Αλμυρό Νερό (Τουζλούσοϊ ή Τουζλούσουϊ ή Τουζλού Σουγιού) της Οινόης του Πόντου
Το Αλμυρό Νερό το οποίο οι τούρκοι ονόμαζαν Τουζλούσουϊ ή Τουζλού Σουγιού ήταν ένα αμιγές ελληνικό χωριό που υπαγόταν στην επαρχία Οινόης του Νομού Τραπεζούντας και κατοικούνταν από 45 ελληνικές οικογένειες.
Είχε μια εκκλησία του Αγίου Νικολάου η οποία πανηγύριζε της Αναλήψεως του Σωτήρος, ενώ άλλα παρεκκλήσια δεν είχε. Την εκκλησία την λειτουργούσαν δύο ιερείς, ο παπα Αντώνης (προσκυνητής) και ο Παπα Λάζαρος. Αλμυρό Νερό (Τουζλούσοϊ ή Τουζλούσουϊ ή Τουζλού Σουγιού) της Οινόης του Πόντου. Το χωριό είχε και ένα ελληνικό σχολείο με 30 μαθητές και με δασκάλους τους Γεώργιο Σταμπουλίδη και Γεώργιο Τσαρτσαμπαλίδη. Καφενεία, μπακάλικα ή άλλα μαγαζιά δεν υπήρχαν στο χωριό. Οι μορφωμένοι του χωριού μας ήταν οι δύο δάσκαλοι και οι δύο παπάδες. Οι κάτοικοι του χωριού ζούσαν από τη γεωργία και την κτηνοτροφία οι δε αγροτικές ιδιοκτησίες κυμαίνονταν από οικογένεια σε οικογένεια από 20 έως 200 στρέμματα περίπου. Εκτός της καλλιέργειας της γης η οποία γινόταν με ξύλινα αλέτρια τα οποία έσερναν βόδια και τον αλωνισμό που γινόταν με τις τουκάνες η κάθε οικογένεια είχε στην κατοχή της από 5-10 μεγάλα ζώα για τις ανάγκες της. Για τα ζώα δε αυτά το χωριό διέθετε βοσκοτόπια συνολικής έκτασης 500 στρεμμάτων περίπου, που βρισκόταν στις τοποθεσίες Καραπετάντων και Τσιάκαλ. Διέθετε ακόμη και δασώδεις περιοχές συνολικής έκτασης 1500 στρεμμάτων περίπου που βρίσκονταν στις τοποθεσίες Κέντιρλι και Ματίλογλου. Το μοναδικό βουνό που υπήρχε στο χωριό ονομαζόταν Τασχανά και είχε ύψος 800 μέτρα. Άλλα ποτάμια ή λίμνες δεν υπήρχαν στο χωριό. Το χωριό είχε 5 βρύσες και ήταν χωρισμένο σε 4 μαχαλάδες: 1) Στον ανατολικό μαχαλά βρισκόταν το τουρκικό χωριό (συνοικία) που ονομαζόταν Κουτλουτσιά 2) Στο νότιο μαχαλά υπήρχε το αρμενικό χωριό Τσιακάλ 3) Στο δυτικό μαχαλά υπήρχε το ελληνικό χωριό (συνοικία) Τσιαγκέρις 4) Στο βόρειο μαχαλά υπήρχε επίσης το ελληνικό χωριό (συνοικία) Τίζμεσια. Το χωριό το ψυχαγωγούσαν τρείς τουλουμτζίδες και ζουρνατζήδες, οι Ευστάθιος Στεφανίδης, Λάζαρος Στεφανίδης και Ηλίας Στεφανίδης. Οι κάτοικοι που μετανάστευαν από το χωριό ήταν ελάχιστοι και συνήθως πήγαιναν στη Ρωσία. Στο χωριό μας συνέβησαν τραγικά γεγονότα. Η πρώτη καταστροφή που ολοκληρώθηκε με το κάψιμο του χωριού μας έγινε το 1915. Οι κάτοικοι υπόφεραν πολύ το χρόνο εκείνο γιατί ο μισός πληθυσμός εξοντώθηκε και πολλοί είχαν εξοριστεί. Το υπόλοιπο 30% του πληθυσμού εξοντώθηκε στις εξορίες του 1921. Εμείς δε που σωθήκαμε το σκάσαμε το 1923 από το χωριό και αφού πεζοπορήσαμε στα απρόσιτα βουνά του Πόντου, καταφέραμε να βρούμε ένα τουρκικό πλοίο και να φύγουμε λαθραία στην Κωνστάντζα και από εκεί μέσω της Σερβίας φτάσαμε στη Θεσσαλονίκη. Από κει μας εγκατέστησαν στην αρχή στη Νεάπολη Κοζάνης και στη συνέχεια ήρθαμε στην Οινόη Καστοριάς όπου και ζούμε έως σήμερα. Κειμήλια ή άλλα πράγματα δεν καταφέραμε να φέρουμε μαζί μας. Το μόνο που κατάφερα να έχω μαζί μου ήταν το όπλο μου και 200 σφαίρες τα οποία παρέδωσα στο ελληνικό προξενείο της Κωνστάντζας. Στο χωριό μας δεν υπήρχαν κάστρα ούτε αξιόλογοι άνθρωποι βγήκαν από αυτό. Χορεύαμε δε και τραγουδούσαμε τα συνηθισμένα ποντιακά τραγούδια και χορούς που τραγουδούσε και χόρευε όλος ο Πόντος. Τέλος, οι πλησιέστερες πόλεις και τα πλησιέστερα χωριά που υπήρχαν κοντά στο χωριό μου ήταν η πόλη της Οινόης που απείχε 40 χιλιόμετρα και η Θέρμη που επείχε 20 χιλιόμετρα από εκείνο. Οινόη (Unye) Πόντου. Ιστορία, Λαογραφία, Πολιτισμός, Ήθη, Έθιμα, Χοροί & Τραγούδια
Αλμυρό Νερό (Τουζλούσοϊ ή Τουζλούσουϊ ή Τουζλού Σουγιού) της Οινόης του Πόντου - Πηγή: Σταμπουλίδης Εμμανουήλ, Οινόη Καστοριάς – Ποντιακή Ηχώ
Ποντιακή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
