Τη Γούτσερες (Γούτσ̌ερες Κοτυώρων) ο Αγιώργης – Θρύλοι και γεγονότα, του κ. Ιωακείμ Σαλτσή
Τη Γούτσερες (Γούτσ̌ερες) ο Αγιώργης – Θρύλοι και γεγονότα, του κ. Ιωακείμ Σαλτσή
Ἐκεῖνο τὸ καλοκαιρ’ ἡ Βιτόρια, τῆ Ποπαστεφάν’ ἡ θαγατέρα ἐπῆρεν τ’ ἀγουρόπον ἀτ’ς καὶ τὸ κορίτ’ν ἀτ’ς καὶ ἐπῆγεν ’ς ἕναν χωρίον τ’ ’Ορτοῦς, ’ς σὴν Γούτσ̌ερεν. «Ἐφτᾶμε ὀλίγα πασ̌άχα καί ἀλλάζ’νε καὶ τὰ μωρὰ μ’ τὸ κλῖμαν ἀτουν»—εἶπεν ἐκεῖνε ἐκεῖνεν.’Αρ’ ἐπῆγεν ἴσα ’ς σ’ Αρμὲν τ’ ’Αρτὶν τ’ ὀσπίτ’. Ἡ Λισάφ, ἡ γυναῖκα τ’ Αρτίν, ’Ωρωμαΐσσα ἔτον καὶ με τὴν Βιτόριαν, ἀπὸ μικρὰ κορίτσα̤ οὓς νὰ ἐπάντρευαν, τρανὰ φιλίας εἶχαν. ’Εκαλωσόρτσαν κ’ ἐκαλοδέχταν ἀτην, τὸ σωστόν, καὶ εὐχαριστέθανε τ’ ἔσ̌κισεν κ’ ἐπῆγεν εὗρεν ἀτ’ς. Κοτύωρα (Ordu) Ορτού - Ιστορία - Λαογραφία - Πολιτισμός
’Ας σ’ ἄλλ’ τὴν ἡμέραν ἡ Βιτόρια καὶ τὰ δύο παιδιά τ’ς ἐσκάλωσαν καὶ τὰ πασ̌άχα ’ς σ’ ’Αρτὶν τὴν παχτσ̌ᾶν—λεφτοκαρύ’ καιρὸς ἔτον. ’Ἀμαν ντὸ νὰ φτᾶς-ἀ. «T’ ἐφτεχοῦ τ’ ἀχάντ’ ἀπάν ’ς σὸ κατωθύρ’ ἀτ’ ἔν» τὸ λένε ὁ λόγος σωστόν ἔν’. Τὸ δεύτερον τὴν ἑβδομάδαν ἐπίασεν ἡ χαβὰ τὰ δύο παιδία τῆς Βιτόριας. ’Εσυνερρίγανεν ἀτα καὶ ἐντoῦναν τὰ δόντια καὶ ὕστερα ἐκατέκαιεν ἀτα ἡ ζέστα̤.
Ὁ ’Αρτίνης, ὁ καϋμένος, ἐπόν’νεν ἀτα καί, ὄνταν ἐκατῆβεν ’ς σὸ παζάρ, ἔφερεν ἀτα ἕναν πουκάλ’ γιατρικόν. ’Απέσ’ εἶχ̌εν κοπανιμένον κουνὰ–κουνὰ, ζεντζεφίλ, κανέλλαν, κονιὰκ καὶ σουλφάτον. ’Ατὸ τὸ γιατρικόν ’ς σὰ φαρμακεῖα πα ἐποῖναν-ἀ καὶ ’ς σὰ τρανὰ τὰ πακάλικα πά. ’Απ’ ἐκεῖνο ἐπαιρ’ναν κάθαν ἡμέραν. ’Άμα ὀφελος ’κ̌ ἔλεπαν. Ἡ ἀρρώστεια, φαίνεται, ἔπρεπεν μίαν νὰ παίρ’ τὸ χόβ’ν ἀθε.
Ἕνα βράδον—ἀκόμα κανεὶς ἄτουν κ̌’ ἔπεσεν κὰ ἐτον—ἐφάνθεν εἷς ἄνθρωπος, ψηλός, σόβαρος, ἀγέλαστος, ’ς σὴ μέσ’ τ’ ὀσπιτί’. ’Ετέρεσεν μίαν ὁλόερα. Κεπεκεῖ: τζάτ! ἐδέκεν τ’ ’Αρτὶν τὸν γυιὸν ἕναν σ̌αμαρέαν. Ὁ παιδὰς ἐξεραχῶθεν ἀς σὸν πόνον, ἐλιγῶθεν κ’ ἐρροῦξεν. Οὔλ’ ἐχπαράγαν. Ὁ ἄνθρωπος ἐγέντον ἄφαντος. Τέλος, ἔτριψαν τὰ χ̌έρα̤ καί τὸν πρόσωπον τῆ παιδᾶ, ἡ Βιτόρια ἐποῖκεν ἀτον ὀλίγα ἁγιαλίκια, ἐπόρκιζεν ἀτον, ἔρθεν ’ς σὰ λογικά τ’ καὶ ἐκοιμέθεν κ’ ἐπέμ’νεν… Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
Πολλὰ ’κ̌ ἐπῆγεν, ἐφάνθεν ὁ ἄνθρωπος ’ς σ’ ὀσπιτ’ ἀπέσ’ μίαν κι’ ἄλλο, νύχταν καιρόν. ’Ετέρεσεν τ’ ἄρρωστα τὰ παιδία τῆ Βιτόριας. ’Αλλομίαν ἔκλισεν κὰ καὶ ἐδέκεν ἀτα ἀπ’ ἕναν σ̌απλακέαν. ’Ημαρτον. ’Ενοίγαν τῆ παιδίων ν’ ὀμμάτα̤. ’Εένταν καλά. Να̤ χαβὰν καὶ να̤ ψῦχος. Χὰ θᾶμαν. ’Επεκεῖ ὁ ἄνθρωπος ἐστάθεν ’ς σὴ μέσ’ τῆ σπιτί’. ’Εκλῶσεν ’ς σὸν ’Αρτὶν μερέαν καὶ εἶπεν ἀτον: «”Ακ’σον, ἐκεῖνο τὴν ποδαρώναν, ’ς σ’ αὐλῆς τὴν ἄκραν τὸ ἔν, θὰ χαλάντς-ἀ. ’A καταηβαίντς οὓς τὰ τεμέλα̤ ’θε. ’Ατότε τὴν καζμὰν γάλα̤-γάλα̤ νὰ κροῦς ἀτο. Καὶ ἀφκὰ ἀς σὰ τεμέλα κάτ’ θὰ ἐλέπ’ς. Τέρεν, ἐγροίκα καὶ κατὰ καὶ τὴν θρησκεία σ’ ποῖσον. Καὶ κανὰν μὴ φογᾶσαι, ἐγὼ ἀδὰ εἶμαι».
Τ’ ἄλλ’ τὴν ἡμέραν ἀπουρπουνοῦ ὁ ’Αρτίνης ἐπῆγεν, μίαν, ’ς τὴν παχτσ̌άν, ἔβαλεν τοὶν ἐργάτας ’ς σὴν δουλείαν καὶ ὁ ἴδιος ἐκλώστεν σ’ ὀσπίτ’. ’Εχάλασεν τὴν ποδαρώναν, ἐχτάλεψεν, εὗρεν τὰ τεμέλα̤. Γάλα̤-γάλα̤ με τὸ μακέλ’ καὶ με τὸ ἰφτυά̤ρ’ ἐπῆρεν τὰ χώματα. Κι’ ας τὸ τερεῖ, ντὸ τερεῖς! ’Εφάνθε’ ἕναν ἐγκλησόπον ἀφκὰ ἀς σὰ τεμέλα̤. ’Eβαλεν ἐργάτας καὶ μάστοραν, ἐξέγκαν τὰ χώματα ὁλόερα ἀς σὸ ἐγκλησόπον, ἐσουβάψαν ἀτο κι’ ὁ ’Αρτίνης ἐγόρασεν εἰκόνας καὶ ἐστόλτσεν ἀτο ὅπως ἔπρεπεν. ’Ετον παλαιτικὸν μικρὸν ἐγκλησία τ’ ’Αγιώργ’. ’Εδέβαν, φαίνεται, ’ς σὰ παλαιὰ τὰ καιρούς, ἀς σὸ χωρίον Γενίτσ̌αρηδες. Χριστιανὸς ’κ̌ ἐπέμ’νεν ἐκές’. Καὶ τὸ ἐγκλησόπον, γάλα̤-γάλα̤, ἐταφῶθεν ἀφκὰ σ’ σὰ χώματα… Ιστορία του Ελληνισμού του Ευξείνου Πόντου
Τη Γούτσερες (Γούτσ̌ερες) ο Αγιώργης – Θρύλοι και γεγονότα, του κ. Ιωακείμ Σαλτσή – Πηγή: Ποντιακή Εστία 1962 (Στο παραπάνω κείμενο έχει διατηρηθεί ο αρχικός πολυτονικός τύπος γραφής)
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
