Γανώνα̤ και γανώλα̤ (Γανώνια ή Γανώλια). Γαμήλια έθιμα στον Πόντο
Γανώνα̤ και γανώλα̤. Είδος δοσίματος του γαμπρού στα γονικά της νύφης. Ήταν το αντίστοιχο των αρχαίων «έδνων» τα οποία αναφέρονται στον Όμηρο, ή των «θωρέτρων».
Πρέπει να πούμε πως ο θεσμός της προίκας, όπως τον εννοούμε σήμερα, δεν υπήρχε στον Πόντο. Αντίθετα, ο γαμπρός στην πρώτη του αίτηση γάμου πρόσφερε αυτοβούλως ή όταν του το ζητούσαν οι γονείς της κόρης, δώρα όπως αγρούς ή βόδια ή χρήματα. Στην Αμισό μάλιστα, όπως και στην περιοχή του Καρς της Κιμισ̌χανάς κλπ., προτιμούσαν ανάμεσα σε πολλούς υποψήφιους εκείνον που ήταν ο πλέον πλουσιοπάροχος. Γινόταν με άλλα λόγια ένα είδος πλειοδοσίας. Στο Καρς επίσης και αλλού από τα γανώνα̤, όταν αυτά ήταν σε χρήμα, έπαιρναν από ένα μικρό, έστω, μερίδιο και όλοι της γενιάς της κόρης. Τα γανώνα̤ καταβάλλονταν στο λογόπαρμαν ή στο νυφόπαρμαν και πάντως πριν τη στέψη. Έχει παρατηρηθεί πως τα γανώνα̤ αντιστάθμιζαν κατά ένα τρόπο τα χαμένα και μάλιστα πρόωρα, εργατικά χέρια του πατέρα, με την παντρειά της κόρης του. Το έθιμο διατηρήθηκε μέχρι τον ξεριζωμό των ελληνικών πληθυσμών από τον Πόντο. Σημειώνεται ότι, όταν τα γανώνα̤ καταβάλλονταν σε χρήμα λίγο πριν την έξοδο της νύφης από το πατρικό σπίτι, ανάλογα με το ύψος του χρηματικού ποσού (που βρισκόταν σε αναλογία με την ομορφιά της νύφης), που έδινε η πλευρά του γαμπρού στον πατέρα της, η νύφη έπαιρνε και ένα ιδιαίτερο επίθετο. Αν κατέβαλαν γι' αυτήν τριακόσια, την έλεγαν «Τετρακοσ̌ού», εάν πεντακόσια, «πεντακοσ̌ού» κλπ. Εθιμοτυπίες, χοροί και τραγούδια του γάμου στον Πόντο
Πηγή Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
