Κάτω Θεοδωράκι (Κάτω Θεοδωράκη - Νέον Σταυρίν) - Προσφυγικά χωριά του νομού Κιλκίς

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Πόλεις - Περιοχές - Οικισμοί - Χωριά

O οικισμός Κάτω Θεοδωράκη βρίσκονταν σε υψόμετρο 420 μ. στα όρια του νομού Κιλκίς με το νομό Σερρών, νοτιοδυτικά της λίμνης Κερκίνης και στις νοτιοδυτικές πλαγιές του όρους Δύσωρον (μέρος των Κρουσσίων Ορέων).

Απέχει 23,5 χλμ. βορειοανατολικά του Κιλκίς και 74,5 χλμ. βόρεια της Θεσσαλονίκης, ενώ τον διαρρέει ο Γαλλικός ποταμός. Στην Απαρίθμηση το 1913, κατεγράφησαν 406 κάτοικοι (204 άνδρες και 202 γυναίκες). Το 1914 ήταν έδρα του διοικητικού τμήματος προσφύγων, υπήρχε αστυνομικός σταθμός και ελληνική σχολή στοιχειώδους εκπαίδευσης. Οι κάτοικοί του ήταν χριστιανοί βουλγαρόφωνοι ενώ κάθε βδομάδα γίνονταν λαϊκή αγορά Ως οικισμός Κάτω Θεοδωράκη αναγνωρίστηκε το 1919 και ορίστηκε έδρα της ομώνυμης κοινότητας που τότε ανήκε στο νομό Θεσσαλονίκης. Στην απογραφή πληθυσμού του 1920, κατεγράφησαν 180 άνδρες και 228 γυναίκες, σύνολο 408 κάτοικοι. Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή και την Ανταλλαγή πληθυσμών, η Γ.Δ.Ε.Μ. Ε.Α.Π. κατέγραψε το 1928 εγκατεστημένες στον οικισμό 104 οικογένειες προσφύγων (358 άτομα). Ήταν αμιγής προσφυγικός οικισμός. Στις 6 Νοεμβρίου 1927, η Ε.Α.Π. παρέδωσε στις 125 οικογένειες προσφύγων οικήματα (μετά των οικοπέδων) που ήταν προηγουμένως βουλγαρικές ιδιοκτησίες. Από τις 125 οικογένειες των προσφύγων οι περισσότερες προέρχονταν από χωριά των επαρχιών Τραπεζούντας και Σεβάστειας του Πόντου Στην απογραφή του 1928, εκ των 390 κατοίκων, οι 347 ήταν πρόσφυγες που ήρθαν και εγκαταστάθηκαν μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Σύμφωνα με το Ονομαστικό Ευρετήριο Αγροτών Προσφύγων, στον οικισμό καταγράφηκαν το 1928, 140 δικαιούχοι «αρχηγοί οικογενειών αγροτικώς εγκατεστημένων και των μελών τοιούτων οικογενειών δικαιούχων-κατά τους ισχυρισμούς των- αποζημιώσεως εξ ανταλλαγής. (Αρ. 135441-135580). Το 1934 αποσπάστηκε στο νεοϊδρυθέντα νομό Κιλκίς από το νομό Θεσσαλονίκης (Φ.Ε.Κ. -08/10/1934). Η εκκλησία της Αγίας Τριάδας έχει κηρυχθεί από το 1983 ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο επειδή «είναι από τις παλαιότερες τρίκλιτες βασιλικές της όψιμης τουρκοκρατίας του νομού Κιλκίς με ωραίο ξυλόγλυπτο τέμπλο και ενδιαφέρουσες εικόνες». Το 1940 αλλάζει η ονομασία του οικισμού σε Κάτω Θεοδωράκι. Το 1997 ο οικισμός αποσπάται από τη κοινότητα Κάτω Θεοδωρακίου (καταργείται) και εντάσσεται στο δήμο Κρουσσών, όπου παραμένει μέχρι το 2010 (Φ.Ε.Κ. 244Α 04/12/1997) ενώ το 2010 αποσπάται από το δήμο Κρουσσών (καταργείται) και προσαρτάται στο δήμο Κιλκίς (Φ.Ε.Κ. 87Α - 07/06/2010). Από το 2011, με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με το Άνω Θεοδωράκι αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Κάτω Θεοδωρακίου που ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Κρουσσών, του δήμου Κιλκίς της ΓΙεριφερειακής Ενότητας Κιλκίς. Κρώμνη Πόντου (Korom Korum Trabzon) Ιστορία Λαογραφία Πολιτισμός. Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Θρύλοι, Παραδόσεις, Χοροί, Πρόσωπα.
Απογραφές: 390 κάτοικοι (1928), 613 (1940), 339 (1951), 381 (1961), 303 (1971), 228 (1981), 285 (1991), 97 (2011). Αρκετές πληροφορίες για τον οικισμό στο βιβλίο: Παναγιώτης Γ. Τανιμανίδης «Ποντιακοί οικισμοί στην Ελλάδα». Έκδοση Σωματείου Παναγία Σουμελά, Θεσσαλονίκη 1988. Προσφυγικά χωριά του νομού Κιλκίς -

Κάτω Θεοδωράκι (Κάτω Θεοδωράκη). Πηγή: Λουκάς Π. Χριστοδούλου - Προσφυγικοί Οικισμοί ΕΑΠ στη Μακεδονία 1928

Ο Δημήτριος Κ. Παπαδόπουλος (Σταυριώτης) παίρνοντας αφορμή από όσα καταχωρήθηκαν στο 28-29ον τεύχος της Ποντιακής Εστίας για το Μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής Καστροτείχου (Κρώμνης), θεώρησε σκόπιμον να παραθέσει δύο γραπτάς μαρτυρίας με το Μοναστήρι αυτό. Τα γραπτά αυτά στοιχεία θα υποβοηθήσουν κάπως στο έργο του, τον μέλλοντα ιστοριογράφο. Η Πρώτη γραπτή μαρτυρία αφορά στο χωρίον Νέον Σταυρίν ήτοι το Κάτω Θεοδωράκι Κιλκίς και το καταθέτω ως αιώνιο ντοκουμέντο μνήμης:
Στη τελευταία σελίδα ενός εκκλησιαστικού βιβλίου (Μηναίου) του Ιερού Ναού των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου της ενορίας Αφκατωχώρ’ του Σταυρί είναι γραμμένα από τον ηγούμενο του Μοναστηριού Θεόκλητο τα εξής:
“ Έτου 1868 Νοεμβρίου 20, ήλθα σο Σταυρίν εξιμολόγησα αρχαριος και καθιγούμενος Θεόκλητος, από μωναστήρι ζωοδόχου πυγί, καστροτυχου τις κρωμις επί αρχιερέως κυρίου γερβασίου Χαλδίας και εμιναμε σου Π’’ Νικόλα, έτον και εφιμέριος Π’’ Θεόδωρος χηραμένος κ…… τριημέρου πολλά κ.τ.λ. να φ…….. αυτόν τον Π’’ Θεόδωρον και να γίνετε σίν ζωοδόχον πυγίν καλόερος, ήναι άξιος και νέος, εγώ εγέρασα, ίμε ετόν 70”
Όπου σημειώνονται κενά, η γραφή είναι δυσανάγνωστη από τη φθορά. Επίσης η γραφή και ορθογραφία μεταφέρεται αυτούσια εκ του πρωτοτύπου. Το Μηναίον βρίσκεται κοντά στο εκ Σταυρίν ιερέα ΠαπαΠέτρον Παπαδόπουλον στο Νέον Σταυρίν (χωρίον Θεοδωράκι) του νομού Κιλκίς.