Το Καβάκ της περιφέρειας Αμισού του Πόντου του Π. Κατεμίδη
Η κωμόπολις του Καβάκ βρίσκεται στο εσωτερικό του Πόντου και απέχει περίπου 36 χιλιόμετρα πό την Αμισό Σαμψούντα. Είχε 24 ελληνικές οικογένειες, 33 αρμενικές και 200 τουρκικές.
Ο Ελληνικός πληθυσμός ανερχόταν στα 133 άτομα, άνδρες και γυναίκες μαζί. Το Καβάκ ήταν μουτουρλούκι και είχε γύρω στα εξής 12 ελληνικά χωριά, τα οποία ήταν: 1) Καρά νταγ με πληθυσμό 575 άτομα 2) Πόζαλαν με πληθυσμό 60 άτομα 3) Κιζλάραλαν με πληθυσμό 80 άτομα 4) Ζογαλλή με πληθυσμό 200 άτομα. Η Ζογαλλή αποτελείτο από τρεις (3) συνοικίες οι οποίες ήταν: Ζογαλλή, Άβλουτζα και Παντελλέρ 5) Ούτσεντεκ με πληθυσμό 60 άτομα 6) Κιουλιτζέ Αγήλ με πληθυσμό 400 άτομα και τέσσερις (4) συνοικίες, οι οποίες ήταν: Κιουλιτζέ Αγήλ, Ουτζούκ, Τεκνέ Ουτζούκ και Ουτζού Κερισή. 7) Κάσταγη με πληθυσμό 200 άτομα και δύο (2) συνοικίες: Κάσταγη και Μαλαλλέ Σονκούτ) 8) Σατζάκ με πληθυσμό 50 άτομα 9) Αχλατλή με πληθυσμό 50 άτομα 10) Κορούμ με πληθυσμό 80 άτομα 11) Πόζ Αρμούτ με πληθυσμό 100 άτομα και τέλος 12) Πελέκ με πληθυσμό 75 άτομα. Τα εν λόγω χωριά μιλούσαν την τουρκική γλώσσα με εξαίρεση μερικά από αυτά τα οποία μιλούσαν την ποντι(α)κή. Οι πληθυσμοί των χωριών αυτών εγκαταστάθηκαν ως μετανάστες από άλλα μέρη του Πόντου σε κτήματα μπέηδων γαιοκτημόνων και τελικά περιήλθαν στην κυριότητά των δημιουργηθέντων εν λόγω παραπάνω χωρίων. Οι πληθυσμοί των εν λόγω χωρίων είχαν ως αγορά το Καβάκ ενίοτε δε μετέβαιναν και στην Αμισό. Η παραγωγή τους ήταν κυρίως δημητριακά εν γένει και σε περιορισμένη κλίμακα τα καπνά. Το Καβάκ της περιφέρειας Αμισού του Πόντου του Π. Κατεμίδη (Κατέμογλου)
Γενικότερες πληροφορίες περί του Καβάκ.
Ο ελληνικός πληθυσμός της Κωμοπόλεως Καβάκ ασχολείτο με το εμπόριο, την επαγγελματοβιοτεχνία (αρτοποιοί, σιδηρουργοί, ωρολογοποιοί κ.λ.) Μερικές από τις οικογένειες, όπως ήταν των αδελφών Α. Κατεμίδη (Καδέμογλου) του Ζουμπουλίδη και άλλων διατηρούσαν εργασίες εμπόριο καπνού και υφασματεμπόριο στην Αμισό. Επίσης είχαν και κατοικίες στην Αμισό κυρίως για τον λόγο της φοιτήσεως των παιδιών τους στα ελληνικά σχολεία, (Σχολαρχείο και Γυμνάσιο). Επίσης οι παραπάνω οικογένειες και κυρίως εκείνη του Α. Καδέμογλου ασχολείτο σε μεγάλη κλίμακα με τα γνωστά ασάρια (φόροι δεκάτης). Το Καβάκ είχε εξαιρετικό κλίμα και αποτελούσε θέρετρο παραθερισμού των πιο εύπορων τάξεων της Αμισού. Είχε περικαλλή Ελληνικό Χριστιανικό Ορθόδοξο Ναό ο οποίος είχε ανεγερθεί στη μνήμη του Αγίου Βασιλείου, διατηρούσε δε και τετρατάξιο αρχικά και στα τελευταία χρόνια πλήρες Ελληνικό Δημοτικό Σχολείο στο οποίο φοιτούσαν όλα τα παιδιά των πέριξ Ελληνικών χωριών. Ο πληθυσμός του Καβάκ περιλαμβανομένων και των γυναικόπαιδων εκτοπίστηκε από τον Κεμάλ στα ενδότερα της Μικράς Ασίας (Μαλάτια, Τάρεντε κ.λ.) καθόσον είχε χαρακτηριστεί ως επικίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια της τουρκίας, λόγω της συμμετοχής του άρρενος πληθυσμού στον αγώνα της ανεξαρτησίας και της ιδρύσεως του Ελληνικού Ποντιακού Κράτους. Για την τοιαύτην του δράση απαγχονίστηκε στην Αμάσεια του Πόντου μαζί με άλλους Έλληνες από την Αμισό και από την Τραπεζούντα κ.λ. και ο από το Καβάκ Ιορδάνης Καδέμογλου δευτερότοκος γιος του έξαρχου της Περιφέρειας Αβραάμ Καδέμογλου (Κατεμίδη) του τελευταίου τούτου γνωστού στους τούρκους ως εθνάρχου (Μιλέτπαση). Επίσης κατακρεουργήθηκε στη χαράδρα του Τσόρουμ μαζί με άλλους τετρακόσιους (400) περίπου νέους από την Αμισό και ο τριτότοκος υιός του παραπάνω Αβραάμ Κατεμίδη ονόματι Λάζαρος, διευθυντής των επιχειρήσεων του πρεσβύτερου αδελφού του Χαράλαμπου Κατεμίδη στην Αμισό. Για τη σφαγή αυτή του Τσορούμ θρηνούν ακόμη, οι Αμισινοί λέγουν ότι θα τους μείνει αλησμόνητος η τουρκική αυτή θηριωδία, διότι επρόκειτο περί του άνθους της νεολαίας της πόλεως. Αμισός (Σαμψούντα) - Πάφρα Πόντου. Ιστορία, Χοροί, ήθη, έθιμα, παραδόσεις.
Το Καβάκ της περιφέρειας Αμισού του Πόντου του Π. Κατεμίδη – Πηγή: Ποντιακή Εστία 1957.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
