Η εξοχή Σοούκ Σού (Κρυονέρι), το θέρετρο των αριστοκρατών της Τραπεζούντος του Πόντου
Σοοὺκ-Σoῦ (Κρυονέρι). Μιὰ ἀπὸ τὶς ὡραιότερες ἐξοχὲς τῆς Τραπεζοῦντος, θέρετρο τῶν πλουσιωτέρων καὶ ἀριστοκρατικωτέρων ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν τῆς πόλεως, οἱ ὁποῖες εἶχαν ἐκεῖ ἰδιόκτητες ἐπαύλεις.
Ἀπέχει μισὴ ὥρα ἀπὸ τὴν πόλη καὶ ἔχει ὡραιότατα δάση ἀπὸ ἔλατα καὶ καρποφόρα δένδρα καὶ ἄφθονα δροσερὰ νερά. Το Σοούκ-Σου (ή Σογούκ Σου, γνωστό και ως Κρυονέρι) ήταν ένας κατάφυτος, ημιορεινός λόφος που βρισκόταν περίπου 5 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Τραπεζούντας στον Πόντο.
1. Το Κορυφαίο Θέρετρο της Αστικής Τάξης. Μετά το 1883, η περιοχή αναπτύχθηκε ραγδαία και εξελίχθηκε στο πολυτελέστερο και πιο αριστοκρατικό θέρετρο της Τραπεζούντας. Τους θερινούς μήνες, η εύπορη ελληνική αστική τάξη της πόλης —τραπεζίτες, μεγαλέμποροι και επιφανείς παράγοντες— εγκατέλειπε τη ζέστη και τη φασαρία του κέντρου για να εγκατασταθεί στις εντυπωσιακές επαύλεις του Σοούκ-Σου.
2. Αρχιτεκτονική και Φυσικό Περιβάλλον. Το τοπίο: Η περιοχή φημιζόταν για τα πυκνά δάση της από πανύψηλα έλατα και καρποφόρα δέντρα, τα άφθονα, δροσερά νερά της και τους υπέροχους, περιποιημένους κήπους με θερμοκήπια και εκλεκτά λουλούδια. Οι επαύλεις: Ξεχώριζαν μεγαλοπρεπείς βίλες και αρχοντικά σχεδιασμένα από διακεκριμένους μηχανιμούς και αρχιτέκτονες της εποχής. Μεταξύ των πιο γνωστών ιδιοκτησιών ήταν οι βίλες των οικογενειών Καπαγιαννίδη, Θεοφυλάκτου, Ακρίτα, Βελισσαρίδη, Εφραιμίδη και πολλών άλλων. Χαρακτηριστικό δείγμα υψηλής αρχιτεκτονικής αποτελεί η περίφημη έπαυλη του τραπεζίτη Κωνσταντίνου Καπαγιαννίδη (χτισμένη μεταξύ 1903-1906 σε ρυθμό Art Nouveau και Δυτικής Αναγέννησης), η οποία διέθετε πρωτοποριακές για την εποχή υποδομές, όπως σύστημα κεντρικής θέρμανσης.
3. Σημείο Συνάντησης και Κοινωνικής Ζωής. Το Κρυονέρι δεν ήταν μόνο τόπος παραθερισμού, αλλά και επίκεντρο της κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής των Ελλήνων του Πόντου: Αποτελούσε τον αγαπημένο προορισμό για εξόρμηση και υπαίθρια γλέντια, όπως οι καθιερωμένες πρωτομαγιάτικες εκδρομές των μαθητών του ιστορικού Φροντιστηρίου Τραπεζούντας. Εκεί διοργανώνονταν μεγάλες οικογενειακές γιορτές, πικ-νικ και κοινωνικές συναντήσεις της ποντιακής αριστοκρατίας.
4. Η Μετέπειτα Τύχη. Μετά τον ξεριζωμό και την ανταλλαγή πληθυσμών, οι ελληνικές ιδιοκτησίες περιήλθαν στο τουρκικό κράτος. Η εμβληματική έπαυλη του Κωνσταντίνου Καπαγιαννίδη στο Σοούκ-Σου χρησιμοποιήθηκε αργότερα (το 1937) από τον Μουσταφά Κεμάλ κατά την επίσκεψή του στην πόλη, με συνέπεια σήμερα να είναι ευρέως γνωστή στην Τουρκία ως «Μουσείο Ατατούρκ» (Atatürk Köşkü), ενώ συχνά αποσιωπάται η αρχική ελληνική της ταυτότητα και κατασκευή.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
