Αγουτμούς, ο τόπος του μαρτυρίου των 45 μαρτύρων

άγιοι,σαρανταπέντε,μάρτυρες,νικόπολη,πόντου,αγουτμούς

Σε απόσταση μισής ώρας σχεδόν νοτιοανατολικά απ την Νικόπολη (Γαράσαρη) βρίσκεται η κωμόπολης Αγουτμούς. Η λέξη Αγού-γιουτμούς είναι τουρκική και σημαίνει κατέπιεν το φάρμακο, ήτοι αλληγορικά : αλλαξοπίστησε.Εκεί κατεβαίνει ορμητικός ο παραπόταμος του Λύκου, ποταμός Ασαρτζούκ ο οποίος πηγάζει απ την οροσειρά του Παρυάδρη (Εγρί – Μπέλ) και διέρχεται το χωρίον Ασαρτζούκ, εξ ού και το όνομα του. Από κει, φτάνει στο Τσατάγιν ήτοι στην διακλάδωση όπου ακριβώς συμβάλλει και ο χειμαρρώδης ποταμίσκος της Λίτσασσας. Στη συνέχεια διέρχεται το χωρίον Καταχώρι και μετά φτάνει στην άλλοτε ξακουστή και ωραία πόλη της Τάμζαρας.Η λέξη Τάμζαρα είναι επίσης τουρκική και σημαίνει δυσκολία, ή μάλλον, ανδρεία.Η πόλη της Τάμζαρας ήταν κατάφυτη από παντός είδους καρποφόρα δέντρα, ιδίως απο τις συκάμινους (μουριές).Η μουριά ανήκει στο γένος Morus της οικογένειας Moracae (Μορεωδών).Υπάρχουν πολλά είδη μουριάς, που φύονται σε διάφορα μέρη της γης.Ανάμεσα σε αυτά μερικά από τα πιο σπουδαία είναι τα εξής : Η μαύρη μουριά (Morus nigra) Στην αρχαιότητα ήταν γνωστή με το όνομα Συκάμινος (Θεόφραστος) και Μορέα (Διοσκουρίδης). Η άσπρη μουριά (Morus alba) Στη διάρκεια των δύο τελευταίων χιλιετηρίδων διαδόθηκε από τον άνθρωπο σε όλη την Ασία, την Ευρώπη, σε μερικές περιοχές της Αφρικής και στη Β. Αμερική. Στη χώρα μας ήλθε στα βυζαντινά χρόνια μαζί με αυγά μεταξοσκώληκα από την Κίνα (όπως αναφέρει ο Προκόπιος).
Και τέλος η κόκκινη μουριά (Morus rubra).

Δείτε το σχετικό βίντεο για το Αγουτμούς & τους Αγίους 45 μάρτυρες

Στην Τάμζαρα λοιπόν κι απ τους καρπούς της μουριάς γίνονταν τα εξής είδη :Η μπαστίλλα, τα τζαμίτζα και το ούζο (τούτ –ρακισί). Παλιότερα ήκμαζε και η τέχνη της υφαντουργίας. Σημαντική ήταν η εξαγωγή υφασμάτων της Τάμζαρας τα οποία μεταφέρονταν με καραβάνια στα ενδότερα της Μικράς Ασίας, Περσίας και Καυκάσου. Ωστόσο, εξέλιπαν ολοσχερώς με το πέρασμα του χρόνου καθώς είχαν κάνει την εμφάνιση τους στις αγορές της Ανατολής, τα ευρωπαϊκά υφάσματα.Ο προαναφερθείς ποταμός Ασαρτζούκ – Λίτσασσας, χύνεται στον κάτωθι της Κωμόπολης Αγουτμούς ποταμό Χαιριάνων – Λύκον. Ο ποταμός Λύκος (τουρκιστί Κελκίτ Ιρμάκ) είναι ορμητικός και επιφέρει μεγάλες καταστροφές στην παρόχθιο χώρα.Στον εν λόγω ποταμό μαρτύρησαν οι 45 στρατιώτες της ΧΙΙ (12ης) Ρωμαικής λεγεώνας και το ιστορικό του μαρτυρίου έχει ως εξής :

Στην Νικόπολη του Πόντου (Γαράσαρη) επι του αυτοκράτορος Λικίνιου 307-324 μ.Χ. εγένετο άγριος διωγμός κατά των Χριστιανών. Σαράντα πέντε στρατιώτες εις τους οποίους ο Λικίνιος έδωσε εντολή να διώξουν τους Χριστιανούς, προσήλθαν στον δούκα Λυσίαν και του ανέφεραν ότι αδυνατούσαν να εκτελέσουν την διαταγή διότι και οι ίδιοι ήταν Χριστιανοί. Εκμανής ο Λυσίας, τους φυλάκισε και τους επέβαλε φρικτά βασανιστήρια Σε ερώτηση του Λυσία, ποιὸς τοὺς έπεισε να μη θυσιάζουν στοὺς θεούς, αυτοί απάντησαν : « Ο Χριστὸς είναι εκείνος που μας δίδαξε και μας έπεισε να μη λατρεύουμε ανύπαρκτους θεούς, και να μην προσκυνούμε τα είδωλα. τους.Οργισμένος ο δούκας διέταξε τη φυλάκιση τους όπου τους έδεσαν χειροπόδαρα χωρίς να τους δίνους φαγητό ή νερό.  Οι στρατιώτες πέρασαν τη νύχτα προσευχόμενοι και μεταξύ των άλλων, έλεγαν : Ευλογούμε εσένα Κύριε τον Βασιλέα της δόξης. Εσύ είσαι η αληθινή ζωή που θυσιάστηκες για εμας τους αμαρτωλούς, ο Υιός του αληθινού Θεού. Ένωσε μας Κύριε ώστε όλοι μαζί με μια ψυχή να ομολογήσουμε και όλοι μαζί να πεθάνουμε. Ο Λικίνιος  τους έριξε στα παγωμένα νερά του παραρρέοντος ποταμού Λύκου κοντά στην Κωμόπολη Αγουτμούς όπου βρήκαν μαρτυρικό θάνατο.Ευσεβείς Χριστιανοί ανέσυραν τα λείψανα τους απ τα παγωμένα νερά και τα μετέφεραν στην Κωνσταντινούπολη. Η Ορθόδοξος Ανατολική Εκκλησία προχώρησε στην αγιοκατάταξη των 45 μαρτύρων και όρισε ως ημέρα μνήμης του μαρτυρίου τους την 10η Ιουλίου.Ο Λικίνιος (Valerius Licinianus Licinius, Iovius Licinius, περ.265 - 325) ήταν Ρωμαίος αυτοκράτορας από το 308 έως το 324. Κατά το μεγαλύτερο μέρος της βασιλείας του, ήταν συνάδελφος και αντίπαλος του Κωνσταντίνου Α', με τον οποίο συνέταξαν το Διάταγμα των Μεδιολάνων που χορήγησε επίσημη ανοχή στους χριστιανούς της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.Ο Λικίνιος καταγόταν από την Ιλλυρία. Το 307 ανακηρύχθηκε Αύγουστος στην Ανατολή. Μετά το 313 απέμεινε μοναδικός κυρίαρχος της Ανατολής. Το 314 συγκρούσθηκε με τον Μέγα Κωνσταντίνο στην Κάτω Παννονία και υποχρεώθηκε να αποσυρθεί στο Σίρμιο. Στη συνέχεια εξαπέλυσε διωγμό κατά των χριστιανών, παραβιάζοντας το περί ανεξιθρησκίας Διάταγμα του Μεδιολάνου. Παρόλα αυτά ο ίδιος ο Λικίνιος είχε μια εύνοια προς την άιρεση των Αρειανών, αφού ο ίδιος ο Ευσέβιος Νικομηδείας είχε τιμηθεί απο αυτόν με τον τίτλο του θησαυροφύλακα. Το αναφέρει ο ίδιος ο Κωνσταντίνος σε επιστολή του και οι εκκλησιαστικοί ιστορικοί Σωκράτης Σχολαστικός και Σωζομενός. Ηττήθηκε στην Αδριανούπολη και τη Χρυσούπολη το 324 και τέθηκε σε περιορισμό στη Θεσσαλονίκη μετά απο ναυτικό αποκλεισμό του μεγαλύτερου γιου του Κωνσταντίνου Κρίσπο. Όταν προσπάθησε να υποκινήσει την εκεί φρουρά σε εξέγερση, θανατώθηκε με εντολή του Μ. Κωνσταντίνου, μαζί με τον συνεργάτη του Σέξτο Μαρτινιανό.Η παράδοση αναφέρει ότι η Κωμόπολη του Αγουτμούς κατοικούνταν από Χριστιανούς. Τούτο το μαρτυρεί και το επιβεβαιώνει το υπάρχον τζαμί, το οποίο διατηρεί σχεδόν μέχρι σήμερα ίχνη παλιάς χριστιανικής εκκλησίας (ναού) με μισοσβυσμένες ανεκτίμητης αξίας βυζαντινές τοιχογραφίες και ακόμα αποκαλείται παρά των τούρκων ως : Άε Σόφια τζαμεσί.Οι κάτοικοι της κωμόπολης Αγουτμούς, όλοι αλλαξοπιστήσαντες Χριστιανοί, ήταν και είναι φανατικοί μουσουλμάνοι και απηνείς χριστιανομάχοι. Αυτό παρατηρείται σε πολλές περιφέρειες του Πόντου όπου είχαν λάβει χώρα ομαδικοί εξισλαμισμοί και αλλαξοπιστίες.

Πηγή : κ.Θωμάς Ηλ. Σπαθόπουλος 1960, περιοδικόν Ποντιακή Εστία, τεύχη 121-122 

 Απολυτίκιον αγίων 45 Μαρτύρων Ήχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.
Στρατός θεοσύλεκτος, παρεμβολή ιερά, νομίμως αθλήσαντες υπέρ της δόξης Χριστού, εν Πνεύματι ώφθητε, Μάρτυρες του Κυρίου Τεσσαράκοντα πέντε, λύσαντες δι΄αγώνων την πολύθεον πλάνην, διο ημων τους αγώνας, πάντες δοξάζομεν.

 

Pin It

Print

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ