Μεσουδιέ, Καρά-Σού

μεσουδιέ,καράσου,ατάπαζαρ,μετανάστευση,ποντίων,διωγμοί,ιστορία,ποντιακήΜεσουδιέ - Καρά-Σού

Πως βρέθηκαν οι Έλληνες Πόντιοι σε απόσταση χιλίων χιλιομέτρων δυτικά από τον τόπο καταγωγής τους ; 

Εκ πρώτης απόψεως φαίνεται απίθανη αυτή η εκδοχή ή ερμηνεία, δεδομένου ότι οι Έλληνες Ποντιακής καταγωγής μετανάστευαν κυρίως προς βορράν ήτοι προς τη Ρωσία και ελάχιστα προς το εσωτερικό της Τουρκίας. Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας επίσης τα δεδομένα συγκοινωνιακά και οικονομικά μέσα των αρχών του πρώτου μισού του εικοστού αιώνα και να μη ξεχνούμε ότι ο τότε Χριστιανικός πληθυσμός, ο αγροτικός δηλαδή των ορεινών περιοχών, φυτοζωούσε.

Η αφορμή αυτής της εσωτερικής μετακίνησης ξεκίνησε από ένα τυχαίο γεγονός που δυσκολεύεται πραγματικά να συλλάβει ο ανθρώπινος νους. Το παραθέτει ο συγγραφέας κ. Παύλος Χαραλ. Τσακιρίδης όπως του το διηγήθηκε η μητέρα του ένα μήνα προ του θανάτου της, τον Ιούλιο του 1971. Ήταν 81 ετών κατάκοιτη αλλά με καταπληκτικό μνημονικό και διαύγεια των πνευματικών της δυνάμεων.

Η ιστορία αυτή έχει ως εξής :
" Μια χρονιά μετά το Πάσχα είχε πάει στο χωριό του παππού της ο Μητροπολίτης όπου και λειτούργησε. Κανείς Χριστιανός δεν έλειπε από την εκκλησία. Στην ομιλία του ο δεσπότης ανέφερε ότι με διαταγή του σουλτάνου οι Χριστιανοί είναι πια ελεύθεροι να ασκούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα, να ανοίγουν σχολεία ....και ότι το Πατριαρχείο άφησε ελεύθερη και την Ελλαδική Εκκλησία. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι βρισκόμαστε περί το 1851. Τον δεσπότη ομιλούντα τον άκουσε και ο παππούς της Ιωάννης Αθανασ. Αθανασιάδης, γνωστός με την προσωνυμία Σαρή-Γιάννης, από τα ζωηρά ξανθά μαλλιά του, νέος τότε ενθουσιώδης και πολύ ζωηρός. Φημιζόταν για την ωραία του φωνή και συχνά τραγουδούσε στο κονάκι του μπέη του χωριού.

Λίγες ημέρες μετά την ομιλία του δεσπότη, ο Σαρή-Γιάννης είδε μαζεμένους έξω απ' το τζαμί ανθρώπους ενώ περίμεναν μάταια τον χότζα για την άσκηση των θρησκευτικών τους καθηκόντων. Ο χότζας ήταν γνωστός τύπος αμελής και φαίνεται ότι ήταν και τοξικομανής.

Δείτε το σχετικό βίντεο για την ιστορία του Ελληνισμού της περιφέρειας Μεσουδιέ - Καρά Σου και Ατά Παζάρ

μεσουδιέ,καράσου,ατάπαζαρ,μετανάστευση,ποντίων,διωγμοί,ιστορία,ποντιακήΕνθουσιασμένος ακόμα ο Σαρή-Γιάννης από τα λόγια του δεσπότη, αναρριχήθηκε στον μιναρέ από μια τρύπα και προσποιούμενος τον χότζα, κάλεσε τους πιστούς να προσέλθουν στην προσευχή. Πράγματι οι τούρκοι αν και αιφνιδιασμένοι, έπεσαν στο έδαφος και προσευχόντουσαν.
Ο Σαρή-Γιάννης γρήγορα συνήλθε απ' την πρώτη του τρελή όπως έλεγε πράξη και κατάλαβε το μέγεθος του σφάλματος του αλλά και τις αναπόφευκτες συνέπειες. Γι' αυτό με τον ίδιο τρόπο που αναρριχήθηκε στο τζαμί, έτσι βιαστικά κατέβηκε και έτρεχε να απομακρυνθεί. Οι δε τούρκοι μαζεύτηκαν και τον καταδίωξαν οργισμένοι με προφανή πρόθεση να τον λυντσάρουν αλαλάζοντες και καταρώμενοι.
Ο Σαρή-Γιάννης μπροστά στον βέβαιο κίνδυνο του λυντσαρίσματος μπήκε στο κονάκι του μπέη όπου συχνά τον καλούσαν να τραγουδά.
Ο μπέης απάντησε στους τούρκους που τον εξεδίωκαν ότι η γυναίκα του Φατμέ χανούμ παρέσχε άσυλο στον Σαρή-Γιάννη και ότι αυτός (ο μπέης) δεν θα επέτρεπε σε κανέναν να παραβιάσει το κοράνιο που ρητά ομιλεί για το άσυλο της εγγάμου γυναικός.
Τους ανέφερε μάλιστα ότι προσευχήθηκαν μετά από το κάλεσμα αυτού του καλλίφωνου ανδρός και όχι από εκείνον τον ακόλαστο χότζα και ότι το κρίμα αυτό βαρύνει όχι αυτούς αλλά τον χότζα.
Εν πάση περιπτώσει τους διαβεβαίωσε ότι θα πάει ο ίδιος να ρωτήσει τον μουφτή για το άσυλο που παραχώρησε η γυναίκα του σ' έναν άπιστο και επίσης τους κατέστησε σαφές ότι δε θα επέτρεπε σε κανέναν τους να μπεί στο σπίτι του και να πειράξει τον Σαρή-Γιάννη.

Μετά τη διάλυση του τουρκικού όχλου, ο μπέης συζήτησε με την γυναίκα του Φατμέ Χανούμ για την κατάσταση αυτή και τι ακριβώς μπορούσαν να κάνουν για να σώσουν τον Σαρή-Γιάννη. Ο μπέης πρότεινε να τον φυγαδεύσουν στα Κοτύωρα για να μείνει μόνιμα στο σπίτι του αδελφού του. Η Φατμέ όμως δεν ικανοποιήθηκε με αυτή την ιδέα. Επρόκειτο για γυναίκα με πυγμή, αποφασιστικότητα και ισχυρή προσωπικότητα (δεδομένου ότι ο μπέης δεν κατόρθωσε ποτέ να αποκτήσει δεύτερη γυναίκα) και πρότεινε ριζική λύση. Είπε ότι θα πάρει μαζί της τον Σαρή-Γιάννη στην Κωνσταντινούπολη, ότι θα προσπαθήσει να γίνει δεκτή σε ακρόαση από τον ίδιο τον Σουλτάνο και θα παρακαλέσει να επιτραπεί η μετακίνηση από το Μεσουδιέ σε άλλο μέρος. Είπε ότι ήξερε μια ακατοίκητη περιοχή το Καρα-Σού από την εποχή που ακόμα υπηρετούσε ο αδελφός της στη Νικομήδεια ως ανώτερος κρατικός λειτουργός.
Το Καρα-Σού είναι μια περιοχή που κείται στις εκβολές του Σαγγάριου ποταμού βορειοανατολικά της Νικομήδεια στην ανατολική όχθη. Απέχει από τη Νικομήδεια σε νοητή ευθεία γραμμή περί τα 80 χιλιόμετρα και από την πλησιέστερη σημαντική πόλη, το Αδά – Παζάρ περί τα 45 χιλιόμετρα.

Μια νύχτα λοιπόν ο μπέης αφού παρέλαβε και τον παπά του χωριού Ιωάννη Παπαδόπουλο, αναχώρησε κρυφά από το χωριό με επικεφαλής την Φατμέ. Στην Κωνσταντινούπολη, πράγμα παράδοξο και εντελώς φανταστικό (με την έννοια του μη διαδικαστικού) ο σουλτάνος δέχτηκε τον παπά και τον Σαρή-Γιάννη με ενέργειες της Φατμέ.
Πράγματι ο σουλτάνος διέταξε να επιτραπεί η μετακίνηση γενικά των Χριστιανών, όσων το επιθυμούσαν, από το Μεσουδιέ στο Καρά-Σού. Επίκεντρο του Μεσουδιέ ήταν το Μελάνθιον (Μελέτ). Σε νοητή ευθεία το Μελάνθιον απέχει από το Καρά-Σού περίπου 650 με 700 χιλιόμετρα και από τα Κοτύωρα 60 χιλιόμετρα.
Πέρασαν από τότε δύο χρόνια και οι διοικητικές αρχές των Κοτυώρων και Μελέτ δεν επέτρεπαν σε κανέναν να αναχωρήσει. Την άρνηση αυτή ο Σαρή – Γιάννης την απέδωσε στην προσδοκία των μπέηδων για την είσπραξη των κεφαλικών φόρων, η δε μετακίνηση πληθυσμών θα σήμαινε αυτόματη μείωση των προσδοκώμενων εισπράξεων.

μεσουδιέ,καράσου,ατάπαζαρ,μετανάστευση,ποντίων,διωγμοί,ιστορία,ποντιακήΓια δεύτερη λοιπόν φορά η Φατμέ παρέλαβε από τα Κοτύωρα τον Σαρή – Γιάννη και έφτασε στην Κωνσταντινούπολη. Αυτή τη φορά ο Σουλτάνος έβγαλε διάταγμα με το οποίο επέτρεπε την μετακίνηση παντός επιθυμούντος από το Μεσουδιέ στο Καρα-Σού και κατέστησε προσωπικά υπεύθυνο τον πασά των Κοτυώρων γα την πιστή εφαρμογή του.
Από το 1853 λοιπόν άρχισαν να καταφθάνουν σποραδικά στο Καρά-Σού έτσι ώστε το 1920 δηλαδή μετά από 67 χρόνια να έχουν εγκαταλειφτεί 15 ολόκληρα χωριά ήτοι 5.000 συνολικά ψυχές από το Μεσουδιέ.
Όλοι μιλούσαν την Ποντιακή (ήτοι τα Ελληνικά γλωσσικά τοπικά ιδιώματα), διατηρούσαν τα ήθη και έθιμα τους απαράλλακτα και δεν λησμονούσαν τους φτωχούς συγγενείς τους στην παλιά τους πατρίδα.
Γιατί ο τόπος εκεί στο Καρά-Σού ήταν εξαιρετικά γόνιμος εν αντιθέσει προς το Μεσουδιέ και βοηθούσαν σημαντικά γονείς, αδελφούς ή άλλους συγγενείς οικονομικά.
Όταν πολύ αργότερα πληροφορήθηκε ο Σαρή – Γιάννης το θάνατο της Φατμέ, παρακάλεσε τον παπά την προσεχή Κυριακή να λειτουργήσει στο εξωκλήσι της Αγίας Βαρβάρας δίπλα στο χωριό που είχε ανεγείρει μόνος του. Ανέβηκε λοιπόν στο βήμα και αποκάλυψε : Η Φατμέ ήταν Χριστιανικής καταγωγής, η οικογένεια της εξισλαμίστηκε το 1821 στην Κωνσταντινούπολη όπου και διέμενε, ότι λεγόταν Βαρβάρα και ότι ο ίδιος ο Σαρή – Γιάννης βάφτισε την κόρη του Βαρβάρα τιμώντας έτσι την Φατμέ.
Αποκάλυψε ακόμα ότι της πήγαινε ανελλιπώς αντίδωρο εν γνώσει του παπά Γιάννη και ότι είχε στο δωμάτιο της εικονίσματα με καντήλα, όχι εν αγνοία του συζύγου της και ότι τα δυο της παιδιά που τα έστειλε για σπουδές στο Παρίσι δεν θα γύριζαν ποτέ πίσω στην Τουρκία.
Φανέρωσε επίσης ότι τον είχε ορκίσει να μη φανερώσει ποτέ όσο η ίδια ζούσε τίποτα και σε κανέναν και ότι ήταν επιθυμία της να της κάνουν μνημόσυνο όταν πεθάνει σαν χριστιανή που ήταν.
Ο Σαρή – Γιάννης ποτέ δε μπόρεσε να πάει πίσω στο χωριό του στο Μεσουδιέ δια το φόβο των τούρκων για το αλλοτινό του ατόπημα.

Πηγή : Ποντιακή Στοά  -  Τεύχος 1972 -1972  -  Γράφει ο κ. Παύλος Χαραλ. Τσακιρίδης

 

Pin It

Print

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ