Κρώμνη Πόντου τέλη του 1800 - Αναμνηστική φωτογράφηση της οικογένειας του Ιωάννη Φαμηλωνίδη
Κρώμνη Πόντου, τέλη του 1800. Αναμνηστική φωτογράφηση της οικογένειας του Ιωάννη Φαμηλωνίδη από την Κρώμνη της Χαλδίας του Πόντου.
Καθιστοί από αριστερά Πολυχρόνης Κοσμίδης, Γιάννης Φαμηλωνίδης με τη γυναίκα του Άννα, Άρτεμις Κοσμίδου. Περαιτέρω πληροφοφίες δυστυχώς δεν παρέχονται για τα στοιχεία των υπόλοιπων εικονιζόμενων προσώπων. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου - Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου - Κρώμνη Πόντου (Korom Korum Trabzon) Ιστορία Λαογραφία Πολιτισμός. Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Θρύλοι, Παραδόσεις, Χοροί, Πρόσωπα. Αυτή η εξαιρετική οικογενειακή φωτογραφία από την Κρώμνη του Πόντου αποτελεί ένα από τα πιο πλούσια ενδυματολογικά και κοινωνιολογικά τεκμήρια της περιοχής. Η Κρώμνη, όντας ορεινή, ιστορική περιοχή με έντονη μεταλλουργική και εμπορική δραστηριότητα, διατήρησε μια πολύ ιδιαίτερη ταυτότητα που αποτυπώνεται ανάγλυφα στην εικόνα. Η παρουσία τριών γενεών και διαφορετικών ηλικιακών ομάδων στην ίδια φωτογραφία μας επιτρέπει να παρατηρήσουμε τις ενδυματολογικές μεταβάσεις εντός της ίδιας οικογένειας.
1. Ανδρική Ενδυμασία: Παράδοση & Εκσυγχρονισμός
• Ο Πολυχρόνης Κοσμίδης (καθιστός τέρμα αριστερά): Φορά μια παραδοσιακή ποντιακή/ανατολίτικη αμφίεση της ενδοχώρας, με το υφαντό ζωνάρι στη μέση και μακρύ εξωτερικό επενδύτη (καβάδι/σακάκι), διατηρώντας το αυθεντικό τοπικό ύφος.
• Ο Γιάννης Φαμηλωνίδης (πατριάρχης, καθιστός δεύτερος από αριστερά): Η επιβλητική του φιγούρα με τη λευκή γενειάδα εκπέμπει το κύρος της κεφαλής της οικογένειας. Φορά σκουρόχρωμο αστικό ένδυμα με πλατιά ζώνη στη μέση, συνδυάζοντας την αρχοντιά του Έλληνα προεστού με την αστική σοβαρότητα.
• Ο νεαρός άνδρας (όρθιος πίσω αριστερά): Εκπροσωπεί τη νεότερη γενιά που υιοθετεί πλήρως τη δυτική/ευρωπαϊκή μόδα. Φορά αστικό κοστούμι με πουκάμισο και γραβάτα, δείγμα της εκπαιδευτικής και εμπορικής στροφής των νέων Ποντίων προς τα ευρωπαϊκά πρότυπα στις αρχές του 20ου αιώνα.
2. Γυναικεία Ενδυμασία: Η Πλούσια Ποντιακή Φορεσιά - Οι καθιστές γυναίκες φορούν μερικά από τα ωραιότερα δείγματα της γυναικείας ποντιακής φορεσιάς (ζουπούνας):
• Η Άννα Φαμηλωνίδη (σύζυγος, καθιστή δεύτερη από δεξιά):
α. Φοτά / Λαχόρι: Η εντυπωσιακή ριγωτή ποδιά με τα ζωντανά χρώματα (όπως φαίνεται στην επιχρωματισμένη εκδοχή) δεμένη στη μέση.
β. Κεντητό Γιλέκο - κατηφέ: Πλούσια διακοσμημένο με χρυσοκεντήματα στο στήθος πάνω από το πράσινο μεταξωτό πουκάμισο.
γ. Κεφαλόδεσμος: Καλύπτει τα μαλλιά με παραδοσιακή μαντίλα, όπως άρμοζε στις παντρεμένες ώριμες γυναίκες.
• Η Άρτεμις Κοσμίδου (καθιστή τέρμα δεξιά):
δ. Φορά μια πολυτελή ζουπούνα σε πράσινο και βυσσινί χρώμα με φαρδιές χρυσοποίκιλτες τρέσες στα ανοιγμένα μανίκια και στο μπροστινό μέρος, καθώς και δαντελωτό κάλυμμα κεφαλής (τεπέλικι).
• Οι νεαρές κοπέλες (όρθιες στο κέντρο):
ε. Φορούν λευκές, απλές αέρινες πουκαμίσες με ψηλό λαιμό και σκούρες μακριές φούστες. Αυτή ήταν η τυπική αμφίεση των μαθητριών και νεαρών δεσποινίδων στα εκπαιδευτήρια της εποχής, επηρεασμένη από τη δυτική μαθητική/νεανική μόδα.
3. Τα Παιδιά της Οικογένειας
• Τα δύο μικρά παιδιά (το κοριτσάκι αριστερά και το παιδί δίπλα στην Άννα) φορούν προσεγμένα φορεματάκια με λευκούς γιακάδες.
• Η παρουσία τους στο προσκήνιο, δίπλα στους γονείς και τους παππούδες, συμπληρώνει την εικόνα της συνοχής και της συνέχειας της Ελληνικής οικογένειας στον Πόντο.
4. Συνολική Αποτίμηση. Η φωτογραφία αυτή από την Κρώμνη συμπυκνώνει όλη την κοινωνική διαστρωμάτωση του Ποντιακού Ελληνισμού:
1. Την προσήλωση στην παράδοση (οι ώριμες γυναίκες με τις πλούσιες φορεσιές).
2. Την προσαρμοστικότητα και τον εκσυγχρονισμό (οι νέοι με τα ευρωπαϊκά ρούχα).
3. Την οικονομική ευμάρεια, η οποία επέτρεπε την αγορά ακριβών υφασμάτων (βέλουδο, μετάξι, χρυσοκεντήματα) και τη φωτογράφιση σε επαγγελματικό ατελιέ.
Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
