Τμήμα Κοϊλά-Χισάρ ή Σισόρτας - επαρχίας Κολωνείας Νικοπόλεως Πόντου
Τμήμα Κοϊλά-Χισάρ ή Σισόρτας - επαρχίας Κολωνείας Νικοπόλεως Πόντου
Η πρωτεύουσα της υποδιοίκησης Κοϊλά-Χισάρ βρισκόταν σε απότομο οροπέδιο, σε απόσταση 2 χιλιομέτρων από τη δεξιά όχθη του Λύκου ποταμού και στις εκβολές ενός μικρού παραποτάμου. Απείχε σε ευθεία γραμμή 43 χιλιόμετρα από το Καρά-Χισάρ, με υψόμετρο 1.166 μέτρα, και βρισκόταν σε απόσταση 108 χιλιόμετρα νότια της Ορδούς, η οποία είναι και επίνειό της. Το Κοϊλά-Χισάρ είναι η αρχαία Κολώνεια, τοποθεσία οχυρότατη από την εποχή των Βυζαντινών και αρχικά έδρα της Μητρόπολης Κολωνίας. Το όνομά της μεταβλήθηκε αργότερα σε Κοϊλά-Χισάρ από τους τούρκους και Γολέσαρη από τους Έλληνες. Στις παρυφές των βουνών της συναντώνται απειράριθμα ερείπια πύργων βυζαντινής εποχής. Μεταξύ των ελληνικών χωρίων, τα σπουδαιότερα - είτε από ιδίωμα το ελληνικό είτε από το πλήθος των Ελληνικών και Ρωμαϊκών νομισμάτων που βρίσκονται εκεί— είναι το Χασάν-Ταμί, το Χαβζούλ ή Χαϊβζούλ στον Μελάνθιο (Μελέτ-Ιρμάκ), το Άμελι και το Μουσελί στον μικρό ποταμό του Κοϊλά-Χισάρ. Τα βουνά προσφέρουν εξαιρετικούς βοσκότοπους για κοπάδια αιγοπροβάτων. Οι υψηλότερες κορυφές των ορέων της υποδιοίκησης (καζά) αυτής είναι βορειοανατολικά το Ιγντίρ-Ντάγ, ανατολικά το Σαρή-Τσιτσέκ και νότια το Κιοσέ-Ντάγ. Σημειωτέον ότι εκτός από δύο Έλληνες αρτοποιούς, οι οποίοι κατασφάχτηκαν από τους τσετέδες του Τοπάλ Οσμάν κατά την εκείθεν διέλευσή τους, δεν υπήρχε καμία άλλη οικογένεια εκεί, όπου άλλοτε ήταν έδρα επισκόπου και άκμαζε ο χριστιανικός πληθυσμός.
Πηγή: Ιστορία & Λαογραφία Κολωνίας και Νικοπόλεως Πόντου
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
