Το χωρίον Φέϊλερε της επαρχίας Κολωνείας & Νικοπόλεως του Πόντου
Ανατολικά της Νικοπόλεως σε απόσταση 25 χιλιομέτρων πέρα από τον παραπόταμο του Λύκου ποταμού με σύνορα ανατολικά το βουνό Τσάλ Νταγ, στα δυτικά το χωριό Αλησάρ, στα βόρεια την Έσολα και στα νότια το τουρκικό χωριό Ζήλ βρισκόταν το χωρίον Φέϊλερε.
Το χωρίον Φέϊλερε της επαρχίας Κολωνείας & Νικοπόλεως του Πόντου ( Sebinkarahisar). Οι κάτοικοι του χωριού αυτού ανέρχονταν στις 38 οικογένειες (120 ψυχές), εκ των οποίων αρκετοί ήταν εγκατεστημένοι οικογενειακώς στην Κερασούντα, οι δε υπόλοιποι εναπομείναντες εκκλησιάζονταν σε μια λιθόχτιστη χαμηλή σκεπασμένη με σχιστόλιθους εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων, την οποία ανέγειραν το 1870 περίπου.
Παρεκκλήσια. Τα παρεκκλήσια του χωριού ήταν τα εξής: Ο Άγιος Νικόλαος μέσα στο χωριό. Ο Άγιος Κωνσταντίνος, όπου κατά τις ανασκαφές τις οποίες έκανε ο παπα-Παναγιώτης το έτος 1908, βρέθηκε παλιός πέτρινος Σταυρός. Στους πρόποδες του βουνού Τσάλ Ντάγ μέσα στο δάσος βρισκόταν το παρεκκλήσιο της Αγίας Σοφίας το οποίο κατά μία παράδοση ήταν η παλιά εκκλησία του χωριού της οποίας εσώζοντο ερείπια. Άλλα παρεκκλήσια ήταν ο Άγιος Βασίλειος στην τοποθεσία Τσίλ τσαϊρ και ο Άγιος Γεώργιος στην κορυφή Πιουγιούκ του βουνού Τσάλ Ντάγ.
Σχολεία. Επί πολλά έτη οι κάτοικοι δεν συντηρούσαν διδακτήριο. Μόνο δε κατά το έτος 1909, ανήγειραν μία μονόροφη σχολή με μια αίθουσα για 30 μαθητές και ένα δάσκαλο. Οι παλιότεροι δάσκαλοι ήταν ο παπα-Παναγιώτης Εμμανουηλίδης, ο παπα-Νικήτας Αϊβαζίδης, ο Αθανάσιος Καφετζής και τελευταίος ο Ανδρέας Μωσαϊδης.
Φυσική και Γεωγραφία. Το χωριό βρισκόταν σε ορεινή γραφικότατη τοποθεσία και είχε υγιεινότατο κλίμα. Σε μικρή απόσταση από το χωριό βρισκόταν το βουνό Τσάλ Ντάγ το οποίο ήταν κατάφυτο από διάφορα δένδρα πεύκης, ελάτης κ.λ., από όπου εξυλεύοντο οι κάτοικοι της Φέϊλερε και των πέριξ χωρίων. Δυτικά του βουνού διερχόταν ένας παραπόταμος του Λύκου και εντός του χωριού υπήρχε Τ΄Αϊβαζάντων το γκιόλιν (Göl «τουρκική λέξη» = λίμνη).
Γιαϊλάδες. Ανατολικά του χωριού βρισκόταν ο Γιαϊλάς Ορμάν Πουγαρί με κρύα νερά και βοσκότοπους και το Γιασσούρτι
Ιστορία του Χωριού. Κατά πάσα πιθανότητα η ονομασία του χωριού προήλθε από την τουρκική λέξη Πεϊλέρ που σημαίνει ερείπια, τα οποία διασώζονταν μέχρι τα τελευταία χρόνια, διότι κατά μία παράδοση ο πρώτος οικιστής, ο Ασλάν-ογλου και οι κατόπιν αυτού ήρθαν από την περιφέρεια Αργυρουπόλεως και εγκαταστάθηκαν εντός του δάσους στις πλαγιές του βουνού Τσάλ Ντάγ όπου ζούσαν ως κρυπτοχριστιανοί. Μετά δε την δοθείσα σχετική ελευθερία (της ανεξιθρησκείας) κατεδάφισαν τις οικίες τους και μετέφεραν τα υλικά τους στη νέα τοποθεσία του χωριού όπου και εγκαταστάθηκαν.
Γεγονότα. Μαζί με τους κατοίκους, τους οποίους αναφέραμε στο αφιέρωμα μας στο χωριό Γαλατζούχ εκτοπίστηκαν και οι κάτοικοι της Φέϊλερε στο Τσάγγιρι απ΄ όπου μετά την ανακωχή επέστρεψαν στο χωριό τους και κατά την ανταλλαγή των πληθυσμών μαζί με τους περισσότερους κατοίκους του χωριού που ήταν εγκατεστημένοι στην Κερασούντα, κατέφυγαν στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκαν στην Καβάλα στον Κεχρόκαμπο, στη Χρυσούπολη και στο Λυκόστομο, σύμφωνα με τις πληροφορίες του κ. Γεωργίου Εμμανουηλίδη. Νικόπολη - Επαρχία Κολωνείας (Sebinkarahisar) Playlist
Το χωρίον Φέϊλερε της Νικόπολης του Πόντου - Ποντιακαί Μελέται - Ιστορία & Λαογραφία της Εκκλησιαστικής Επαρχίας Κολωνίας & Νικοπόλεως Şebinkarahisar - Καβάλα, 1964
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
