Εκδρομείς στην λίμνη του Αγίου Παύλου στην περιφέρειας της Κρώμνης το 1910

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Πόλεις - Περιοχές - Οικισμοί - Χωριά

Η φωτογραφία αυτή, με την λεζάντα «Εκδρομή στην περιοχή της Κρώμνης στη λίμνη του Αγίου Παύλου 1910», αποτελεί ένα σπάνιο και ανεκτίμητο ντοκουμέντο. Θα προσπαθήσω να κάνω μια ανάλυση και σχολιασμό της τόσο σε ιστορικό όσο και σε λαογραφικό επίπεδο: Κρώμνη Πόντου (Korom Korum Trabzon) Ιστορία Λαογραφία Πολιτισμός. Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Θρύλοι, Παραδόσεις, Χοροί, Πρόσωπα.

1. Ιστορικό & Τοπικό Πλαίσιο. Κρώμνη (Kromni/Yağlıdere): Ήταν μια από τις σημαντικότερες και πιο απομονωμένες ελληνικές περιοχές του Πόντου, γνωστή για τους Κρωμναίους, οι οποίοι ήταν ονομαστοί χτίστες, τεχνίτες, αλλά και για την πνευματική τους καλλιέργεια. Η περιοχή αυτή παρέμεινε αμιγώς ελληνική μέχρι την Ανταλλαγή Πληθυσμών.
Λίμνη του Αγίου Παύλου: Η λίμνη, που βρίσκεται σε υψόμετρο, αποτελούσε δημοφιλή προορισμό για τους κατοίκους της Κρώμνης, ειδικά για θρησκευτικές γιορτές και εκδρομές. Η λίμνη του Αγίου Παύλου (γνωστή σήμερα στην τουρκία ως Limni Gölü ή Saronay Yaylası Limni Gölü, στην περιοχή Zigana/Torul κοντά στην Κρώμνη) βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 2.025 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας (με αναφορές σε διάφορες πηγές που κυμαίνονται από 1.700 έως 2.050 μέτρα). Πρόκειται για μια αλπική/ορεινή λίμνη που περιβάλλεται από τα ορεινά λιβάδια και τα δάση των Ποντιακών Άλπεων (Όρος Ζύγανα / περιοχή Κρώμνης), γι' αυτό και το τοπίο στη φωτογραφία διακρίνεται από την χαρακτηριστική ορεινή βλάστηση και την αχλή της περιοχής. Χρονολογία (1910): Η φωτογραφία τραβήχτηκε σε μια περίοδο σχετικής ηρεμίας στον Πόντο, ανάμεσα στην Επανάσταση των Νεοτούρκων (1908) και πριν από τους Βαλκανικούς Πολέμους και τις μετέπειτα διώξεις. Αποτυπώνει μια στιγμή καθημερινότητας και ξενοιασιάς.
2. Ανάλυση της Σύνθεσης. Πρόκειται για μια μεγάλη ομάδα εκδρομέων, πιθανώς μια εκκλησιαστική ενορία, μια εκπαιδευτική ομάδα, ή συγγενείς (σόϊ). Στάση και Διάταξη: Η σύνθεση είναι στημένη αλλά φυσική. Οι άνθρωποι έχουν καθίσει στο γρασίδι (στρωμένοι σε "πάντες" ή κουβέρτες) για πικ-νικ. Κεντρική Φιγούρα: Στην πρώτη σειρά, ο άνδρας με το σακάκι που είναι ξαπλωμένος σε χαλαρή στάση, τραβάει αμέσως την προσοχή, προσδίδοντας μια αίσθηση μοντερνισμού για την εποχή. Προσέξτε τα πανιά είναι στρωμένα ανάμεσά τους, όπου διακρίνονται πιάτα και φαγητά. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
3. Ενδυμασία & Λαογραφία. Η φωτογραφία είναι θησαυρός για την μελέτη της ενδυμασίας εκείνης της εποχής στον Πόντο. Στην ανδρική ένδυση διακρίνεται ο συνδυασμός παραδοσιακών και δυτικών στοιχείων. Πολλοί άνδρες φορούν τα παραδοσιακά φέσια (ή καπέλα τύπου φεσιού, φεζ), ενώ άλλοι φορούν δυτικά καπέλα (τρεσάρ), σακάκια και γιλέκα. Ένας άνδρας στην όρθια σειρά φαίνεται να φοράει ζίπκα (το παραδοσιακό λάζικο βρακί-βράκα). Στην γυναικεία και παιδική ένδυση, οι γυναίκες (στην κεντρική, καθιστή ομάδα) φορούν τις παραδοσιακές μαντήλες (κεφαλόδεσμους) και φορέματα. Πολλά παιδιά είναι επίσης παρόντα, δείχνοντας ότι πρόκειται για οικογενειακή ή κοινοτική εκδήλωση.
4. Το Τοπίο & η Ατμόσφαιρα. Η λίμνη του Αγίου Παύλου, με τα γαλήνια νερά της, εκτείνεται στο φόντο, πλαισιωμένη από τις ομιχλώδεις κορυφές των Ποντιακών Άλπεων. Αυτή η αχλή προσδίδει μια ατμόσφαιρα νοσταλγίας και σχεδόν μυθικής διάστασης στην εικόνα. Το πράσινο γρασίδι όπου κάθονται οι εκδρομείς δείχνει τον πλούτο της ποντιακής γης το καλοκαίρι.
5. Τεχνική Παρατήρηση: Ψηφιακή Επιχρωμάτιση. Αυτή η φωτογραφία είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα ψηφιακής επιχρωμάτισης (colorization). Η αρχική φωτογραφία ήταν ασπρόμαυρη. Η επιχρωμάτιση ζωντανεύει την εικόνα, μας βοηθά να φανταστούμε τα χρώματα των ρούχων και του τοπίου, και κάνει τους ανθρώπους να φαίνονται πιο "κοντά" σε εμάς.
Παρόλο που είναι καλοφτιαγμένη, η απόδοση των χρωμάτων είναι μια ερμηνεία. Για παράδειγμα, το έντονο μπλε των ρούχων ή το χρώμα του εδάφους μπορεί να μην είναι ακριβές, αλλά βοηθά στη διάκριση των στοιχείων. Συμπεράσματα: Αυτή η φωτογραφία δεν είναι απλώς μια εικόνα μιας εκδρομής. Είναι ένα παράθυρο σε έναν κόσμο που χάθηκε, αποτυπώνοντας την κοινωνική ζωή, την ενδυμασία και το φυσικό κάλλος του Πόντου πριν από τις δραματικές αλλαγές του 20ου αιώνα. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου