Γεωγραφικόν και Ιστορικόν Λεξικόν της επαρχίας Χαλδίας (59): Μανανάντων, Μαντρία (Ίμερας & Κρώμνης), Μαναστήρ, Μαντζάντων
Το Μανανάντων. Ομογενές χωρίον με 3 οικογένειες, άλλοτε είχε 40 και βρίσκεται στο ποτάμι της Δέρραινας. Γεωγραφικό Λεξικό Χαλδίας Πόντου Μανανάντων, Μαντρία, Μαναστήρ, Μαντζάντων ή Μαντσάντων
Τα Μαντρία. Μια ενορία της Ίμερας σε απόσταση μισής ώρας από το κέντρο της με 15 οικογένειες. Βρίσκεται σε κοιλάδα στις υπώρειες του όρους Κινδυνάρ’ με ναούς των Τριών Ιεραρχών, του Αγίου Γρηγορίου και του Αγίου Κωνσταντίνου. Άλλοτε είχε 80 οικογένειας.
Τα Μαντρία. Τα Παλά̤ Μαντρία ή Πολλά Μαντρία. Έτσι γνωρίζεται από τους κατοίκους στον ποταμό της Κρώμνης και της Ίμερας κατά παραφθορά του Παλαιά Μαντρία τα οποία έκειντο λίγο βορειότερα του χωριού και συνωκίστησαν τα Νέα με την ονομασία Μαντρία ή Παλά̤ Μαντρία. Αποτελείτο από τέσσερις ενορίες και του Αρναούτ Κιοϊ. Έχει ναό του Αγίου Πέτρου και Παύλου. Τα Μαντρία συνωκίσθησαν από οικογένειες που ήρθαν από τα Σούρμενα αμέσως μετά την άλωση της Τραπεζούντας υπό την οδηγία της οικογένειας των Ξαντίνων, της οποίας αρχηγός εγένετο γενάρχης της εν Μανδρίοις και εν Χαλδία εθνοπρεπώς εργασθείσης οικογένειας των Ξαντινών προγόνων του διαπρεπούς και ρέκτου Μητροπολίτου Θεοδοσιουπόλεως Παΐσιου Γερασιμίδου και του παπα-Ιωάννη Παπαδόπουλου. Περί Μανδρίων συνέγραψε ωραία μονογραφία και εξέδωκε εν Αθήναις το 1938 ο εκ Μανδρίων ιατρός Κωνσταντίνος Ιεροκλής αδερφός του ως άνω Μητροπολίτου. Για τα Μαντρία βλέπε περισσότερα και ενδιαφέροντα στην Ποντιακή Εστία έτος 1956, τεύχος 78-79 σελ. 2754 στο κείμενο του Δ.Π. Παπαδόπουλου (Σταυριώτου). Οι τρείς Ενορίες των Μαντρίων (Μούζενας - Χαλδίας) Πόντου // Τα Μαντρία της Άρδασας του Πόντου του Δημητρίου Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη)
Το Μαναστήρ'. Χωρίον στον ποταμό της Άτρας με 80 άλλοτε οικογένειες και τώρα μόνο 30, όλες ομογενείς σε 2 ενορίες των Παπαδάντων και των Ταρασάντων. Είχε λαμπρά σχολή και ιερό ναό του Αγίου Γρηγορίου του Νεοκαισαρείας και πολύυδρο βρύση. Κάτω από τον ναό υπάρχει το παρεκκλήσιον του Αγίου Πνεύματος, όπου κάθε χρόνο τελείται μεγάλη πανήγυρις. Ονομάστηκε δε Μαναστήριον επειδή υπήρχαν ενταύθα τρείς αρχαίες μονές στη θέση του σημερινού ναού όπου ανακαλύφθηκαν ναΐσκοι, κελία μοναχών και ογκώδη οστά ανδρών όπως διαπίστωσα και ο ίδιος κατά την εκεί διδασκαλία μου το 1905. Έχει πλούσια δάση και πάνω από το χωριό υψηλό οροπέδιο, όπου κείται «Τη Δεσποινής τ’ Ομάλ’», όπου εγένετο το ειδύλλιο της Δεσποινής ως λέει και το δημοτικό άσμα “Τη Δεσποινής τα πρόατα τη Δεσποινής τ’ αρνόπα”, περί ου επιφυλάσσουμε να γράψω εν καιρώ. Οι κάτοικοι αυτού του χωρίου μετανάστευσαν εις Άργονης και Άκ Δάγ Μαδέν. Το Μοναστήρ είχε μέχρι το 1887 ογδόντα οικογένειες ελληνικές οι περισσότερες μετανάστευσαν στον Καύκασο και τα τελευταία χρόνια έμειναν μόνο τριάντα. Βλέπε σχετικά στο περιοδικό Ποντιακή ηχώ του έτους 1982 στο τεύχος 5, σελίδα 5-9, όπου υπάρχουν πολλά ενδιαφέροντα για την ίδρυση του χωριού, τις ασχολίες των κατοίκων, τη σχολική κίνηση, την εγκατάσταση πολλών εκ των κατοίκων στην Παναγίτσα Εδέσσης και άλλα.…
Το Μαντζάντων ή και Μαντσάντων. Εκ των μεγαλύτερων ενοριών της Κρώμνης με 70 οικογένειες ομογενών, ναό της Θεοτόκου στα βόρεια του Σιαμανάτων και υψηλότερα κείμενον. Αποτελείται από τις ενορίες Άνω Μαντζάντων, Μουρατάντων, Τσερκεζάντων και Καλιστράντων.
Γεωγραφικόν και ιστορικόν Λεξικόν των χωρίων κωμοπόλεων και πόλεων Χαλδίας. Γεωργίου Κανδηλάπτου Κάνεως Διδασκάλου-Δημοσιογράφου. Εκδόσεις Αδελφών Κυριακίδη Α Ε. Στο αφιέρωμα αυτό γνωρίζουμε τα χωριά, τα ποτάμια, τα όρη, τα τοπωνύμια και τις Ιερές Μονές της επαρχίας Χαλδίας κατά αλφαβητική σειρά. Ένα εξαιρετικό και μοναδικό πόνημα του αείμνηστου κ. Γεωργίου Κανδηλάπτη Κάνι. Συνεχίστε την ενημέρωσή σας στα επόμενα αφιερώματά μου.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
