Άρδασα Πόντου 1911 - Η Ζωγραφία Σεργιάδου αλωνίζει. Αυτή η εξαιρετική, ιστορική φωτογραφία μας μεταφέρει πίσω στο 1911, στην Άρδασα του Πόντου
Άρδασα Πόντου 1911 - Η Ζωγραφία Σεργιάδου αλωνίζει. Αυτή η εξαιρετική, ιστορική φωτογραφία μας μεταφέρει πίσω στο 1911, στην Άρδασα του Πόντου.
Ο σχολιασμός μου εστιάζει στα εξής σημεία:
1. Η Ζωγραφία Σεργιάδου: Η γυναίκα σε πρώτο πλάνο είναι το κεντρικό πρόσωπο. Παρά την εξαιρετική καθαρότητα της εικόνας, φαίνεται να "αλωνίζει" όπως επιγράφεται στην λεζάντα που την ακολουθεί, βλέπουμε ένα μικρό αλώνι, το τουκάνι αλλά όχι κάποια σιτηρά, φαίνεται, ωστόσο, να εκτελεί γεωργικές εργασίες στον κήπο ή στο χωράφι της, κρατώντας ένα ραβδί (καμτσίκι) και έχοντας δίπλα της ένα βόδι, υποδηλώνοντας την χρήση ζώων για έλξη. Η παρουσία της με την παραδοσιακή ενδυμασία και το λετσ̌έκ’ (τσεμπέρι) της προσδίδει αυθεντικότητα.
2. Το Τοπίο: Η φωτογραφία αποτυπώνει με εκπληκτική λεπτομέρεια το ορεινό ανάγλυφο του Πόντου. Η κωμόπολις Άρδασα, είναι χτισμένη αμφιθεατρικά στην πλαγιά. Βλέπουμε την τυπική αρχιτεκτονική με τα πέτρινα, διώροφα σπίτια με επίπεδες ή ελαφρώς κεκλιμένες στέγες. Οι πέτρινοι ξερολιθικοί τοίχοι που οριοθετούν τα χωράφια και τους κήπους είναι ευδιάκριτοι.
3. Το Χρώμα: Ο επιχρωματισμός έχει γίνει με μεγάλη προσοχή, ζωντανεύοντας την εικόνα. Τα καταπράσινα φυτά στον κήπο, το γήινο χρώμα της πέτρας, οι στέγες και το πράσινο των λόφων δίνουν μια αίσθηση βάθους και ζωντάνιας.
4. Ιστορικό πλαίσιο: Η φωτογραφία είναι ένα πολύτιμο "παράθυρο" στην καθημερινή ζωή του ποντιακού ελληνισμού πριν από τις τραγικές καταστροφές που ακολούθησαν. Αποπνέει ηρεμία, εργατικότητα και μια σύνδεση με τη γη που ήταν θεμελιώδης για τους κατοίκους.
Λεζάντα (σχολιασμένη): "Μια σπάνια ματιά στην καθημερινότητα της Άρδασας του Πόντου το 1911. Η Ζωγραφία Σεργιάδου, με την παραδοσιακή της φορεσιά, στέκεται στον κήπο της δίπλα στο βόδι της, έτοιμη για εργασία. Στο βάθος, το χωριό με τα πέτρινα σπίτια του ξεδιπλώνεται αμφιθεατρικά στην κατάφυτη πλαγιά, κάτω από τον απαλό χρωματισμό της ιστορικής λήψης." Το όνομα Ζωγραφία είναι ένα από τα σπάνια ονόματα στον Πόντο και το ακολουθεί το δίστιχο της λαϊκής μούσας: «Γουρπάν-ισ’ Ζωγραφία, λάσ̌κεσαι ‘ς σα ραχ̌ία, κανείται όσον έπιες τα νερά τα κρύα».
Η Άρδασσα ήταν έδρα της υποδιοίκησης Τορούλ που υπαγόταν στην διοίκηση Αργυρούπολης του νομού Τραπεζούντας. Στην εποχή του Βυζαντίου και μετά των Μεγαλοκομνηνών ήταν χωριό και αποτελούσε φρούριο στη σειρά των κάστρων του Μεσοχάλδιου. Στα χρόνια του μεσαίωνα ήταν μία από τις έξι ισχυρές θέσεις του θέματος της Χαλδίας με το όνομα Μεσοχάλδιον και υπήρξε έδρα επισκόπου που υπαγόταν στη μητρόπολη Νεοκαισάρειας. Μερικές δεκαετίες πριν τον ξεριζωμό ήταν μικρή κωμόπολη με διοικητήριο, δικαστήριο, σταθμό χωροφυλακής και ταχυδρομείο. Είχε αρκετά καταστήματα και πανδοχεία, εκκλησία αφιερωμένη στη Αγία Σοφία και στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Οι κάτοικοι ασχολούνταν με τη γεωργία και το μικρεμπόριο
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
