Άναβα την Τσιμεράν! του κ. Παντελή Η. Μελανοφρύδη

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Πόλεις - Περιοχές - Οικισμοί - Χωριά

Πόσον αγαπούμε εμείς οι γεροντάδες την Πατρίδαν έμουν κι’ αροθυμούμε το χωρίον τό εγεννέθαμε κι’ ενεπλάσταμε! ’Κι θέλομε κανείς γιατ’ εκείνο να έβραχτ’ γλώσσαν κι’ έθαρουμε πως άμον εκείνο έμορφον κι’ αγαπέσημον μέρος άλλο σον κόσμον ‘κ̌’ έν’. Και αν κανείς λέει κι έναν μασχαρίαν, περάζ’-μασε.

’Ατό ούλ’ παθάνομ’ ατό και κανείς να κατηγορά-μασε ’κ̌ι απορεί. Οι παλαοί έμουν έλεγαν: «τον άντραν ατς ποΐ κ̌ι’ έκλαψεν κάπου έθάρρος είχ̌εν». Κι’ εκείνος ποΐ κ̌ι’ αγαπά το μέρος τό εγεννέθεν και ’κ̌ι τιμά το, ατός καρδίαν ’κ̌ι έχ’ και κανείς εχτιπάρ ’κ̌ι εφτάει ατόν.
Γιατ’ ατό εγέλασα από καρδίας ούντας εδέβασα σην Ποντιακήν ’Εστίαν πως οι γεροντάδες τή Τσιμεράς εθύμωσαν τό έγραψα έναν μασχαρίαν επ’ εκείνα τό έκουα πάντα σό χωρίον έμουν κι’ εγέλαναν ούλ’. Παραπονίουνταν οι Τσιμερίτ’ πως ψέμμαν έτον και ομνύν’νε και κατορκίσκουντουν πως οι Τσιμερίτ’ έταν θεοφοβούμενοι, πατριώται «ελληνικά παλληκάρι͜α» και σό τέλος φέρνε μάρτυραν τον εσχωρεμένον τον ποπά Σπυρίδων, να έχομε την ευχ̌ήν ατ’.
’Αρ’ εγώ πά: «Φέρω τον ήλεν μάρτυραν, τον φέγγον διπλομάρτυν» πως ουντάς έγραφτα ατό τ’ άβλαβον τό μεσέλ, ’κ̌ι είχα σκοπόν να κατηγορώ την Τσιμεράν. Έγραψα το γιατί ούλ’ έλεγαν ατό, κι’ άλλ’ επίστευαν, άλλ’ ’κ̌ι επίστευαν, άμαν ούλ’ εγέλαναν με τ’ ατό την μασχαρίαν τή παπα-Σπυρίδωνος.
’Ας φέρω έναν παράδειγμα: Το χωρίον έμουν, ’Άδυσσα, έτον ασά προοδεμμένα τα χωρία τή Χαλδίας. Σχολεία καλά με τέσσερα δεσκάλτς, έμορφα Εγκλησίας, τ’ όσπίατα̤ καλοχτισμένα και τονατεμένα, γιοσμάδες, χορευτάν, ξενόφιλοι, παλλικάρα̤, ούλα τα χάρτα̤ είχαν. Πασ̌αραμέν’ και πολισμέν’. Έλεγαν γιατ’ εκείντς: «’Αδυσσενοί τό μαλέζ’ πά με τό περόν τρώνν’ ά».
Και εάν’ ’Ατρεινοί εξέγκαν- ατσέ τραγωδίαν κ̌ι’ επερίπαιζαν τή χωρέτας έμουν, γιατί σόν Στοφόρον τή Χατζηβασίλ’ ’Αδυσσενόν, καλόν νοικοκύρ’ και γραμματισμένον, επροξένασαν είναν ’Ατρενέσσαν κι’ εκείνος ’κ̌ι ερέχτεν ατέν, επήγεν επήρεν ασό Κάν’ την Βαρβάραν ασ’ ’Αενί την μαχαλάν. ’Εμέν ξάϊ ’κ̌ι επείραξε με τό αποργελούν τό χωρίον έμουν και σην ιστορίαν τή χωρί’ έμουν έγραψα την τραγωδίαν άτουν:
«Γουρπάν έσουν, γουρπάν έσουν, τ’ ’Αδυσσενόν ό γάμος!
Το πιλάφν’ άτουν, άναλον, τό κρέας μαύρον πίσσαν
και η κοδέσποινα-τουνε λερή και κ̌αταμάγια.
Έναν σαπών’ ’κ̌ι πλύν’-ατσέ, δύο, ’κ̌ι καταινίζει,
και με τα ξυλοκάρβουνα άφνε και μαγερεύνε!»
Ούλα̤ ψέμματα, άμαν έλεγαν ατά τα προσονείδα̤ κ̌ι’ εμασχάρευαν. Γιατί να χολά̤σκουμε;
Εγώ σην Τσιμεράν ’κ̌ι επήγα, άμαν από μακρά ασά ραχία-μουν έλεπαμε την Μούζαιναν με τα ψηλά τα ζάβας και ούλ’ εκαύχ̌ιζαν τή Μουζενίτας τό έτανε παλληκάρα̤, καλοί χριστιανοί (γάρτ γκιαούρ), γιοσμάδες, φουτούλ’ με τ’ άρματα τουν: μαρτένα̤ και τυφέκα̤, κάμας και λεβόρα̤, και καλοί λυριτζήδες και χορευτά̤ν’. Ημπορεί ατοίν να μη εξαίρνε τον Μουζενίτεν τον Χατζαντρέαν. Άμον εκείνον λυριτζής σά μέρα̤-μουν άλλος ’κ̌ι έτον. Η λύρα τ’ εκακάνιζεν. Ελίγωνε-σε ούντας εσύρνεν τό τοξάρ’. Ασήν Μούζαιναν έτον και ό «Κωνσταντίνον τ’ εμέτερον» (αέτσ’ έλεγαν ατόν) ασό Τεμιρτζίκιοϊν, ζουρνατζής με τ’ όνομαν. Σά χαράντας ούλ’ ελάλναν ατον. ’Ας λέγω και την τραγωδίαν ατ’:
«’Ακείν’ τό πέραν τα ραχ̌ά ακόμα είν’ αχλόγα
κι’ εμέν έφαγεν τό μεράκ’ και τή χώρας τα λόγι͜α» Χαλδία Τσίτη, Τζίζερε, Τσιμερά, Τσολόχενα, 12Ελάτια, Έδισσα, Επανωχώρ, Εφραιμάντων, 7Ραχία
Χωρίς τό γαϊδουρόπον ατ’ πόδα ’κ̌ι εποίνεν. Εκαβάλκευεν-ά κι’ επαίρνεν την ζουρνάν σό χ̌έρ’ κι’ εντιδόνενεν ό κόσμος. Μαύρα καιρούς, μέρ’ επέμνετε! Σελάμ ολσούν ό κιουνλερέ! (Εξήγηση: «Χαιρετίσματα σε εκείνες τις μέρες» ή «Ας είναι ευλογημένες/δοξασμένες εκείνες οι μέρες»).
Να γράφτω κι’ άλλτς Μουζενίτας π’ εγνώρτσα-τσε, ατότες πρέπει να γράφω απανταχούσαν.
Ο Δεσπότς καμμίαν αοίκον αγροίκιστον δουλείαν ’κ̌ι επόρνεν να εποίνεν και να λέει: «Κύριε, σώσον τους ευσεβείς, άναυα την Τσιμεράν». ’Ατό η δουλεία βέβαια τή ποπά έτονε. ’Άμαν ό κόσμος έλεγεν ατό για τον Δεσπότ’ να γελούνε. ’Ας γελούμε ατώρα κι’ εμείς, γιατί ολίγα ημέρας κι’ άλλο επέμναν-έμας να ζούμε. Πολλά έκλαψαμε και πολλά υπέφεραμε, τό γέλος πά’ χρειάσ̌κεται. Ουντάς κρούνε σόν νούν-έμουν τ’ άχαρα τα μέρα̤-μουν πάντα γομούται η γούλα-μουν. Με τ’ ατό την αροθυμίαν θ’ αποθάνωμε. ’Αρ’ ας γελούμε και κάποτε. Χαλδία - Αργυρούπολις Πόντου Gümüşhane (Πόλεις, Κωμοπόλεις, Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Χοροί, Θρύλοι, Παραδόσεις, Πρόσωπα)