Το Κότσ̌αρι είναι ένας από τους γνωστότερους Ποντιακούς χορούς και ίσως ο περισσότερο φημισμένος μαζί με το "Λάζικον" το Σέρρα χορό. Εντάσσεται στην ομάδα των ζωηρών κυκλικών αγροτικών μεικτών ίσιων χορών με κουτσά βήματα και χορευόταν σε σύντομο αλλά όχι πολύ γρήγορο δίσημο ρυθμό (2/4) με τα χέρια δεμένα στους ώμους. Τα βήματα-μέτρα του χορού είναι οκτώ και χωρίζονται σε δύο χορευτικές ομάδες.
Το Κοτσαγκέλ' χορεύεται απο άνδρες και γυναίκες και συνοδεύεται απο τραγούδι. Χορεύεται κατά τα ξημερώματα και σηματοδοτεί την τελευτή του γάμου. O ρυθμός του είναι δίσημος. Παρομοιάζεται με το χορό Γέρανο, των αρχαίων Ελλήνων.
Καβαζίτα μ' άκλερε τ' ουδάρ' τς' εμα̤λίωσεν,
άλειψον-α βούτορον ν'ας λαρούται αλήγορα.
Διακόσιες πενήντα χιλιάδες Έλληνες του Πόντου μετά από 28 αιώνες λαμπρής και δημιουργικής ιστορίας στα νότια παράλια της Μαύρης Θάλασσας, πήραν το δρόμο της προσφυγιάς αφήνοντας πίσω προγονικές εστίες αιώνων, περιουσίες, εκκλησίες, σχολεία και έναν μεγάλο πολιτισμό, και συμπεριλήφθηκαν στους ανταλλάξιμους πληθυσμούς με τη συνθήκη της Λωζάνης το 1923 και ήρθαν στην Ελλάδα, κυνηγημένοι από το μίσος και τη μανία των Τούρκων.
Όπως και εάν κανείς δει, ασχοληθεί, προσεγγίσει, μελετήσει, εντρυφήσει, συσχετίσει, αντιπαραβάλλει, και αξιολογήσει τα στοιχεία της παράδοσης που αφορούν στη λαϊκή βάση της τέχνης δηλαδή στη μουσική, το χορό και το τραγούδι, πρέπει να λάβει σοβαρότατα υπόψη του όλα τα ιστορικά, μυθολογικά, γεωπολιτικά, γλωσσολογικά, θρησκευτικά, πολιτικά και άλλα στοιχεία και δεδομένα τα οποία ορίζουν, συγκροτούν, αποτελούν, συνθέτουν και δίνουν μορφή στη λαϊκή έντεχνη έκφραση.
