Οικογένεια Ιωάννη Νικοπολιτίδη 1859 Νικόπολις Πόντου Βεζίνκιοϊ Κάρς 1913
Πρόκειται για ιστορικό οικογενειακό σημείωμα με τίτλο ΚΑΡΣ 1913, το οποίο περιλαμβάνει τα εξής στοιχεία: Οικογένεια Ιωάννη Νικοπολιτίδη 1859 Νικόπολις Πόντου Βεζίνκιοϊ Κάρς 1913
1. Νικοπολιτίδου Σοφία, το γένος Πολατίδη, σύζυγος του Γιάννη (γεννήθηκε στην Άτρα της Αργυρούπολης του Πόντου το 1860 και πέθανε το 1940 στο Μεταξοχώρι Κιλκίς. Παντρεύτηκε τον Γιάννη Νικοπολιτίδη στο Βεζίνκιοϊ του Καρς. Το παρατσούκλι του Γιάννη ήταν Τζανσατάνος).
2. Νικοπολιτίδης Πέτρος, γιος του Γιάννη και της Σοφίας (γεννήθηκε στο Βεζίνκιοϊ το 1887 και πέθανε στο Κιλκίς το 1968).
3. Νικοπολιτίδου Ελένη, κόρη του Γιάννη και της Σοφίας (γεννήθηκε στο Βεζίνκιοϊ το 1899, πέθανε στη Θεσσαλονίκη το 1992 και θάφτηκε στο Κιλκίς).
4. Νικοπολιτίδης Νικόλαος, γιος του Γιάννη και της Σοφίας (γεννήθηκε στο Βεζίνκιοϊ το 1900 και πέθανε στο Κιλκίς πιθανόν το 1916).
5. Νικοπολιτίδου Αρχοντή, το γένος Σοφιανίδη, νύφη του Γιάννη και της Σοφίας και σύζυγος του Συμεών (γεννήθηκε στο Βεζίνκιοϊ το 1893 και πέθανε στο Βεζίνκιοϊ πολύ νέα, το 1911).
6. Δαμιανίδου Αλεξάνδρα, κόρη του Κωνσταντίνου και της Ειρήνης, το γένος Νικοπολιτίδη. Εγγονή του Γιάννη και της Σοφίας (γεννήθηκε το 1906 στο Καρς και πέθανε στο Κιλκίς το 1993).
7. Νικοπολιτίδης Βλαδίμηρος, γιος του Πέτρου και της Ανατολής, το γένος Σαμουηλίδη (γεννήθηκε στο Βεζίνκιοϊ το 1907 και σκοτώθηκε στην Αλβανία το 1940-41 κατά τον ελληνοϊταλικό πόλεμο. Εγγονός του Γιάννη και της Σοφίας).
8. Νικοπολιτίδης Σάββας, γιος του Συμεών και της Αρχοντής (γεννήθηκε το 1911 στο Βεζίνκιοϊ του Καρς και πέθανε στο Κιλκίς στις 2 Ιανουαρίου 1925).
9. Νικοπολιτίδης Γεώργιος, γιος του Συμεών και της Αρχοντής, αδελφός του Σάββα (γεννήθηκε στο Βεζίνκιοϊ το 1913 και πέθανε στη Θεσσαλονίκη το 1990. Θάφτηκε στο Μεταξοχώρι, όπου είναι θαμμένοι και οι παππούδες, Γιάννης και Σοφία. Ο παππούς πέθανε το 1942, κατά τη Γερμανική κατοχή).
Έγραψε ο Νικοπολιτίδης Δημήτριος του Συμεών στις 3 Μαΐου 1993. Το πρωτότυπο της φωτογραφίας από τον παππού μας Γιάννη πέρασε στον αδελφό μου Γιώργο και στη συνέχεια στον Ναπολέοντα, γιο του Γιωρίκα και της Παρθένας, το γένος Γρηγοριάδη από το Μεταξοχώρι Κιλκίς. (Σφραγίδα: Δημήτριος Σ. Νικοπολιτίδης, τ. Λυκειάρχης, Αθ. Τσούντα 3, Κιλκίς) Το χωρίον Βεζίνκιοϊ (Βεζίρκιοϊ Olculu) του Κάρς (Α' Μέρος)
Ιστορική, Κοινωνική και Λαογραφική Ανάλυση της Οικογενειακής Φωτογραφίας (Καρς 1913). Η οικογενειακή φωτογραφία του 1913 από το Βεζίνκιοϊ του Καρς αποτελεί ένα σπάνιο ντοκουμέντο της ποντιακής διασποράς στον Καύκασο στις αρχές του 20ου αιώνα. Αποτυπώνει τη δομή, την ενδυματολογική πολυμορφία και το πένθος της οικογένειας του Γιάννη Νικοπολιτίδη («Τζανσατάνου») και της Σοφίας Πολατίδου.
1. Ενδυματολογική Ανάλυση & Ταυτοποίηση Μορφών
• Ο Πατριάρχης Γιάννης Νικοπολιτίδης (καθήμενος αριστερά): Φορά ψηλό δερμάτινο καυκασιανό πιλήκιο (παπάχα) από μαύρη αρνίσια γούνα, σκούρο σακάκι/χιτώνιο και ψηλές δερμάτινες μπότες. Στη μεμονωμένη προσωπογραφία του εικονίζεται με την πλήρη παραδοσιακή καυκασιανή τσόχα (Chokha), η οποία φέρει τις ειδικές θήκες για φυσίγγια (gazyr) στο στήθος.
• Η Μητέρα / Γιαγιά Σοφία Νικοπολιτίδου (καθήμενη δεξιά): Εικονίζεται ντυμένη στα μαύρα, φέροντας μαύρη μαντήλα. Η ενδυμασία αυτή αποτυπώνει το πένθος για την απώλεια της νύφης της, Αρχοντής Σοφιανίδη (συζύγου του Συμεών), που απεβίωσε πολύ νέα το 1911. Στην αγκαλιά της κρατά ένα από τα μικρά εγγόνια (τον Γεώργιο, γεννημένο το 1913).
• Τα Παιδιά & τα Εγγόνια: Νεαρός με Στρατιωτικό Πηλήκιο (όρθιος αριστερά πίσω): Φορά τσαρική στρατιωτική/μαθητική στολή με πηλήκιο, αντιπροσωπεύοντας την ενσωμάτωση των Ελλήνων του Καρς στη ρωσική διοίκηση. Νεαρές Γυναίκες (όρθιες πίσω και δεξιά): Φορούν λευκά παραδοσιακά/αστικά φορέματα με ζώνη στη μέση και έχουν μακριές πλεξούδες (τσ̌άμι͜ας) τα μαλλιά τους, συνδυάζοντας την τοπική αισθητική με την καθαριότητα της γιορτινής αμφίεσης. Μικρό Κορίτσι (όρθιο αριστερά μπροστά): Φέρει εντυπωσιακό ψάθινο καπέλο εποχής και λευκό φόρεμα με δαντέλα, στοιχείο που φανερώνει τις αστικές επιρροές που έφταναν στο Καρς. Τα Μικρά Παιδιά (εμπρός): Φορούν παραδοσιακά ρωσικά/καυκασιανά πουκάμισα (rubashka) κουμπωμένα στο πλάι.
2. Κοινωνιολογικός & Λαογραφικός Σχολιασμός Κάρς (Γάρς) & Καύκασος. Ιστορία - Λαογραφία - Πολιτισμός
• Δομή της Ποντιακής Οικογένειας στον Καύκασο: Η φωτογραφία αναδεικνύει την αυστηρή ιεραρχία και τη συνοχή της πολυμελούς οικογένειας. Οι γονείς βρίσκονται στο επίκεντρο (καθήμενοι), ενώ τα τέκνα-απόγονοι, τους περιβάλλουν.
• Πολιτισμική Διασταύρωση: Διακρίνεται καθαρά η συνύπαρξη τριών στοιχείων:
α. Του Ποντιακού Ελληνικού (καταγωγή από την Άτρα της Αργυρούπολης και από την Νικόπολη).
β. Του Καυκασιανού/Κοζακικού (παπάχα, τσόχα με gazyr).
γ. Του Ρωσικού/Ευρωπαϊκού (στρατιωτικές στολές, rubashka, αστικά γυναικεία φορέματα και ψάθινα καπέλα).
• Η Ιστορική Συνέχεια: Η οικογένεια αυτή, όπως και χιλιάδες άλλοι Έλληνες του Καρς, βίωσε την προσφυγιά μετά την αποχώρηση των Ρώσων, ξεριζώθηκε και εγκαταστάθηκε τελικά στο Μεταξοχώρι και το Κιλκίς, διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη και την ιστορική της ταυτότητα μέσα από αυτά τα φωτογραφικά κειμήλια. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
