Το χωρίον Ντεμίρ Καπί του Κάρς

Ντεμίρ,καπί,κάρς,αρταχάν,σιντεσκάμ,σιντισκόμ,κούρας,ποταμός,ρεσίττσαϊρ,φουργούνια,μάχενα,τοκάν,απούρ,τσαρταγλί,λελέβαργκινές,κουρτουλί,σάχνα,τσιμέν,σενέτσμενι,καϊλα,χισάρ,ζάρα,κίβεζνα,κουρτζήδες,αρπασέν,γεωργιανοί,ντερέκιοϊ,σεβαστειανά,εδέσσης,μαρίνα Το χωριό Ντεμίρ Καπί (τουρκικά = σιδερένια πύλη) ανήκε στην επαρχία Αρταχάν του νομού Κάρς και ήταν αμιγώς ελληνικό χωριό με είκοσι οκτώ οικογένειες, εκ των οποίων η κάθε μία είχε περίπου 15-20 μέλη !.
Υπήρχε μια εκκλησία (ναός) του Αγίου Νικολάου στην οποία λειτουργούσαν οι ιερείς : παπα Θωμάς για ένα εξάμηνο, ο παπα Στυλιανός Κιμίσκωφ ο οποίος παρέμεινε εκεί μετά την ανταλλαγή και ο παπα Μωυσής Κωστελίδης.
Ο Κύριλλος Αποστολίδης ο οποίος πήγε στο χωριό του το 1972, βρήκε την εκκλησία κατεστραμμένη και στην θέση της υπήρχε ένα τζαμί. Υπήρχε επίσης κι ένα παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου σε απόσταση 1,5 χιλιομέτρου από το χωριό το οποίο είχε σκαλιστεί στην καρδιά ενός μεγάλου βράχου διαμέτρου περίπου έξι μέτρων.

Ντεμίρ,καπί,κάρς,αρταχάν,σιντεσκάμ,σιντισκόμ,κούρας,ποταμός,ρεσίττσαϊρ,φουργούνια,μάχενα,τοκάν,απούρ,τσαρταγλί,λελέβαργκινές,κουρτουλί,σάχνα,τσιμέν,σενέτσμενι,καϊλα,χισάρ,ζάρα,κίβεζνα,κουρτζήδες,αρπασέν,γεωργιανοί,ντερέκιοϊ,σεβαστειανά,εδέσσης,μαρίνα Στο χωριό υπήρχε τετρατάξιο Ελληνικό σχολείο από το οποίο αποφοίτησε η Πολυξένη Φωτιάδου και το οποίο είχε 40-50 μαθητές. Δάσκαλος ήταν ο Γιωρίκας από το χωριό Σιντεσκάμ (Σιντισκόμ).
Το χωριό Ντεμίρ Καπί είχε έναν ποταμό τον Κούρα και τρείς μύλους. Δεν είχε ψηλά βουνά αλλά μόνο μικρούς λοφίσκους ενώ τα λιβάδια του ήταν πολλών στρεμμάτων. Από κείνα, το γνωστότερο ήταν «Τη Ρεσίτ το τσαϊρ» στο οποίο έβοσκαν τα ζώα τους, αγελάδες, βουβάλια, άλογα και αιγοπρόβατα. Στις αγροτικές τους ασχολίες χρησιμοποιούσαν για το αλώνισμα : το τοκάν και τη μάχενα ενώ για το όργωμα και την σπορά : το κοτάν (υνί) που το έσερναν δύο ή τρία ζευγάρια βόδια ή άλογα, για τις μεταφορές : τα φουργούνια (αραμπάδες/κάρα) με τα τέσσερα τεκίρια (τροχούς/ρόδες).
Στο χωριό υπήρχαν δύο βρύσες από τις οποίες η μία βρισκόταν μέσα στο χωριό και η άλλη μέσα στο δάσος. Η τελευταία είχε πολύ νερό που μπορούσε να κινήσει μια μυλόπετρα.
Παρά το γεγονός ότι το χωριό Ντεμίρ Καπί ήταν μικρό, εντούτοις διέθετε τρία μαγαζιά τα οποία εξυπηρετούσαν και τα γύρω τουρκοχώρια : Απούρ, Τσαρταγλί, Λελέ Βαργκινές και Κουρτουλί. Έτσι όλοι οι κάτοικοι της περιοχής πήγαιναν «ση Τίμωνος…ση Μαθαίο…και ση Αλέξη τα μαγαζία» έχοντας σαν στέκι το καφενείο του Μωυσή Παπαδόπουλου.
Προύχοντες του χωριού ήταν οι : Γεώργιος Δημητριάδης, Χαράλαμπος Ευσταθιάδης, Γιώργος Αποστολίδης (Γαζαντζής), Χαράλαμπος Ιωσηφίδης και Νικόλαος Καζαντζίδης.
Το χωριό μας, μαζί με άλλα δώδεκα χωριά είχαν έναν πρόέδρο ρωσικής καταγωγής που είχε ως έδρα το τουρκικό χωριό Οκάμ. Το κάθε χωριό είχε έναν αντιπρόεδρο με διετή θητεία. Ο τελευταίος αντιπρόεδρος του Ντεμίρ Καπί ήταν ο Παναγιώτης Αποστολίδης (Τσάκαλος) πατέρας του Κύριλλου Αποστολίδη.
Οι πρόγονοι των κατοίκων του χωριού μας, ήταν μετανάστες προερχόμενοι από διάφορα μέρη του Πόντου και κυρίως από την περιοχή του Επεσίου (Χαπές) και μάλιστα απ το χωριό Σάχνα Τσιμέν ή Σενέτσμενι που βρισκόταν στην βόρεια πλευρά της οδού Καϊλα – Χισάρ – Ζάρας. Μετανάστευσαν στο Ντεμίρ Καπί, επειδή η γη εκεί ήταν πολύ πλούσια, γεγονός άλλωστε που συνετέλεσε στην μεγάλη ευημερία των κατοίκων του οι οποίοι όχι μόνο δεν στερούνταν απ’ όλα τα αγαθά για μια καλή διαβίωση αλλά απέφευγαν και την μετανάστευση σε αντίθεση προς
άλλους έλληνες ποντίους άλλων περιοχών, στις οποίες η μετανάστευση αποτελούσε μόνιμο και αναγκαίο (αναγκαστικό) φαινόμενο.
Η ευημερία των κατοίκων αποτελούσε τον κύριο λόγο για τον οποίο πολλοί νέοι της εποχής εκείνης αποφοιτούσαν από το αστικό σχολείο του χωριού και στις συνέχιζαν τις σπουδές τους σε ανώτερες και ανώτατες σχολές της Ρωσίας όπως λ.χ. ο Νικόλαος Ευσταθιάδης, που τα τελευταία χρόνια τον βρήκαν να φοιτά στη Ρωσία, ο Γεννάδιο Παν. Αποστολίδης που υπήρξε πτυχιούχος ανωτέρας σχολής στην Ρωσία, ο Ιωσήφ Δημητριάδης που υπήρξε λοχαγός του ρωσικού στρατού και πολλοί άλλοι.
Η ζωή των κατοίκων του χωριού κυλούσε ειρηνικά ως το 1912. Από κει και πέρα άρχισαν να κυκλοφορούν ψίθυροι για πόλεμο, γεγονός που ανάγκασε κάποιους κατοίκους να πάρουν την απόφαση να έρθουν στην Ελλάδα προτού ξεσπάσει το κακό. Ανάμεσα σ’ εκείνες τις οικογένειες ήταν και του πατέρα και του παππού μου του Κύριλλου Αποστολίδη καθώς και ολόκληρο το σόι του Χαράλαμπου Ιωσηφίδη. Ξεκίνησαν στις 13 Ιανουαρίου του 1913 με πλοίο από το Βατούμ για τον Πειραιά και όταν έφτασαν εκεί τους έστειλαν στο χωριό Κίβεζνα του Λαγκαδά στην Μακεδονία όπου τους θέρισε η ελονοσία από την οποία πολλοί πέθαναν ενώ πολλοί άλλοι επέστρεψαν πίσω στο χωριό τους, το Ντεμίρ Καπί !.
Ντεμίρ,καπί,κάρς,αρταχάν,σιντεσκάμ,σιντισκόμ,κούρας,ποταμός,ρεσίττσαϊρ,φουργούνια,μάχενα,τοκάν,απούρ,τσαρταγλί,λελέβαργκινές,κουρτουλί,σάχνα,τσιμέν,σενέτσμενι,καϊλα,χισάρ,ζάρα,κίβεζνα,κουρτζήδες,αρπασέν,γεωργιανοί,ντερέκιοϊ,σεβαστειανά,εδέσσης,μαρίνα Η οικογένεια του Αποστολίδη η οποία είχε επιστρέψει στο χωριό, γνώρισε τα δεινά του πολέμου. Παιδί 16-17 ετών ο Κύριλλος Αποστολίδης επιστρατευθείς τότε, μετέφερε πολεμοφόδια για τον ρωσικό στρατό μέχρι το Ερζερούμ. Όταν αργότερα υποχωρούσε ο τσαρικός στρατός, οι Γεωργιανοί (Κουρτζήδες) με τα κανόνια τους έριξαν στο τουρκικό χωριό Αρπασέν το οποίο κατέστρεψαν με τις οβίδες τους. Οι κάτοικοι του κατεστραμμένοι χωριού περνώντας απ’ το χωριό μας το Ντεμίρ Καπί το λεηλάτησαν σκοτώνοντας πολλούς από τους έντρομους κατοίκους του. Ανάμεσα στους σκοτωμένους ήταν και οι : προπάππους Πολυξένης Ιωσηφίδου-Φωτιάδου, ο 17χρονος τότε Σωφρόνης Λαζαρίδης, ο Νικόλαος Αθανασιάδης (Κοπαλάς), ο Γεννάδιος Αποστολίδης, ολόκληρη η οικογένεια του Μιχάλη Μιχαηλίδη και αρκετοί άλλοι, το σύνολο των οποίων έφτανε τα 17-20 άτομα.
Στις 28 Οκτωβρίου του 1920 είχε ξεκινήσει από το χωριό η οικογένεια του Παν. Αποστολίδη για το Αρταχάν και φθάνοντας εκεί παρέμεινε για δεκαπέντε ημέρες. Μετά από 32 ημέρες έφτασε στο Βατούμ απ όπου μετά από παραμονή επτά – οκτώ ημερών ξεκίνησαν πάλι με το πλοίο «Κωνσταντίνος» αυτοί και με το «Παρτιάν» τα ζώα τους, με προορισμό την Ελλάδα και συγκεκριμένα την Θεσσαλονίκη στην οποία έφτασαν την 1η Ιανουαρίου 1921. Η οικογένεια των Ιωσηφιδαίων δεν επέστρεψε σαν άλλους στο Ντεμίρ Καπί αλλά αναζήτησαν και βρήκαν ορεινό μέρος, το χωριό Μαρίνα στην Νάουσα όπου κι εγκαταστάθηκαν για να ζήσουν.
Τέλος, η Πολυξένη Ιωσηφίδου παντρεύτηκε το 1920 με τον Παναγιώτη Φωτιάδη από το Ντερέ Κιοϊ κάτοικο Σεβαστειανών Έδεσσας και από τότε ζεί σ’ αυτό το χωριό.
Για την ψυχαγωγία των κατοίκων του χωριού, για τα πανηγύρια και τις άλλες διασκεδάσεις, υπήρχαν δύο λυράρηδες : ο Δημήτριος (Μήτος) Αποστολίδης και ο Λάμπρος Ιωσηφίδης. Από αυτούς ο πρώτος αποβίωσε στον Προφήτη Εδέσσης το 1964, ενώ ο δεύτερος μετά την εγκατάσταση του στην Ελλάδα ασθένησε και αποβίωσε το 1918 στο χωριό Μαρίνα Νάουσας.

Πηγή : Αποστολίδης Κύριλλος και Φωτιάδου-Ιωσηφίδου Πολυξένη απ’ τα Σεβαστειανά Έδεσσας
Ποντιακή Ηχώ, τεύχος 19ον

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ