Το χωρίον Παντζαρότ της επαρχία Όλτης του Κάρς
Χωριό γεωργοκτηνοτροφικό το Παντζάρ, βρισκόταν στον Καύκασο και υπαγόταν στην επαρχία του Όλτη του νομού του Κάρς. Είχε 75 ελληνικές οικογένειες, μια εκκλησία (ναό) προς τιμή των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου με εφημέριο τον παπα Γεώργη Μιχαηλίδη καθώς και ένα τετρατάξιο σχολείο με 80 μαθητές και έναν δάσκαλο τον Τεμουρτζέν.
Το χωρίον Παντζαρότ της επαρχία Όλτης του Κάρς. Το χωριό ήταν χωρισμένο σε τρείς μαχαλάδες, στον επάνω, στον κάτω και στον πέρα μαχαλά. Υπήρχαν τρείς βρύσες, τις δύο απ’ αυτές τις λέγαμε : “τη χήρας η βρύση” και την τρίτη “τη Βιτά η βρύση”. Υπήρχε μόνο ένα μπακάλικο το οποίο ανήκε στον Νικόλα Πυλωρίδη. Οι ιδιοκτησίες των χωρικών ήταν γύρω στα πενήντα στρέμματα η κάθε μια κι εκτός από αυτές η κάθε οικογένεια έτρεφε και 15 με 20 ζώα. Βέβαια όλες οι αγροτικές δουλειές γίνονταν με τα μέσα της εποχής εκείνης, ξύλινα αλέτρια και με τοκάνια που τα έσερναν με τα βόδια. Τα δάση του χωριού μας, βρίσκονταν σε διάφορες τοποθεσίες και ήταν πολλών στρεμμάτων. Από αυτές, τα πιο σημαντικά βρίσκονταν στις θέσεις : “Μορμός” και «Εσώκ μεγτανή”. Είχαμε τρία ποτάμια μέτριου εύρους, το “Πενέκη ποτάμ’ “ τον Όλτη ποταμό και τον “Πενεστιέρη ποταμό”. Είχαμε και πολλές βοσκές από τις οποίες οι πιο μεγάλες βρίσκονται στις θέσεις “τσουχούρια”και “ουζούν τσ̌αϊρ”. Δύο ήταν τα ψηλά βουνά της περιοχής μας το Γιασαμάλ που είχε υψόμετρο γύρω στα 1600 μέτρα και το γνωστό Αραράτ, το ύψος του οποίου έφτανε τα 5.000 μέτρα. Οι προύχοντες του χωριού μας ήταν οι : Δ, Πυλορίδης, ο Σάββας Καραγιαννίδης και ο Ιερεμίας Ιωαννίδης. Οι δε μορφωμένοι μας ήταν ο Ιερεμίας Ιωαννίδης και ο Χαράλαμπος Πυλορίδης. Είχαμε και τρείς λυράρηδες, τους : Βασίλειο Ματθαιάδη, Ιωάννη Πυλαέβ και Ευστάθιο Γεωργιάδη. Οι κάτοικοι του χωριού μας ζούσαν καλά και δεν μετανάστευαν σε άλλα μέρη. Στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο υποφέραμε από λεηλασίες και τρομοκρατίες από τους τούρκους, αλλά ευτυχώς η περιοχή μας δεν είχε πολλά θύματα όπως συνέβη στις περισσότερες περιοχές του Πόντου. Η κοντινότερη πόλη ήταν η Όλτη, ενώ τα άλλα γειτονικά χωριά απείχαν πενήντα χιλιόμετρα απ’ το χωριό μας. Στην Ελλάδα ήρθαμε το 1920 με πλοίο από τον Καύκασο. Αρχικά βγήκαμε στην Θεσσαλονίκη. Μείναμε για λίγο στην Καλαμαριά και από κει μας έφεραν κατευθείαν στο χωριό Προφήτης Ηλίας της Εδέσσης. Όταν ήρθαμε, φέραμε μαζί μας τις τρείς καμπάνες της εκκλησίας μας. Η μεγαλύτερη απ’ αυτές ζύγιζε 1.200 οκάδες ενώ οι άλλες δύο από 600 οκάδες η κάθε μία. Κάρς (Γάρς) & Καύκασος. Ιστορία - Λαογραφία - Πολιτισμός Στην Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμόύ αναφορικά με το χωρίον Παντζαρότ αναφέρονται και τα ακόλουθα: Ελληνικό χωριό απο το 1878 στην περιφέρεια Όλτης του νομού Κάρς. Το 1918 είχε πληθυσμό 67 οικογένειες (περίπου 600 κατοίκους). Διατηρούσε Ιερό Ναό (εκκλησία) καθώς και διθέσιο δημοτικό σχολείο με διευθυντή τον ιερέα Γεώργιο Ελευθεριάδη και δάσκαλο τον Δημήτριο Θεοδωρίδη. Οι κάτοικοι του Παντζαρότ (οι Παντζαροτλήδες) επαναπατρίστηκαν το 1920 στην Ελλάδα και σήμερα ζουν στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης, στο Μελισσουργιό Κιλκίς και αλλού.
Πηγή: Ποντιακή Ηχώ, τεύχος 14ον , Αθήνα 1984 - Θεοπίστου Ματθαιάδη γεννημένου το 1895 στον Παντζαρότ και κατοίκου πλέον του χωρίου Προφήτης Ηλίας Πέλλης
Μετά το 1920 οι περισσότεροι κάτοικοι του χωριού εγκαταστάθηκαν στο Μελλισουργιό και την Ποντοκερασιά Κιλκίς, στην Καλαμαριά και την Πολίχνη Θεσσαλονίκης, στο Βρυσάκι και τη Βεργίνα Ημαθίας, στον Προφήτη Ηλία Πέλλας, στο Παρανέστι Δράμας κ.α. Πηγή στατιστικών: Γεννηθείς εις Καύκασον - κ. Ανδρέα Αθανασιάδη
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com
