Το χωρίον Ζέλετσα του Κυβερνείου του Κάρς, της Αλεξάνδρας Μελισσανίδου απο τη Χρυσή Αριδαίας

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Πόλεις - Περιοχές - Οικισμοί - Χωριά

Η Ζέλετσα ήταν αμιγές ελληνικό χωριό με 200 ελληνικές οικογένειες περίπου και καμία τουρκική. Υπαγόταν στην επαρχία Ζέλετσας του νομού Καρς.

Το χωριό είχε μια εκκλησία και ένα παρεκκλήσι του Αγίου Παύλου, καθώς και ένα παπά ο οποίος λειτουργούσε σε 3 χωριά. Είχε ένα δημοτικό σχολείο με 150 μαθητές περίπου στο οποίο δίδασκαν οι δάσκαλοι, Αλέξανδρος Ζαχαριάδης και Αλέξανδρος Ηλιάδης. Υπήρχαν και δυο μπακάλικα, τα οποία ανήκαν στους Θεοδόση Μιχαηλίδη και Μιχάλη Ιερόπουλο. Το χωριό διαβρεχόταν από ποτάμια και περιβαλλόταν από πολλά δάση αλλά και από τρία βουνά το Γιουλάν, το Μεσάς Παναγία και το Χάσλεν. Το χωρίον Ζέλετσα του Κυβερνείου Κάρς. Διέθετε εκτεταμένες βοσκές περίπου 3000 στρέμματα που βρισκόταν στις θέσεις Γολτούχ και Γοσάχλαρ. Ο μέσος όρος της ιδιόκτητης γης κάθε οικογένειας ήταν 70 στρέμματα περίπου. Το όργωμα των αγρών γινόταν με 3 ζευγάρια βόδια που έσερναν το αλέτρι, ενώ το αλώνισμα με τον παραδοσιακό τρόπο (τουκάνι) το οποίο έσερνε ένα ζευγάρι βόδια. Εκτός από τις αγροτικές ασχολίες οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνταν και με την κτηνοτροφία. Υπήρχαν πολλές οικογένειες οι οποίες κατείχαν 30 αγελάδες, 7 ζευγάρια βόδια και πολλά γιδοπρόβατα. Ο γεωργοκτηνοτροφικός αυτός πλούτος του χωριού υπήρξε και ο κύριος λόγος για τον οποίο οι κάτοικοι του χωριού δεν μετανάστευσαν σε άλλα μέρη, όπως συνέβαινε σε πολλές άλλες περιοχές του Πόντου. Το χωριό ήταν διαιρεμένο σε 6 γειτονιές ή μαχαλάδες, από τις οποίες οι κυριότερες ήταν: Τη Πολαντίρ, Τη Τσαχρένας, Τη Σαπατίνας, και τη Κεσανέ. Οι κάτοικοι του χωριού υδρεύονταν από πολλές πηγές και από μια βρύση που βρισκόταν στο κέντρο της πλατείας του χωριού. Οι πιο μορφωμένοι από τους κατοίκους του χωριού ήταν οι Αβραάμ Ιερόπουλος, Κωνσταντίνος Ιερόπουλος, Βασίλειος Ξενιτίδης και Γρηγόριος Σεχίδης. Προύχοντες ήταν ο Θεοδόσης Μιχαηλίδης, ο Μιχάλης Ιερόπουλος και ο Θωμάς Λαζαρίδης. Από τους τρεις λυράρηδες που είχε το χωριό, δηλαδή τον Γιάννη Ιερόπουλο, τον Θεοδόση Μελισσανίδη και Θεοδόση Μιχαηλίδη, ο πρώτος ήταν βουβός. Τα πλησιέστερα χωριά προς την Ζέλετσα ήταν η Γέϊτσα, το Αμιρχάν, το Σαρίγαμης και η Τιφλίς. Από το 1914 και ύστερα γίνηκαν πολλά γεγονότα στην περιοχή της Σέλετσας και υποφέραμε πολλά από τους τούρκους. Παρόλα αυτά όμως θύματα δεν είχαμε, όπως είχαν τα άλλα χωριά. Μετά από αυτά εμείς εγκαταλείψαμε το χωριό μας το 1919 και φύγαμε με πλοίο από το Βατούμ για την Ελλάδα. Όταν ήρθαμε εδώ, στην αρχή μας εγκατέστησαν προσωρινά στην Καλαμαριά της Θεσσαλονίκης. Έπειτα μας μετέφεραν στη Θράκη και τελικά μας εγκατέστησαν οριστικά στο χωριό Χρυσή της επαρχίας Αλμωπίας, όπου και μένουμε μέχρι σήμερα. Φεύγοντας μαζί μας πήραμε την εικόνα της Παναγίας, την οποία τοποθετήσαμε στην εκκλησία του χωριού Μεσονήσι της Φλώρινας η οποία πήρε και το όνομα από αυτήν. Άλλα κειμήλια δεν φέραμε μαζί μας εκτός από κάτι βιβλία που πήραν μαζί τους οι δάσκαλοι μας. Υπήρχε σχετικά με τα γεγονότα και ένα έμμετρο ποιηματάκι που λεγόταν από το 1900 και μετά και τραγουδιόταν από τους κατοίκους που είχε σαν επικεφαλίδα «Ας λέγω ‘σας ντο υπόφεραν οι Ρωμαίοι οφέτος».
Ως να μερών’ το Σάββατο κανείς πα ‘κ̌’ εφοβέθεν,
την Κερεκίν το πρωϊ όλ’ αντάμαν εγρέθαν,
εβρόνταναν, εβρόνταναν, τα τόπι͜α τα μολύβι͜α,
ο καπνός ατουν έβγαινεν σ’ ουρανού τα λίβι͜α.
Ούσ’ να ‘πιδέβαν το ρακάν, όλ’ οξωπίσ’ ετέρ’ναν,
Γιάμ’ έρχουνταν τσατάλτηδες και τ’ υστερ’νά ‘κ̌ι εφέρ’ναν
και τ’ άλλα τ’ οσπίτα̤ ανοιχτά, τ’ άλλα κλειδωμένα.
Απισκές ελάσκουνταν οι τούρκ’ πα χαρεμένα.
Τον πόλεμον π’ ερχίνευσεν Αγγλία και Ρωσία,
να τρώει ατ’ς ο γουρζουλάς, από ‘πέσ’ σην καρδίαν.
Αϊ πασάτε ανόητον την Κίλκισαν εδώκεν,
ασο πολλά τα αφκιάρα̤ ‘τουν, ατός ατόν εντώκεν.
Ο Σουλτάνον κουϊζ και λέει-ατς πολλά ‘κ̌ι πάει η τουρκία θα χάται.
Σουλτάνο μ’ για φέρεν το τρανόν το τεφτέρι σ’.
Ερχίνεψες τον πόλεμο και γρίλεψες τ’ ασκέρι σ’.