Η Κωμόπολις Τάμζαρα (Τ̆άμζαρα) της Νικοπόλεως του Πόντου
Στα βόρεια της Νικοπόλεως επί της δημοσίας οδού που οδεύει στην Κερασούντα σε απόσταση 5 χιλιομέτρων περίπου βρίσκεται η κωμόπολη Τάμζαρα σε μια γραφικότατη τοποθεσία μέσα στο πράσινο, ενδεδυμένη και περιβεβλημένη τριγύρω από ψηλά βουνά.
Η Κωμόπολις Τ̆άμζαρα της Νικοπόλεως του Πόντου. Οι κάτοικοι του προάστιου αυτού ανέρχονταν στους 2000 περίπου, εκ των οποίων τα 3/4 ήταν Αρμένιοι, ενώ οι υπόλοιποι ήταν τούρκοι και ελάχιστες οικογένειες ήταν ελληνικές κυρίως από τα χωριά Καταχώρ’ και Κιοϊνιούκ που καταγίνονταν με τη βιοτεχνία. Κατά τις αφηγήσεις των γεροντότερων και παλαιότερων αλλά όπως αναφέρει και ο από Αλησάρ Συμεών Παπαδόπουλος, η Τάμζαρα κατά τα παλιότερα χρόνια αποτελούσε σπουδαίο κέντρο εβδομαδιαίας αγοράς, όπου μετέφεραν οι κάτοικοι από τα πέριξ χωριά τα προϊόντα τους προς πώληση, και προς προμήθεια διαφόρων αντικειμένων κυρίως δε εγχωρίων υφασμάτων. Στην εποχή μας, αν και δεν είχε την παλιά εμπορική κίνηση, εντούτοις είχε ακμάζουσα βιοτεχνία εγχώριων βαμβακερών νημάτων και υφασμάτων (τιρέδων, πανιών, φοτάδων, πεσταμπαλίων κ.τλ.). Στα περισσότερα σπίτια και κυρίως των Αρμενίων υπήρχαν 1-2 χειροκίνητα υφαντουργεία και αργαλιά, διά των οποίων εκτελούνται μεγάλες παραγγελίες για λογαριασμό των εγκατεστημένων μεγαλεμπόρων Αρμενίων στη Νικόπολη. Την κωμόπολη της Τάμζαρας διέσχιζε ο εκ Γισίχ διερχόμενος ομώνυμος ποταμός ο οποίος πήγαζε από το Σαρή-τσιτσέκ και ο οποίος μετέβαλε την Τάμζαρα σε μια ωραία κωμόπολη όπου ευδοκιμούσαν τα περίφημα για τη γλυκύτητα και το άρωμά τους μούρα. Από τα μούρα παρασκεύαζαν τα φημισμένα ξηρά μούρα τα οποία τα έλεγαν τσεμίτζια και τις περιζήτητες παστίλες. Στον ως άνω ποταμό καθ’ όλο το μήκος του λειτουργούσαν εργοστάσια αλευροποιήσεως σιτηρών και νερόμυλοι οι οποίοι εργάζονταν συνεχώς για να επαρκούν στις ανάγκες της Νικοπόλεως και των πέριξ χωριών, των γιαγλάδων και της Κερασούντας. Οι αλευρόμυλοι αυτοί όπως διαπίστωσε ο Θεόδωρος Ιωσηφίδης κατά το προσκύνημα του, το οποίο έκαμε στα μέρη εκείνα, σήμερα δεν υπάρχουν, πλην των υδρόμυλων του αποβιώσαντος στις Σάπες (Κομοτηνής) Ιωάννου Κοσμίδη ή τη Κοσμά του Γιάννε όπως έλεγαν. Η Τάμζαρα ήταν έδρα ανθυποδιοικήσεως (μιτιούρη) και αστυνομικού σταθμού στον οποίο υπάγονταν όλα τα πέριξ χωριά Καταχώρ’, Λίτζασα, Ασαρτζούκ, Κιογνήκ και Εσκή-κιοϊ. Η Γαράσαρη και τα Είκοσι Οκτώ Χωριά της Καταχώρι, Κοϊνίκι, Εσκί Κιοϊν & Τάμζαρα Β' Μέρος
Η Κωμόπολις Τ̆άμζαρα της Νικοπόλεως του Πόντου - Πηγή: Ποντιακαί Μελέται - Ιστορία και Λαογραφία της Εκκλησιαστικής Επαρχίας Κολωνείας και Νικοπόλεως (Σεμπίν Καραχισάρ) - Καβάλα 1964
Ο πασίγνωστος μεταξύ των Ελλήνων Νικοπολιτών (Γαρεσαρωτών) χορός Τ̆̆άμζαρα είναι ο τοπικός αρμένικος χορός της κωμοπόλεως της Τ̆άμζαρας τον οποίο οι ημέτεροι Έλληνες της ευρύτερης περιφέρειας Νικοπόλεως υιοθέτησαν και τον προσάρμοσαν στη ρωμαίϊκη πολιτιστική κληρονομιά στολίζοντάς τον άλλοτε με (ποντιακό) ρωμαίϊκο στίχο κι άλλοτε με τουρκικό ή και μεικτό και τον οποίο έφεραν μαζί τους με την ανταλλαγή των πληθυσμών και τον χορεύουν και τον τραγουδούν ως τις ημέρες μας. Τάμζαρα Tamzara - Σοφία Βασιλειάδου, Θεοδώρα Παπαδοπούλου Ευκαρπία Κιλκίς // Χορός Τάμζαρα / Λούρα Παναγιώτης Μαυρίδης 2.8.1967 Σάππαις Κομοτηνής / Σίμος Λιανίδης
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
