Ο Καζαμίας της Ματσούκας του Πόντου
Στη Ματσούκα την παραμονή της Πρωτοχρονιάς από το βράδυ το τραπέζι της οικογένειας ήταν πλουσιότερο από το συνηθισμένο. Εκτός από τα εκλεκτά του φαγητά είχε και φρούτα ως επί το πλείστον πορτοκάλια, μήλα και ξηρούς καρπούς, φουντούκια και καρύδια. Καζαμίας Ματσούκας Πόντου
Στη μέση ήταν η πίτα με τον παρά ψημένη στο σπίτι. Το τραπέζι (που ήταν ένας στρογγυλός σοφράς) χαμηλό, στρωνόταν δίπλα στο "χωνό" και εκάθονταν όλα τα μέλη της οικογένειας σε κύκλο ολόγυρα. Πρώτος καθόντανε ο νοικοκύρης, ο παππούς ή αν δεν υπήρχε τότε ο πατέρας. Έκανε το σταυρό του σαν πάντα ο νοικοκύρης και μαζί του όλοι οι άλλοι. Έπειτα έπαιρνε καρύδια και έριχνε στις τέσσερις γωνιές του σπιτιού με την ευχή: «Ευτυχισμένο το νέο έτος. Εδέβεν ή κακοχρονία και έρθεν η καλοχρονία». Έκοβε έπειτα την πίτα σε τόσα κομμάτια όσα ήταν τα μέλη της οικογένειας ακόμη και για αυτούς που απουσίαζαν, καθώς και ανά ένα κομμάτι για την εικόνα του σπιτιού και για το κατάστημα (για τη δουλειά). Σε όποιον έπεφτε το νόμισμα ήταν ο τυχερός της χρονιάς. Προτού κάνουν και πάλι την προσευχή τους και σηκωθούν από το τραπέζι, ο αρχηγός της οικογένειας διάλεγε έξι μεγάλα καρύδια, χώριζε προσεκτικά το καθένα από τη μέση σε δύο κομμάτια από τη φυσική ένωση και αφού έδινε το εσωτερικό (την ψίχα δηλαδή) σε όλους, τοποθετούσε τα 12 άδεια κομμάτια σε ένα κύκλο και σε κανονική απόσταση το ένα από το άλλο. Το πρώτο κομμάτι, (το κέλυφος) το έβαζε μπροστά στη δική του τη θέση και αυτό ανταποκρινόταν στο μήνα Ιανουάριο (τον Καλαντάρ) και βαίνοντας προς τα δεξιά το δεύτερο αντιπροσώπευε τον Φεβρουάριο (τον Κούντουρο), το τρίτο τον Μάρτιο και ούτω καθεξής. Έτσι τα δώδεκα άδεια και με χάσκοντα το στόμα τους προς την οροφή βαθουλωτά τσέφλια των καρυδιών έπαιρναν τα ονόματα των 12 μηνών του έτους. Ο οικογενειάρχης γέμιζε προσεκτικά, ύστερα από αυτό το κάθε τσόφλι με νερό. Τα ιδιόρρυθμα αυτά υδροδοχεία παρέμεναν έτσι ως το πρωί, οπότε γινόταν ο έλεγχος. Άλλα τσέφλια βρισκόντουσαν άδεια, άλλα γεμάτα, άλλα με ελάχιστο υπόλειμμα νερού εντός τους. Αναλόγως λοιπόν της περιεκτικότητας τους σε νερό και τον μήνα από αντιπροσώπευε το κάθε τσόφλι, μάντευαν ποιος μήνας θα ήταν βροχερός και ποιος όχι. Κι έτσι η Ματσούκα δεν είχε ανάγκη από βαρόμετρο.
Ο Καζαμίας της Ματσούκας του Πόντου - Πηγή: Ποντιακή Εστία τεύχος 24 του Ν. Βασιλειάδη (Καπικιοέτε)
Λεξιλόγιο:
Παράς = χρήμα – νόμισμα
Χωνός = εστία
Καλαντάρτς = Ιανουάριος
Κούντουρον = Φεβρουάριος
Μάρτς = Μάρτιος
Απρίλτς = Απρίλιος
Καλομηνάς = Μάϊος
Κερασινός = Ιούνιος
Θερνός = Ιούλιος
Αύγουστον = Αύγουστος
Σταυρίτες = Σεπτέμβριος
Τρυγομηνάς = Οκτώβριος
Αεργίτες = Νοέμβριος
Χριστιγενάρτς = Δεκέμβριος
Ποντι(α)κή Διαλεκτολογία - Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com
