Εκκλησία Τραπεζούντος Μητροπολίτου Χρυσάνθου Φιλιππίδη. Ενορίες, Πληθυσμός, Ναοί & Σχολεία σύμφωνα με την στατιστική απογραφή του 1913-1914.
Η πόλη της Τραπεζούντας είχε συνολικά 6.720 οικογένειες από τις οποίες οι 3.500 οικογένειες ήταν μουσουλμάνων. 2.500 οικογένειες Ελλήνων, 600 οικογένειες Αρμενίων, 60 οικογένειες Περσών και 60 οικογένειες ξένων δυτικών και λεβαντίνων. Οι ελληνικές οικογένειες ήταν κατανεμημένες στις ακόλουθες εννέα (9) ενορίες.
• Ενορία Αγίου Γρηγορίου, στην οποία υπήρχε η Μητρόπολις (μέγαρο) και ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Γρηγορίου του Νύσσης. Στην ενορία αυτή υπήρχαν πέντε (5) παρεκκλήσια. Του Αγίου Αποστόλου Ανδρέα, της Αγίας Κυριακής, των παμμεγίστων Ταξιαρχών, της Αγίας Παρασκευής & της Αγίας Αναστασίας το οποίο βρισκόταν στον περίβολο του Φροντιστηρίου. Έτσι εξηγείται ότι στην δεύτερη αίθουσα του μουσείου Μπενάκη το υπ’ αριθμόν 46 λάβαρο του μητροπολιτικού ναού Τραπεζούντος αναπαριστά τον Άγιο Γρηγόριο Νύσσης εν μέσω των Αγίων Ανδρέα, Κυριακής, Παρασκευής & Αναστασίας. Στην ενορία του Αγίου Γρηγορίου υπήρχε το περιώνυμο Φροντιστήριον της Τραπεζούντας, το Παρθεναγωγείο, το Θεοφυλάκτειον Νηπιαγωγείον και η Αδελφότης των Κυριών Μέριμνα. Εκκλησία Τραπεζούντος Μητροπολίτου Χρυσάνθου Φιλιππίδη. Ενορίες, Πληθυσμός, Ναοί & Σχολεία σύμφωνα με την στατιστική απογραφή του 1913-1914.
• Ενορία της Αγίας Μαρίνας, όπου υπήρχε ο ιερός ναός της Αγίας Μαρίνης με δυο (2) παρεκκλήσια του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Ελευθερίου.
• Ενορία της Υπαπαντής, όπου βρισκόταν και ο ναός της Υπαπαντής του Κυρίου και ο ναός της Μεταμορφώσεως με τρία (3) παρεκκλήσια, του Αγίου Θεοδώρου του Αγίου Κωνσταντίνου & της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. 
• Ενορία του Αγίου Γεωργίου Τσαρτακλή, όπου υπήρχε ο ναός του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου και ένα παρεκκλήσιο της Αγίας Τριάδος.
• Ενορία του Χριστού, όπου βρισκόταν ο ιερός ναός της Μεταμορφώσεως του Χριστού και το παρεκκλήσιον του Αγίου του Γεωργίου του Κουρτζά και παράρτημα δημοτικής Σχολής.
• Ενορία του Αγίου Βασιλείου, όπου βρίσκονταν οι βυζαντινοί ναοί του Αγίου Βασιλείου, της Αγίας Άννης & του Αγίου Κωνσταντίνου ο οποίος κατεδαφίστηκε από τους τούρκους το 1880. Στην ίδια ενορία υπήρχαν ο ιερός ναός της Ευαγγελιστρίας και τα ερείπια της μονής και του ναού του Αγίου Θεοδώρου του Γαβρά.
• Ενορία των εξώτειχων, όπου υπήρχε ο ιερός ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και παράρτημα δημοτικής Σχολής αρρένων και δημοτικής Σχολής θηλέων.
• Ενορία της Θεοσκεπάστου, όπου βρισκόταν ο ιερός ναός και η Μονή Θεοσκεπάστου και τα Παυλίδεια Εκπαιδευτήρια αρρένων και θηλέων.
• Ενορία της Δαφνούντας, στην οποία υπήρχε ο ιερός ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου καθώς και ο ιερός ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, επίσης ένα παρεκκλήσιο της Αγίας Βαρβάρας και παραρτήματα δημοτικής σχολής αρρένων και δημοτικής σχολής θηλέων. Στους παραπάνω ναούς δεν συγκαταριθμούμε όσους Βυζαντινούς ναούς βρίσκονταν σε συναγώγια και είχαν μετατραπεί σε τζαμιά.
Εάν στις 45.765 ψυχές προσθέσουμε kαι άλλες 4.610 οι οποίες αποδήμησαν κατά τον χρόνο της απογραφής στο εξωτερικό, o συνολικός πληθυσμός της επαρχίας Τραπεζούντας τα έτη 1913-1914 ανέρχονταν στις 50.405 ψυχές. Τραπεζούντα (Trabzon) Πόντου. Ιστορία, Λαογραφία, Πολιτισμός, Ήθη, Έθιμα, Χοροί & Τραγούδια
Εκκλησία Τραπεζούντος Μητροπολίτου Χρυσάνθου Φιλιππίδη. Ενορίες, Πληθυσμός, Ναοί & Σχολεία σύμφωνα με την στατιστική απογραφή του 1913-1914.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
