Απo την Δέσμενα της Χαλδίας στο Σεμέν και Καρακιόλ των Κοτυώρων του Πόντου

δέσμενα,χαλδία,άρδασσα,τσάμπασιν,ορτού,κοτύωρα,κερασούντα,έρπαα,καρακιόλ,γαράγιαχα,σεμενλήδες,παζάρσουγή,γιαγλάγηζη,χαράτς,τουτουγιάδες,κετιάλογλου,απτάλ,ποντιακή,ιστορίαΑγαπητή Εστία,
Είμαι και εγώ Πόντιος, γέρος στο σώμα, νέος όμως στην καρδιά και στους πατριωτικούς μου πόθους. Τα 74 χρόνια της ζωής μου τα επέρασα ως εξής : Τα 11 πρώτα παιδικά μου χρόνια τα επέρασα εις το χωρίον Σεμέν της περιφέρειας Κερασούντος. Τα 35 χρόνια νεανικής και ανδρικής μου ηλικίας τα επέρασα εις τα Κοτύωρα (Ορδού) και τα τελευταία 28 μου χρόνια τα επέρασα εδώ εις την Κατερίνη. Παρακολουθώ τον τύπον μας με μέγα δε σέβας και ευλάβεια για όσα γράφονται και εκδίδονται δια τον αλησμόνητο μας Πόντον.
Κατά τα έτη 1740 και πρίν, την εποχή των Γενιτσάρων στο χωρίον Δέσμενα κοντά στον Καζά της Αρδάσσης (περιφέρεια Αργυρούπολης) οι χριστιανοί καταπιέζονταν αγρίως από τους τούρκους. Ήταν η μαύρη εποχή που ο αγάς ή ο μπέης του χωριού είχε το δικαίωμα να κοιμηθεί με την νεόνυμφη χριστιανή την πρώτη νύχτα του γάμου και που οι διωκόμενοι έλληνες χριστιανοί μηχανεύονταν απειράριθμα τεχνάσματα προκειμένου να αποφύγουν την απαίτηση αυτή. Το πλέον σύνηθες ήταν η στέψη των κοριτσιών σε μικρή παιδική ηλικία και η απομάκρυνση των νεονύμφων.

δέσμενα,χαλδία,άρδασσα,τσάμπασιν,ορτού,κοτύωρα,κερασούντα,έρπαα,καρακιόλ,γαράγιαχα,σεμενλήδες,παζάρσουγή,γιαγλάγηζη,χαράτς,τουτουγιάδες,κετιάλογλου,απτάλ,ποντιακή,ιστορίαΉταν η εποχή που ο γενίτσαρος μπαίνοντας στο χριστιανικό σπίτι ύστερα από τα άφθονα φαγητά που ανάγκαζε να του ετοιμάζουν για να φάει, ζητούσε και έπαιρνε και ενοίκιο για τα δόντια του, το λεγόμενο “ Τίσ̌ κιρασή”.
Τον καιρό εκείνο η Δέσμενα είχε 250 οικογένειες. Από αυτές, 17 οικογένειες κατόπιν μυστικής συνεννόησης κατά τον μήνα Αύγουστο κι ενώ η συγκομιδή βρισκόταν στ’ αλώνια, πήραν ο καθένας ό,τι μπορούσε να σηκώσει και σε μία νύχτα έφυγαν προς τα δυτικά ….στο άγνωστο.
Σε 6-7 ημέρες έφτασαν στις πεδιάδες του βουνού Καρακιόλ. Ο τερέμπεης εκείνου του τόπου, ο αγά Κετιάλογλου κουρδικής καταγωγής, που αγαπούσε τους χριστιανούς, διέμενε στο Απτάλ. Ζήτησαν την προστασία του.
Ο Κετιάλογλου, τους είπε : Όλη αυτή η περιφέρεια είναι δική μου. Εξετάστε το μέρος, διαλέξτε και εγκατασταθείτε.
Οι χριστιανοί προτίμησαν το Σεμέν που τότε λεγόταν Σεϊμέν και κατοικούνταν από τούρκους. Ο αγάς έδιωξε τους τούρκους και εγκατέστησε τους φυγάδες έλληνες χριστιανούς.
Όταν ο αγάς της πρώτης τους πατρίδας, της Δέσμενας, έμαθε την φυγή των 17 εκείνων οικογενειών, έστειλε ένοπλους να τους πιάσουν. Όταν έμαθε όμως ότι αυτοί βρίσκονταν υπό την προστασία του Κετιάλογλου, δεν τόλμησε ούτε καν να τους πλησιάσει.
Σε καμιά πενηνταριά χρόνια ήρθαν στο Σεμέν και άλλες οικογένειες από την Δέσμενα και σιγά-σιγά συγκεντρώθηκαν εκεί 150 με 180 ελληνικές οικογένειες.
Γύρω στις 300 υπολογίζονται οι οικογένειες που διασκορπίστηκαν σε Κοτύωρα, Φάτσαν, Ούνγιαν, Ερπαά, Ρωσία, Ρουμανία και Βουλγαρία. Ενώ περί τις 100 οικογένειες καταστράφηκαν κατά τους διωγμούς των ετών 1916-1918.
Από όλη αυτή τη διασπορά μαζεύτηκαν στην Ελλάδα από το 1922 και πέρα, περίπου 400 οικογένειες Σεμενλήδες οι περισσότερες των οποίων διαμένουν στην Κατερίνη, στα Πλατανάκια, στον Ακροπόταμο και στην Θεσσαλονίκη.
Το Σεμέν είχε μεγαλοπρεπή ναό του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου που γιόρταζε στις 29 Αυγούστου. Υπήρχε επτατάξιος σχολή από το 1870 και δύο τάξεις «Ελληνικού» όπως λέγαμε τότε. Πέριξ, υπήρχαν ακόμη δέκα ελληνικά χωριά οι κάτοικοι των οποίων φοιτούσαν στο σχολείου του Σεμέν.
Θα αναφέρω τώρα και μερικά για το βουνό Καρακιόλ.
Το Καρακιόλ απέχει μιάμιση ώρα* από το χωριό Σεμέν. Το επισκέφθηκα κι εγώ δύο φορές. Πρώτη φορά τον Ιούλιο μήνα του έτους 1897 με συντρόφους 4 αμερικανούς ιεραποστόλους και τον αιδεσιμότατο κ Ξενοφώντα Μόσχου και πολλούς άλλους Σεμενλήδες χωριανούς μας.
Ανεβήκαμε στην ψηλότερη κορυφή του. Οι αμερικάνοι μέτρησαν 9600 πόδες. Η Ορδού απέχει 14 ώρες, το Τζάμπασι (Τσάμπασιν) 4 ώρες, η Κερασούντα 17 ώρες.
Η ανηφοριά του αρχίζει από την θάλασσα Ορδούς και ως το Τζάμπασι (Γιαγλάς Ορδούς). Το Τζάμπασι έχει ύψος 2000 μέτρα. Από το Τζάμπασι προχωρώντας προς τις υπώρειες του βουνού, διατηρείται το ίδιο επίπεδο ύψος σε σχέση με την θάλασσα. Από εκεί και πάνω ως την κορυφή υπάρχουν άλλα 1200 μέτρα και φτάνει ως τα 3 χιλιόμετρα το συνολικό ύψος κι ακόμη περισσότερο. Από την κορυφή του Καρακιόλ με γυμνό οφθαλμό μπορείς να βλέπεις μέρος της πόλεως της Ορδούς (απόσταση 15 ωρών μακριά) αλλά και χωριά της Σαμψούντας (απόσταση 50 ώρες μακριά) και της Πάφρας Ναπιόν ταγή (απόσταση 60 ώρες μακριά), αλλά και πλείστα όσα άλλα μέρη.
Πενήντα μέτρα παρακάτω από την κορυφή τρέχει άφθονο κρύο κρυστάλλινο νερό που διανύει απόσταση 600 μέτρων όπου χύνεται σε μια λίμνη της οποίας οι όχθες είναι ψηλές με εμβαδόν περίπου 50 στρέμματα και φαίνεται κατάμαυρη. Από αυτήν την μαύρη λίμνη έλαβε την ονομασία του το βουνό Καρακιόλ = μαύρη λίμνη.
δέσμενα,χαλδία,άρδασσα,τσάμπασιν,ορτού,κοτύωρα,κερασούντα,έρπαα,καρακιόλ,γαράγιαχα,σεμενλήδες,παζάρσουγή,γιαγλάγηζη,χαράτς,τουτουγιάδες,κετιάλογλου,απτάλ,ποντιακή,ιστορίαΜια ώρα παρακάτω τρέχουν πολλά ρυάκια από το νερό της λίμνης και δύο ώρες παρακάτω σχηματίζεται σημαντικό ποτάμι που κατεβαίνει στο Παζάρ Σουγή που χύνεται στη συνέχεια στην Μαύρη Θάλασσα.
Πάνω σε αυτό το βουνό λοιπόν και στην κορυφή του βρίσκονται δύο παρεκκλήσια : του Αγίου Παύλου και του Αγίου προφήτου Ηλία. Κάθε καλοκαίρι στην εορτή του Αγίου Παύλου στις 29 Ιουνίου και στις 20 Ιουλίου στην εορτή του προφήτη Ηλία ανέβαιναν πολλοί Σεμενίτες από τα πέριξ χωριά του Γιαγλάγηζη στην κορυφή και προσκυνούσαν στα παρεκκλήσια. Εκεί μάζευαν μυρωδάτα χόρτα που τα έλεγαν Σογανί. Τα ξέραναν και τα χρησιμοποιούσαν ως “χαράτς” όλο το χρόνο στα φαγητά τους. Επίσης μάζευαν και τα άνθη που τα έλεγαν “τουτουγιάδες”. Ο κορμός αυτού του άνθους ήταν βρώσιμος και αποτελούσε λαμπρό γιατρικό. Ολόγυρα σ’ αυτό το βουνό έβοσκαν τα πρόβατα των Σεμενιτών και έρχονταν και χιλιάδες άλλα από τα γύρω χωριά της Ορδούς, της Κερασούντας και της Ερπαάς πολλές φορές 12 ημερών δρόμο.
Έρχονταν για παραθέριση και τουρκμένοι (τουρκομάνοι) από την Γαράγιαχα. Τα ζώα των Σεμενλήδων έβοσκαν χωρίς φύλακα (τσομπάνο) στις πεδιάδες του Καρακιόλ και τα βράδια επέστρεφαν μόνα τους στα σπίτια.

• Οι αποστάσεις που αναφέρονται υπολογίζονται πάντα με τα πόδια και όχι με κάποιο ζώο ή όχημα αυτοκινούμενο
• Γιαγλά = Οροπέδιο

Πηγή : Ποντιακή Εστία – Τεύχος 10ον – Θεσσαλονίκη 1950 – Συγγραφέας : Λάζαρος Αμανατίδης (Κατερίνη)

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ