Γαλίανα (ή Γαλίαινα) της Ματσούκας του Πόντου
Γαλίανα (ή Γαλίαινα). Περιοχή της Ματσούκας που άρχιζε από το Διπόταμο, δηλαδή από το σημείο που ενώνονταν οι δυο βραχίονες του Πυξίτη ποταμού.
Το όνομα Γαλίανα ισχυρίζονται ορισμένοι ότι προέρχεται από τη λέξη γάλα, γιατί όλη η περιοχή είχε αρκετή κτηνοτροφία. Άλλοι παραδέχονται ότι προέρχεται από τη λέξη «κάλλια» που σημαίνει μεταλλεία. Και τέτοια με ταλλεία βρίσκονταν πράγματι στο όρος Μανόη, όπου σώζονται ακόμη μερικές από τις εισόδους των σπηλαίων τους. Επίσης μεταλλεία υπήρχαν στο παρχάρι Γελέφ καθώς και στο παρχάρι Ζεμπερέκ. Η περιοχή της Γαλίανας περιλάμβανε τις εξής εκτάσεις: 1) Την δυτική πλευρά του όρους Τούφα, που άρχιζε από του Μιχιρτσ̌ή εκεί όπου ε νώνονται οι δυο βραχίονες του Πυξίτη, από τους οποίους ο ένας κατεβαίνει ανατολικά από τη Γαλίανα και ο άλλος από το Τζιβεζλούκ, όπου κάτω από το τουρκικό χωριό Τούφα υπάρχει το ονομαστό της «Τρίχας το Γεφύρι», κατά την παράδοση. 2) Την ανατολική πλευρά του όρους Πίλταγη ή Μούλκταγη, και 3) Το ανάμεσα σ' αυτά περικλειόμενο βουνό της Κολιάχας που άρχιζε από το Διπότα μο και έφτανε προς Βορά μέχρι τη Σαντά. Η Γαλίανα ή Γαλίαινα της Ματσούκας του Πόντου - Α΄ μέρος Η Γαλίαινα, που είναι το ανατολικό τμήμα της Ματσούκας με την ιστορική μονή του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα, περιλαμβάνει τα εξής 19 χωριά, τα περισσότερα αμιγώς ελληνικά. 1) Κούτουλα, 2) Μαχουλέξα, 3) Πιπάτ' , 4) Τερμιτζάντων, 5) Ρωμανού, 6) Μαντρανόν, 7) Κατρούλ', 8) Τσ̌ιναλάντων, 9) Μισαηλάντων, 10) Μεσοχώρ’ , 11) Βάλαινα, 12) Ζαβρία, 13) Αρμενού, 14) Σέϊτανάντων, 15) Ζίλμα, 16) Κουσ̌τουλάντων, 17) Κοτύλια, 18) Τσουπανού, 19) Λιβάδια. Στα μέσα του 19ου αιώνα είχε γύρω στους 3.000 κατοίκους. Από αυτούς οι 1.950 ήταν φανεροί ενώ οι 500 κρυφοί χριστιανοί (Κλωστοί) και οι υπόλοιποι 550 μουσουλμάνοι. Αργότερα το 1922, ο πληθυσμός της Γαλίανας έφτανε στους 4.500 κατοίκους.
Πηγή Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού Ματσούκα - Macka (Επαρχία Ροδοπόλεως) Πόντου. (Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Χοροί, Θρύλοι, Παραδόσεις, Χοροί, Πρόσωπα)
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
