείς με μεγάλη πίστη στον Χριστό. Το όνομα της η Αγία το οφείλει στην ημέρα που γεννήθηκε, δηλαδή την Κυριακή. Στον Πόντο έλεγαν «Αγίας Κυριακής άψιμον» ή ορκίζονταν «μά τ' άψιμον» φράση που προφανώς δηλώνει τις ζέστες που επικρατούν την περίοδο του Ιουλίου, μάλιστα ο Ιούλιος λεγόταν σε Πόντο και Θράκη Αϊ-Κεριακίτης.
Η φράση Αε-Κερεκής άψιμον χρησιμοποιείτο για παιδιά πολύ ζωηρά και ευφυή μάλιστα δε και άτακτα. Περί του χαρακτηρισμού αυτού μαρτυρώ κι εγώ προσωπικά ότι είναι έτσι ακριβώς και το ενθυμούμαι ως σήμερα, μιας και τον χαρακτηρισμό αυτό μου τον απέδιδε τόσο η γιαγιά μου όσο και η μητέρα μου κατά τα παιδικά μου χρόνια. Η αγία Κυριακή μαρτύρησε επι Διοκλητιανού τον 3ο αιώνα.

Άγιοι,Σαρανταπέντε,μάρτυρες,Αγιολόγιον,ΠόντουΜνήμη των 45 μαρτύρων από τη Νικόπολη την 10η του μήνα.
Μαρτύρησαν επι αυτοκράτορα Λικινίου (307-324 μΧ) στη Νικόπολη (Γαράσαρη) στον Πόντο και συγκεκριμένα στην κωμόπολη αγουτμούσ̌
που σημαίνει κατάπιε το φάρμακο, αλλαξοπίστησε.
Οι κάτοικοι του αγουτμόυσ̌ χριστιανοί όλοι, εξισλαμίστηκαν βίαια κι κατάντησαν μάλιστα να γίνουν φανατικοί μουσουλμάνοι.
Οι 45 μάρτυρες ήταν στρατιώτες τους οποίους ο Λικίνιος διέταξε να διώξουν τους χριστιανούς. Αυτοί παρουσιάστηκαν στον δούκα Λυσία και δήλωσαν ότι δεν μπορούν να εκτελέσουν τη διαταγή διότι ήταν και οι ίδιοι Χριστιανοί.
Αυτός τους φυλάκισε, τους βασάνισε και αφού τους θανάτωσε τους έριξε στα νερά του Λύκου ποταμού κοντά στο αγουτμούσ̌.
Ευσεβείς χριστιανοί πήραν τα λείψανα τους κα τα μετέφεραν στην Κωνσταντινούπολη.

Άγιος,Κήρυκος,Αγία,ΙουλίτταΤων αγίων Κηρύκου και Ιουλίττης την 15η του μήνα.
Η αγία Ιουλίττα ήταν η μητέρα του αγίου Κηρύκου και μαρτύρησαν επι εποχής του Διοκλητιανού.
Στην Ινέπολη ο Ιούλιος ονομαζόταν Αϊ-Κήρυκος εξ' αιτίας της εορτής του αγίου ο οποίος σημειωτέον όταν μαρτύρησε ήταν παιδί της αγκαλιάς.

Στην Ταρσό συνελήφθη από τον ηγεμόνα ,τον Αλέξανδρο, ο οποίος την υπέβαλε σε φρικτά βασανιστήρια μπροστά στο παιδί της. Στην συνέχεια προσπάθησε να φέρει με το μέρος του τον μικρό. το παιδάκι όμως δεν δεχόταν και μάλιστα αφού επικαλέστηκε το όνομα του Χριστού, έδωσε μία δυνατή κλωτσιά στην κοιλιά του ηγεμόνα. Αυτός εξοργίστηκε τόσο πού το πέταξε από τα σκαλιά σπάζοντας το κρανίο του μικρού Κήρυκου. Μ' αυτόν τον τρόπο έλαβε το στεφάνι του μαρτυρίου ο μικρός Κήρυκος. Η δε μητέρα του μετά από λίγο, αφού υπεβλήθη σε πολλά και φρικτά βασανιστήρια, παρέδωσε το πνεύμα της στον Χριστό.

Του Αϊ-Λία την 20η του μήνα.
Και στον Πόντο συνήθιζαν να χτίζουν τις εκκλησίες ή τα προσκυνήματα του αγίου Προφήτη Ηλία στις κορυφές των βουνών και στα υψώματα. Στην Ελλάδα θεωρήθηκε λατρευτικός διάδοχος του θεού Απόλλωνα-Ήλιου και προς τούτο τον συνδέει η βιβλική βιβλιογραφία με τον ουρανό τη φωτιά και τον ήλιο.
Στα χωριά του Ακ Δαγ Μαδέν τον Αϊ-Λία τον τιμούσαν όπως και τον Αγιώργη με πολλές και ιδιαίτερες τιμές. Μάλιστα σε καιρό ανομβρίας τον παρακαλούσαν να τους στείλει καμιά καλή βροχή.
«...Αϊ-Λία μ' ρούξον έναν καλόν βρεχ̌ήν...» ή «...Αϊ-Λία μ' κανείται, θα φουρκίεις μας...» Οι Έλληνες του Πόντου ανέβαιναν σε υψόμετρο 2.300 μέτρων στη Μόχωρα στο ξωκλήσι του Αϊ-Λία και εκεί μαζεύονταν πλήθος κόσμου από την Τραπεζούντα και την Ίμερα. Τελούσαν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα και επιδίδονταν σε γλέντια με την κεμεντζέ και το ζουρνά. Το ίδιο συνέβαινε και απο τους Καταχωρίτες. Συχνό ήταν το φαινόμενο στα πανηγύρια αυτά να συμμετέχουν και τούρκοι μουσουλμάνοι. Ο Ασίχ̌ ή Κεντήρ Λάζαρος Θ. Ομηρίδης μας παρέδωσε μαρτυρία περί τούτου ως εξής : Ένας Τούρκος βρισκόμενος σε μια τέτοια πανήγυρη έστεκε κάτω στη σκιά ενός πεύκου καταβροχθίζοντας τη μερίδα που του είχαν δώσει από τις θυσίες προς τον Αϊ-Λία. Ενώ περιφερόταν ο καθιερωμένος δίσκος για την οικονομική ενίσχυση των Ελληνικών σχολείων και εκπαιδευτηρίων ο Τούρκος σηκώθηκε ασπάστηκε την εικόνα και έδωσε ένα γρόσι στο δίσκο λέγοντας ψιθυριστά : ...γκιλλή παπανίν κιρκ παρά τζερεμέ ιλέ τοβασινή αλτούλ...δηλαδή, με δαπάνη σαράντα παράδων προσκυνήσαμε τον άγιο πατέρα με τα πολλά τα γένια και πήραμε την ευχή του. Στα Κοτύωρα ο Αϊ-Λίας ήταν συνδεδεμένος με τις αστραπές και τις βροντές. Μάλιστα πίστευαν ότι όποτε βροντούσε στον ουρανό, ο Αϊ-Λίας έφερνε βόλτες με τα ατίθασα και ζωηρά του άλογα, ενώ όποτε άστραφτε στο ουρανό ότι άστραφταν τα πέταλα και οι ρόδες απ' τ' άλογα και τ' αμάξι του προφήτη Ηλία. Υπάρχει πλήθος αφηγήσεων περί του προφήτη Ηλία και των ιδιοτήτων που του αποδίδονταν. Μπορεί κανείς να ανατρέξει αναζητώντας τες στην πλούσια βιβλιογραφία που υπάρχει.
«...Σον Αϊ-Λίαν αφκακέσ' θερίζ'νε οι νυφάδες έχ̌' κ' έρχουνταν οι μεθυγμέν' φυέστε κοκονάδες...»  «...Ακείνε τσ' έν' που πορπατεί σ' Αϊ-Λία το ρακάνι, η κάλη μ' έν' 'ς σο θέρος πάει, κρατεί και το καγάνι...»

Χορτοθέρτς,Ιούλιος,Καζαμίας,Πόντου,Άγιος,Παντελεήμωνας Του Αγίου Παντελεήμονα την 27η του μήνα.
Λεγόταν Παντολέων και ζούσε στη Νικομήδεια της Μ.Ασίας. Οι χριστιανοί τον ονόμασαν Παντελεήμονα από το έλεος που έδειχνε προς όλους ως γιατρός και μάλιστα ανάργυρος, δηλαδή που δεν έπαιρνε χρήματα για τις υπηρεσίες που παρείχε. Στο χωριό Αντρεάντων έλεγαν « κόρ' τοπάλ' ούλ' σον Απανταλέμον» Δηλαδή τυφλοί, κουτσοί όλοι στον Αγιο Παντελήμονα, μιας και εθεωρείτο γιατρός για όλες τις ασθένειες.
Το ίδιο και στην Κρώμνη « ούμπαν κοτζοί, κι ούμπαν στραβοί, σον Παντελέημον ».  Επίσης και στην Ινέπολη « στραβοί, κουτζοί, στον Αϊ Παντελεήμονα »

Αλλά και γιατρός των ερωτευμένων αποδεικνύει ο παρακάτω στοίχος ότι υπήρχε : « ... Αε-Παντελεήμονα, αν είσαι και γιατρός-ι, αδά σ' εμόν το τά̤ρτοπον έναν γιατρικόν δός-ι...»

 

 

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ