Γεωγραφικόν και Ιστορικόν Λεξικόν της επαρχίας Χαλδίας (61): Ματσερά, Ματέν Χανλαρί, Ματέν Σάντας, Ματέν Ζύγανας
Η Ματσερά. Χωριό σύμμεικτο με σαράντα οικογένειες ομογενών και οκτώ τουρκικών στο ποτάμι της Τζίζερες. Είχε δύο ναούς του Αγίου Γεωργίου και της Θεοτόκου, μάλιστα είχε και παρεκκλήσιο του πολιούχου του χωριού επισκόπου και ιερομάρτυρος Βασιλείου των Χερροιάνων αποθανόντος κατά την επιχώριο παράδοση σε πόλεμο κατά την εκείθεν διέλευση του Φατίχ κατά την εις Τραπεζούντα εκστρατεία.
Λαογραφικά σύμμεικτα Ματσεράς Τραπεζούντας Καταχάς Κατερίνης Αγάπη Μαυρομάτη 14.7.1967 - Ένας Άγιος της Ματσεράς (Μαζεράς) επαρχίας Ντορούλ που διεκδικούσαν Έλληνες και Τούρκοι. Κατά το 1901 μου ανέφερε (σημειώνει ο κ Κανδηλάπτης) ο εφημέριος του χωριού ότι είχε χειρόγραφο βίο και την πολιτεία του αγίου ιερομάρτυρος Βασιλείου συνταχθείσα υπό του ιερομονάχου καλλινίκου του Φυτιάνου. Γεωγραφικό Λεξικό Χαλδίας Πόντου Ματσερά, Ματέν Χανλαρί, Ματέν Σάντας, Ματέν Ζύγανας
Το Ματέν Χανλαρί. Τόπος και πανδοχείο πάνω από την Κρώμνη που χρησίμευε στην εαρινή διέλευση των εκείθεν εξ Ερζερούμ εις Τραπεζούντα ποιμνίων και καραβανιών. Είχε επίσης και μεταλλεία χαλκού και αργύρου.
Το Ματέν της Σάντας. Μεταλλείο σιδηρούχο με υπόγεια δίοδο του ποταμού Υαμπόλεως (Γιάμπογλη) εις τα όρια Σάντας και Αγριδίου.
Το Ματέν της Ζύγανας. Ενορία της Ζύγανας με τριάντα τούρκικες οικογένειες σε αμαξιτή οδό από Άρδασσα προς Τραπεζούντα με μεταλλεία χαλκού.
Γεωγραφικόν και ιστορικόν Λεξικόν των χωρίων κωμοπόλεων και πόλεων Χαλδίας. Γεωργίου Κανδηλάπτου Κάνεως Διδασκάλου-Δημοσιογράφου. Εκδόσεις Αδελφών Κυριακίδη Α Ε. Στο αφιέρωμα αυτό γνωρίζουμε τα χωριά, τα ποτάμια, τα όρη, τα τοπωνύμια και τις Ιερές Μονές της επαρχίας Χαλδίας κατά αλφαβητική σειρά. Ένα εξαιρετικό και μοναδικό πόνημα του αείμνηστου κ. Γεωργίου Κανδηλάπτη Κάνι. Συνεχίστε την ενημέρωσή σας στα επόμενα αφιερώματά μου.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
