Τμήμα του αιγιαλού στο λιμάνι της Τραπεζούντας του Πόντου περί το 1920
Αυτή η εικόνα, μια επιχρωματισμένη εκδοχή μιας παλιάς φωτογραφίας (όπως φαίνεται από τη σύγκριση με την ασπρόμαυρη), αποτελεί ένα πολύτιμο ιστορικό ντοκουμέντο που μας μεταφέρει πίσω στο χρόνο, στην καρδιά της Τραπεζούντας.
Σχολιασμός της Φωτογραφίας και της Λεζάντας: Η λεζάντα στο κάτω μέρος, «58: Trabzon. MOLOZ mevkii», είναι γραμμένη στα τουρκικά με λατινικούς χαρακτήρες (κάτι που υποδηλώνει ότι η φωτογραφία τραβήχτηκε μετά το 1928, όταν εισήχθη το νέο αλφάβητο στην Τουρκία). «Trabzon» είναι φυσικά η Τραπεζούντα. «MOLOZ mevkii» σημαίνει «περιοχή Μόλος» ή «τοποθεσία Μώλος». Ο Μώλος ήταν ένα κεντρικό και πολυσύχναστο σημείο του λιμανιού της πόλης. Η εικόνα αποτυπώνει την ουσία μιας παραθαλάσσιας πόλης:
• Τα Καΐκια: Στο προσκήνιο, αρκετά μεγάλα, ξύλινα καΐκια με ψηλά κατάρτια είναι τραβηγμένα στην αμμουδιά. Αυτά τα πλοία ήταν ο πνεύμονας του εμπορίου και της αλιείας, συνδέοντας την πόλη με άλλα λιμάνια του Εύξεινου Πόντου. Η παρουσία της τουρκικής σημαίας σε ένα από τα κατάρτια επιβεβαιώνει την εθνική ταυτότητα της περιοχής εκείνη την περίοδο.
• Οι Άνθρωποι: Μικρές φιγούρες ανθρώπων, είτε εργατών είτε ψαράδων, διακρίνονται κοντά στα καΐκια, προσδίδοντας ζωντάνια στην σκηνή και υπογραμμίζοντας την καθημερινή δραστηριότητα της περιοχής.
• Η Αρχιτεκτονική: Το φόντο είναι γεμάτο από πυκνά κτισμένα, πολυώροφα κτίρια με στέγες από κεραμίδια. Ένα ιδιαίτερα μεγάλο, επιβλητικό κτίριο δεσπόζει στα δεξιά. Αυτά τα κτίρια αντανακλούν την ιστορική αρχιτεκτονική της πόλης, η οποία περιελάμβανε τόσο οθωμανικά όσο και παλαιότερα ελληνικά ή βυζαντινά στοιχεία. Οι μιναρέδες των τζαμιών που διακρίνονται στον ορίζοντα επιβεβαιώνουν την οθωμανική παρουσία. Ιστορία του Ελληνισμού του Ευξείνου Πόντου
• Το Φως: Ο ουρανός είναι συννεφιασμένος, με ένα δραματικό φως που πέφτει στη σκηνή, δημιουργώντας αντιθέσεις και τονίζοντας την υφή των ξύλινων πλοίων και των πέτρινων κτιρίων. Ο επιχρωματισμός, αν και τεχνητός, προσπαθεί να αποδώσει τη ζεστασιά των χρωμάτων της πόλης και της θάλασσας.
Συνολικά, η φωτογραφία είναι ένα «παράθυρο» στο παρελθόν της Τραπεζούντας, δείχνοντας την πόλη ως ένα δυναμικό, εμπορικό λιμάνι στον Εύξεινο Πόντο, όπου η καθημερινή ζωή ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την θάλασσα.
Τραπεζούντα και Μαύρη Θάλασσα - Εύξεινος Πόντος. Η Τραπεζούντα, μια πόλη-θρύλος στις ακτές του Εύξεινου Πόντου, αποτελεί ένα ζωντανό μωσαϊκό ιστορίας, πολιτισμού και φυσικής ομορφιάς. Ιδρυμένη ως ελληνική αποικία τον 8ο αιώνα π.Χ., αναδείχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά και πνευματικά κέντρα του βυζαντινού κόσμου. Ως πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, κράτησε αναμμένη τη φλόγα του ελληνισμού για αιώνες, ακόμη και μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης.
Ο Εύξεινος Πόντος, η κατ’ ευφημισμόν "φιλόξενη θάλασσα", ο Άξενος Πόντος των αρχαίων Ελλήνων, ήταν ο πνεύμονας της πόλης. Αυτή η απέραντη, βαθύμπλεχτη υδάτινη μάζα δεν ήταν μόνο μια πηγή πλούτου μέσω της αλιείας, αλλά και μια ζωτική εμπορική οδός που συνέδεε την Ανατολή με τη Δύση. Τα πλοία που έφταναν στο λιμάνι της Τραπεζούντας μετέφεραν προϊόντα και υπηρεσίας σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, καθιστώντας την πόλη ένα κοσμοπολίτικο κέντρο συνάντησης λαών και ιδεών. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
Σήμερα, η Τραπεζούντα, ως μια σύγχρονη τουρκική πόλη, διατηρεί την αίγλη του παρελθόντος της. Τα εντυπωσιακά τείχη της, η Αγία Σοφία (πρώην εκκλησία, πλέον τζαμί), το Μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά σκαρφαλωμένο στους βράχους και τα παραδοσιακά αρχοντικά μαρτυρούν τη μακρά και πολυτάραχη ιστορία της. Ο Εύξεινος Πόντος συνεχίζει να την αγκαλιάζει, προσφέροντας εκπληκτική θέα, φρέσκα θαλασσινά και μια μοναδική ατμόσφαιρα. Η Τραπεζούντα είναι μια πόλη όπου η ιστορία ψιθυρίζει σε κάθε γωνιά και όπου η θάλασσα συνεχίζει να αφηγείται τις ιστορίες των ανθρώπων που έζησαν και ταξίδεψαν σε αυτήν.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
