Η Ίμερα του Πόντου (Περιφέρεια Χαλδίας)

ναος,αγιου,ιωαννη,ίμερα,πόντου,χαλδίαΗ Ίμερα ήταν ένα απ τα αμιγώς ελληνικά χωριά του Πόντου στην περιοχή της Αργυρούπολης συνεχόμενη με την Κρώμνη και σε απόσταση 80 περίπου χιλιομέτρων νοτίως της Τραπεζούντας.
Με τα ολόλευκα της οικήματα απ την μαρμαρώδη πέτρα του τόπου και με τις συνεχόμενες ενορίες της είχε πανοραμική όψη πολίχνης και την ετραγούδησε ο στίχος : “Η Ίμερα, η Ίμερα σαέρ και πολιτεία, τα κορτσόπα ‘θες έμορφα, μικρά και μερακλία”
Βρισκόταν σε υψόμετρο 1500 μέτρων στις υπώρειες του θρυλικού Θήχου ήταν προικισμένη με σπάνιο υγιεινό κλίμα και με πλούσιες φυσικές καλλονές.
Η θέση της Ίμερας ήταν ορεινότατη κοντά στην αφετηρία του ποταμού, εκατέρωθεν του οποίου υπήρχαν περί τα 25 αμιγή ελληνικά χωριά.
Τα βουνά της αποτελούσαν συνέχεια του ιστορικού βουνού Ζύγανα απ την κορυφή του οποίου οι Μύριοι του Ξενοφώντα αντίκρισαν την πολυπόθητη θάλασσα του Ευξείνου Πόντου.
Ο οικισμός της ανάγεται στους φυγάδες μετά την άλωση της Τραπεζούντας το 1461.
Τούτο μαρτυρούν ο ναός της Ίμερας προς τιμή του Αγίου Ευγενίου πολιούχου της Τραπεζούντας , τα βυζαντινά επώνυμα όπως : Χαλδογιαννάντων, το βυζαντινό μοναστήρι της προς τιμή του Αγίου Ιωάννη και τα ελληνοπρεπή της έθιμα.

Δείτε το αφιερωματικό βίντεο στην Ίμερα, Αργυρουπόλεως Πόντου

Δείτε επίσης κάτι άλλο αξιόλογο για τη λαογραφία της Ίμερας


Στην εποχή της ακμής της, είχε 500 περίπου οικογένειες οι οποίες ελαττώθηκαν πολύ κατά τα τελευταία έτη της δοκιμασίας των ελλήνων απ τον τουρκικό εθνικισμό.
κοπέλες,ίμερα,πόντου,παραδοσιακές,ενδυμασίεςΠεριελάμβανε πέντε συνεχόμενες ενορίες : Καθημερετίων ή Καθημερεσίων – Ζητράντων – Τζακιλινάντων ή Τσακαλενάντων – Γιαννάντων – Ζουβακάντων ή Ζουβατσάντων και ακόμη δύο σε απόσταση μισής ώρας : Λειβάδ’ προς δυσμάς και Μαντρία προς ανατολάς ενώ σε απόσταση μίας ώρας βρισκόταν η ενορία Θωμάντων προς νότον.
Οι κάτοικοι της Ίμερας ήταν όλοι ακραιφνείς Έλληνες εκτός από λίγους που κατοικούσαν στην απομακρυσμένη ενορία των Θωμάντων που είχαν αλλαξοπιστήσει.
Κάθε ενορία διατηρούσε τον ναό της σε λειτουργία και υπήρχαν πολλά παρεκκλήσια. Πάνω απ το χωριό βρισκόταν το βυζαντινό μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου, θέρετρο ομογενών εκ Τραπεζούντας αλλά και καταφύγιο των διωκομένων απ τους τούρκους.
Από εκκλησιαστικής πλευράς υπαγόταν στην μητρόπολη Χαλδίας απ την έδρα της οποίας δηλαδή την Αργυρούπολη απείχε περί τα 30 χιλιόμετρα.
Ήταν κτισμένη στις πλαγιές δύο υψωμάτων κάτωθεν των οποίων υπήρχε η αφετηρία του ποταμού Γιαγλί δερέ, παραποτάμου του Χαρσιώτη.

ιμερα,πόντου,φωστηρόπουλουΔιατηρούσε άριστη επτατάξια κεντρική αστική σχολή και παράρτημα εις το Λειβάδι.
Τα καλά χρόνια διατηρούσε εις το κέντρο της ανθηρά αγορά. Οι κάτοικοι της διακρίνονταν για τον πατριωτισμό τους και ήσαν φιλοπρόοδοι.
Στα παλιά χρόνια οι αποδημούντες δούλευαν στο εσωτερικό της Τουρκίας και κυρίως στις πόλεις Ερζερούμ, Ερζικιάν, Μαλάτια και Αργόνη επιδιδόμενοι στην οικοδομικήν, την αρτοποιείαν, σιδηρουργίαν και το μικροεμπόριον.
Ξενιτεύονταν μετά το 1878 εις την Ρωσσίαν εκτός ολίγων ελαχίστων οι οποίοι πήγαιναν στην Τραπεζούντα.
Δεν ξεχνούσαν ποτέ την γενέθλιο πατρίδα και πάντα επέστρεφαν και την ενίσχυαν ποικιλοτρόπως. Εκλεκτόν τέκνον της Ίμερας και μέγας ευεργέτης αναδείχτηκε ο Γεώργιος Κορσαβίδης ο οποίος χρημάτισε δήμαρχος Κρασναβόσκι (μεγάλης λουτροπόλεως του Καυκάσου), ο οποίος της χάρισε την περιουσία του και την προίκισε με το λαμπρό υδραγωγείο από την θαυμάσια πηγή του Αγίου Ιωάννη. Η Ίμερα διατηρούσε φιλόπτωχο αδελφότητα η οποία προσέφερε πολύτιμο έργο ενίσχυσης των απόρων αλλά και των στρατευμένων νέων κατά την εποχή των διωγμών απ τους τούρκους. Κληρονόμος και συνεχιστής του έργου της είναι η εν Θεσσαλονίκη Αδελφότης Ιμεραίων.
Η εύανδρος Ίμερα ή Ιμέρα (κατά τους λογίους) ανέδειξε μητροπολίτες, καθηγητές, πολλούς δασκάλους, μεταλλουργούς και τεχνίτες. Μεταξύ των επιστημόνων ήταν ο διευθυντής του κεντρικού νοσοκομείου Θεσσαλονίκης χειρουργός Μιχαήλ Γαληνός και ο γενικός αρχίατρος Μιλτιάδης Θωμαΐδης ο οποίος παρασημοφορήθηκε επί του πεδίου της μάχης απ την Ελλάδα κατά την υπηρεσία του 1912-1927.
Περίφημα ήταν τα χλοερά της παρχάρια, κατάφυτα από μυρίπνοα άνθη, βαθύσκια δάση, κρυστάλλινα νερά και τα εκλεκτά προϊόντα των οπωροφόρων κήπων της.
Ωραίες πανηγύρεις ετελούντο στους ναούς και στα παρεκκλήσια της Ίμερας : Κεντρική Παναγίαν, Άγιον Γεώργιον, Άγιον Δημήτριον, Άγιον Ιωάννην, Προφήτη Ηλίαν, Άγιον Κωσταντίνον, Παναγίαν Αερεμίτσαν, Ανάληψιν κ.α. στις οποίες συνέρρεε πλήθος πιστών προσκυνητών από τα περίχωρα παρουσιάζοντας όλη την ακμή και ζωτικότητα του Ελληνικού στοιχείου.
σαββέλης,γιακουστίδης,λυράρης,ίμερας,πόντουΑπ την Ίμερα κατάγεται ο ξακουστός λυράρης Σαββέλης Γιακουστίδης, ο Ορφέας της Ίμερας του οποίου το παίξιμο και η ομορφιά εντυπωσίαζαν τον κόσμο σε τέτοιο βαθμό ώστε όταν έπαιζε ο Σαββέλης όλο το χωριό και όλη η γύρω περιφέρεια βρισκόταν στο πόδι, ως και απ την Τραπεζούντα καλούσαν στους γάμους όπου θα έπαιζε ο Σαββέλης.
Για τον θάνατο του Σαββέλη, ο αείμνηστος και φανατικός πατριώτης Βασίλειος Τικτόπουλος ο οποίος χρημάτισε διευθυντής του σχολείου της Ίμερας και είχε σπουδάσει και γεωπόνος στην Γαλλία, είχε αφιερώσει το παρακάτω ποίημα :
“ Ποιος είναι εκείνος άραγε που να ακούει δεν θέλει
τον ήχο τον θελξίθυμον της λύρας του Σαββέλη ;
Σαββέλη σε ονόμασαν, λυράρην, Βασιλέαν,
στον Πόντο σ’ είχαν ξακουστόν ως τον κλεινόν Ορφέαν.
Ήσουν τεχνίτης κι έμορφος ως Φοίβος μουσιγέτης
στον Πόντο ήσον πράγματι ο λαϊκός συνθέτης.
Ήσουν στους γάμους εύθυμος και εύθυμος στο γλέντι οργανωτής των ήσουνα εσύ χρυσέ λεβέντη. Όταν ηχεί η λύρα σου τα χόρτα αναθάλλουν Φεύ ! τώρα επικήδειον του χάρου το δρεπάνι χωρίς να ξέρει το κακό, τη λύπη που μας κάνει. Δεν θα ακουστεί εις το εξής η εύηχός σου λύρα γιατί αλλιώς έταξε τα πράγματα η μοίρα. Η θλίψις είναι γενική, σε κλαίν και τα λιθάρια, σε κλαίν νυφάδες έμορφες, γενναία παλληκάρια. Το φέρετρο σου προχωρεί με άνθη στολισμένο, το πλήθος που σ ακολουθεί περνά σαν πληγωμένο”.

πόντιοι,ένοπλοι,ζιπκοφόροι,ίμερα,χαλδία,πόντου,μοναστήρι,τραπεζούνταΤον Δεκαπενταύγουστο στην Ίμερα -  Παναγία Αερεμίτ΄σα
Όταν ανέβαινε κανείς απ την Τραπεζούντα προς την ενδοχώρα και αφού περνούσε απ τα ανθόσπαρτα λειβάδια έφτανε στο ύψος του Αεν-Ζαχαρέαν, το πρώτο βλέμμα τους προς την απέναντι βουνοσειρά συναντούσε ένα κατάλευκο σημείο να τον χαιρετά ….να τον καλωσορίζει.
Ήταν το παρεκκλήσι της Αερεμίτ΄σας, δηλαδή της Παναγίας της Ερημίτισσας που βρισκόταν πάνω απ την ενορία Λειβάδι της Ίμερας σε ύψος 2,500 μέτρα. Όσο μικροσκοπικό ήταν το παρεκκλήσι αυτό τόσο μεγάλη ήταν η φήμη του σε όλη την εκκλησιαστική επαρχία Αργυρουπόλεως.
Κατά την παράδοση κάποιος ασκητής μόναζε στο ύψος εκείνο τα παλιά χρόνια και η παρακείμενη σκήτη του είχε το όνομα “Τ’ ασκητή το σπέλεν” δηλαδή το σπήλαιο του ασκητή. Άλλη παράδοση αποδίδει την ίδρυση του παρεκκλησίου σε μία γραία εξ’ Αργυρουπόλεως που θεραπεύτηκε απ την Παναγία από οφθαλμίαν ασθένειαν σε εκείνο το μέρος. Όπως και να έχει όμως επιτυχώς είχε δοθεί το όνομα της ερημίτιδος.
Η θέα και το ύψος εκείνο, μέσα στην σιγαλιά και την ερημία της φύσης ήταν εκτάκτων μεγαλοπρεπής και πανοραμική. Απέναντι απλώνεται ως πολίχνη η Ίμερα με τα κάτασπρα σπίτια της. Κάτω από τους πρόποδες του βουνού διακρίνεται το Λειβάδι και πέρα στο βάθος οι υψηλότερες ενορίες της Κρώμνης, Μαντζάντων, Γλούβαινα, Νανάκ και αριστερά το Παρτί, το Λυκάστ και του Βαρενού, όλα χωρία ελληνικότατα και προοδευτικότατα.

ένοπλοι,ανάρτες,ίμερα,πόντουΗ Αερεμίτ’σα εόρταζε την μνήμη της την 15η Αυγούστου εορτή κατ΄εξοχήν τιμωμένη απ τον ποντιακό ελληνισμό.
Συνέρρεαν πλήθη προσκυνητών απ τα πέριξ χωρία και πλημύριζαν τον τόπο και την περιοχή. Έγκαιρα γινόντουσαν όλες οι προετοιμασίες για την φωτοχυσία του τόπου, για την προετοιμασία του ψαλμού της Παναγίας, του υπαίθριου γεύματος που δινόταν ως αφιέρωμα απ τους προσκυνητές προς την Παναγία (ήτοι 15-20 αρνιά).
Μετά την θεία λειτουργία η οποία ήταν εξαιρετικά κατανυκτική σ’ εκείνο το ύψος, ενώ η ομίχλη σκέπαζε κατά την αυγή τα πάντα γύρω σαν θάλασσα, όλοι οι προσκυνητές κατέβαιναν στην θέση “Γουρνόπον” όπου κατά το έθος δίπλα στην κρύα βρύση παρατίθετο το πλουσιότατο και νοστιμότατο γεύμα της Παναγίας. Ακολουθούσε χορός στην παρακείμενη ομαλή έκταση “Σκολοφούρκ” και η διασκέδαση συνεχιζόταν στο Λειβάδι. Η πανηγύρις της Αερεμίτ’σας ήταν τρόπον τινά η τοπική εθνική εορτή του ελληνισμού της περιοχής. Κι όταν η σκληρή μοίρα έσβυσε την ζωή του ελληνισμού στον μαρτυρικό Πόντο, ένας νέος αποχαιρετών την δόξαν του παρακκλησίου εκείνου, αφιέρωσε τους στίχους :
“ Αερεμίτ’σα Παναγιά, ψηλά εδώ πάνω ήλθα εμπρός στα πόδια σου μια δέηση να κάνω. Δέσποινα μεγαλόχαρη, Βασίλισσα του κόσμου, δυνάμωσε μου την καρδιά, θάρρος κι ελπίδα δός μου. Και του καθένα που’ρχεται μ’ ευλάβεια και πίστη, στ΄όμορφο παρεκκλήσι Σου εδώ να προσκυνήσει, βοήθα τονε Παναγιά και του φτωχού χωριού μας, Συ στάσου πάντα φύλακας, Μητέρα του Χριστού μας”.

Στην ελεύθερη πατρίδα κάθε Δεκαπενταύγουστο θα αναφέρεται για πολλά χρόνια η λαμπρότητα της εορτής της Αερεμίτ’σας ως αγαπημένη ανάμνηση όπως την έκλαψε ο στίχος :“ Αερεμίτ’σα θ’ απομέν’ πάντα σην ερημίαν θα παίρ’ δεβάζ’ κ̌α το Λειβάδ’ με τ’ έναν χαλαρδίαν”.

Πηγές :
• Στάθη Ευσταθιάδη –Τα τραγούδια του Ποντιακού λαού
• Ποντιακή Εστία – Α. Φωστηρόπουλου καθηγητού Η Ίμερα
• Επιτροπής Ποντιακών Μελετών, Αλησμόνητες πατρίδες – Ίμερα του Πόντου – Χρήστου Υγρόπουλου του Γεωργίου – Νεάπολις Θεσσαλονίκης.

 

Pin It

Print

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ