Το χωρίον Κορόνιξα ή Κορόξενα της Χαλδίας του Πόντου

κορόξενα, κορόνιξα, χαλδία, πόντου, μεσοχώρ’, ορφανάντων, μουσκαράντων, κοροξενάντων, τεκίρτσογλάντων, μαυρενά, αμπρικάντων, κιοσέντων, ματσερά, ματσέρ’, φωτιάντων, χαβίανα, άδυσσα, τσόρκον, ποβερά, σαραντάρ’, γονοκόλ, μουσκενέντων, πααράντων, κάγκαναν, ταχμούτ, παγωμένον, παθηνία, ηλιακόν, μαλάτεια, πορόϊα, σερρώνΤο χωρίον Κορόνιξα ή Κορόξενα ήταν αμιγές ελληνικό χωριό με εξήντα σπίτια (κατά τον Ιωακειμίδη, με ογδόντα σπίτια), παρόλο που όπως έλεγαν οι παλιότεροι, τα παλιά χρόνια οι ελληνικές οικογένειες που το κατοικούσαν έφταναν τα 800 άτομα. Ήταν ορεινό χωριό που υπαγόταν στην επαρχία Χαλδίας του νομού Τραπεζούντας.
Είχε δύο ναούς : του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου και της Παναγίας και οκτώ ακόμη παρεκκλήσια : του Αγίου Θεοδώρου, του Προφήτη Ηλία, του Αγίου Βασιλείου, του Αγίου Ιωάννη, του Αγίου Κωνσταντίνου, του Αγίου Χριστοφόρου, του Αγίου Κυπριανού και της Αγίας Μαρίνας (Αεμαρίναν). Σε αυτά λειτουργούσαν τρείς ιερείς : ο παπαΔιαμαντής (παπαδιαμάντης) Εξακουστίδης, ο παπαΛάζαρος Εξακουστίδης και ο παπαΣτυλιανός τη Πασαβάντων.
Το αστικό σχολείο του χωριού ήταν οκτατάξιο και είχε σαράντα μαθητές (κατά τον Βαρυτιμίδη, είχε εξήντα πέντε μαθητές), όπου δίδασκαν οι : Ανανίας Νικολαϊδης του Νικολάου, ο Κωνσταντίνος Αλεξανδρίδης, ο Ιωάννης Πουταχίδης, από την Άδυσσα, ο Γεώργιος Αμαραντίδης, ο Κωνσταντίνος Καστανίδης, ο Ελευθέριος Ορφανίδης και παλιότερα ο Αβραάμ Ορφανίδης πνευματικός πατέρας του Πέτρου Ιωακειμίδη.

κορόξενα, κορόνιξα, χαλδία, πόντου, μεσοχώρ’, ορφανάντων, μουσκαράντων, κοροξενάντων, τεκίρτσογλάντων, μαυρενά, αμπρικάντων, κιοσέντων, ματσερά, ματσέρ’, φωτιάντων, χαβίανα, άδυσσα, τσόρκον, ποβερά, σαραντάρ’, γονοκόλ, μουσκενέντων, πααράντων, κάγκαναν, ταχμούτ, παγωμένον, παθηνία, ηλιακόν, μαλάτεια, πορόϊα, σερρώνΣτο χωριό υπήρχαν δύο μπακάλικα τα οποία ανήκαν στους Γαβριήλ Κοροξενίδην Τσουζάντων, και στον Κωστή εφένδη Ορφανίδη.
Οι προύχοντες του χωριού ήταν οι Κορονιξέτ – Τσαουζάντ : Γαβριήλ Κοροξενίδης, οι Εξακουστάντ’ Κωνσταντίνος και Ιάκωβος Εξακουστίδης και οι Ορφανιδαίοι. Οι έχοντες μόρφωση ήταν : ο Ανανίας Νικολαϊδης, ο Αβραάμ Ορφανίδης, ο Ανέστης Χαιρελίδης (Χεδίλας), ο Γεώργιος Αμαραντίδης, ο Χρήστος Εξακουστίδης, ο Ανέστης Δαμιανίδης, ο Κωνσταντίνος Καστανίδης κ.ά.
Αξιολογότεροι τούτων ήσαν οι : Αβραάμ Ορφανίδης, Ανανίας Νικολαϊδης, Γεώργιος Αμαραντίδης και Παναγιώτης Ελευθεριάδης.
Το χωριό ήταν χωρισμένο σε εννέα μαχαλάδες από τις οποίες οι κυριότερες ήταν : Τ’ άνθεν μερέαν, το κάθεν μερέαν, το μεσοχώρ’, των Ορφανάντων, των Μουσκαράντων, των Κοροξενάντων, των Τεκίρτσογλάντων, κ.ά.
Το χωριό υδρευόταν από δύο πηγές (βρύσες) : απ’ τη τρατούλ το πεγάδ’ και από τη εκκλησίας το πεγάδ’ (βρύση του Αγίου Γεωργίου).
Οι λυράρηδες του χωριού ήταν : ο Πέτρος Ορφανίδης, ο Δελή Γιώρ’ Γεωργιάδης και ο Στύλον, ο οποίος καταγόταν από το χωριό Τσαπούκ και θεωρείτο καλύτερος απ’ τους άλλους.
Οι χοροί που χόρευαν ήταν : το Τίκ, τ’ Ομάλ’, τη Σαρίκουζης, το Λάζικον, η Σερενίτσα, κ.ά.
Τα πιο κοντινά χωριά προς την Κορόξενα ήταν η Μαυρενά, των Αμπρικάντων, των Κιοσέντων, η Ματσερά (Ματσέρ’), των Φωτιάντων, η Χαβίανα, η Άδυσσα, το Τσόρκον, η Ποβερά, ο Άγιος Γεώργιος, το Σαραντάρ’, το Γονοκόλ, των Μουσκενέντων και των Πααράντων που απείχαν όλα σχεδόν μια ως μιάμιση ώρα με τα πόδια καθώς και η Γολή και η Χόψια.
Το χωριό περιβαλλόταν από τρία βουνά, το Κάγκαναν το Παγωμένον και το Ταχμούτ, τα οποία έφεραν και τις ονομασίες το αγρίδ’, το Ηλιακόν και τα Παθηνία και είχαν υψόμετρο γύρω στα 1800 μέτρα. Ποτάμια μεγάλα δεν υπήρχαν. Υπήρχε ένα μετρίου εύρους που διέσχιζε το χωριό καθώς και πολλά μικρά ποταμάκια (ρυάκια) που το νερό τους ήταν αρκετό για την κίνηση των νερόμυλων.
Οι κάτοικοι ζούσαν από την ενασχόληση τους με την γεωργία και την κτηνοτροφία, παρόλο που από τα 30-50 στρέμματα που κατείχαν, κατά μέσο όρο τα περισσότερα απ’ τα μισά ήταν άγονα και η καλλιέργεια τους γινόταν με τα τεχνικά μέσα της εποχής, ξύλινα αλέτρια και τουκάνια που τα έσερναν τα βόδια.
Κάθε οικογένεια είχε συνήθως δύο βόδια που τα χρησιμοποιούσε στις αγροτικές εργασίες, κάνα-δύο αγελάδες, καμιά δεκαπενταριά πρόβατα και άλλα τόσα γίδια.
Οι βοσκές του χωριού ήταν συνολικής έκτασης 5.000 στρεμμάτων περίπου που βρίσκονταν στις τοποθεσίες : το παρχάρ’ (γιαγλία), Αγία Μαρίνα, Σούδα, σο Ηλιακόν, σην Γκάγκαναν, σο Παγωμένον, σόν Ασπρόλιθον, σον Στρογγυλόλιθον, σον Άεν Παύλον, κλπ
Δεξιά και αριστερά του χωριού υπήρχαν δάση από έλατα με συνολική έκταση γύρω στα 3.000 στρέμματα.
κορόξενα, κορόνιξα, χαλδία, πόντου, μεσοχώρ’, ορφανάντων, μουσκαράντων, κοροξενάντων, τεκίρτσογλάντων, μαυρενά, αμπρικάντων, κιοσέντων, ματσερά, ματσέρ’, φωτιάντων, χαβίανα, άδυσσα, τσόρκον, ποβερά, σαραντάρ’, γονοκόλ, μουσκενέντων, πααράντων, κάγκαναν, ταχμούτ, παγωμένον, παθηνία, ηλιακόν, μαλάτεια, πορόϊα, σερρώνΟι κάτοικοι του χωριού συνήθιζαν να μεταναστεύουν κυρίως στην Τασκένδη και Τιφλίδα της Ρωσίας αλλά και σε άλλες περιοχές της Τουρκίας, όπως ήταν η Μαλάτεια.Από τις επίσημες τουρκικές αρχές δεν είχαμε υποστεί σοβαρές καταπιέσεις, υποφέραμε όμως απ’ τους Τσέτες και τους τούρκους χωρικούς οι οποίοι εγκατέλειπαν τα χωριά τους όταν οι ρώσοι προέλαυναν στον Πόντο και οι οποίοι (τούρκοι) σκότωσαν δύο συγχωριανούς μας, τον Λευτέρη Ποιμενίδη και τον Στύλο Αλεξανδρίδη και καταλεηλάτησαν το χωριό μας.
Θυμάμαι (λέει ο Βαρυτιμίδης), ότι την εποχή που ήμουν 12 χρονών, δηλαδή το 1916, ο ρωσικός στρατός προελαύνοντας είχε φτάσει στο χωριό μας και μας ανάγκασε να το εκκενώσουμε και να φύγουμε στην Τραπεζούντα.
Από κει φύγαμε στο Βατούμ της Ρωσίας και από κει στις 20 Αυγούστου του 1920 με πλοία φύγαμε για την Ελλάδα. Φτάνοντας στην Ελλάδα εγκατασταθήκαμε προσωρινά το 1921 στην Ανατολική Θράκη και στην συνέχεια το 1923 εγκατασταθήκαμε οριστικά στα Κάτω Πορόϊα του νομού Σερρών.
Αφηγείται ο κ. Καζαντζίδης : Εμείς, ήρθαμε στην Ελλάδα με την ανταλλαγή το 1924. Στην αρχή εγκατασταθήκαμε στην Θεσσαλονίκη αλλά αργότερα μας εγκατέστησαν οριστικά στην Άρδασσα της Πτολεμαϊδας όπου μένουμε ως σήμερα.
Συνεχίζει ο κ. Βαρυτιμίδης : Δυστυχώς όταν ήρθαμε στην Ελλάδα δεν καταφέραμε να διασώσουμε και να μεταφέρουμε τα πράγματα που είχαμε πάρει απ’ το χωριό μας, γιατί καήκανε όλα στο Τεγιρμέν Τερεσί της Τραπεζούντας το 1917.


Πηγή : Νικόλαος Βαρυτιμίδης, Κάτω Πορόϊα Σερρών. Πέτρος Ιωακειμίδης, Νέα Σμύρνη Αθηνών & Γεώργιος Καζαντζίδης, Άρδασσα Πτολεμαϊδας. Ποντιακή Ηχώ, τεύχος 8ον.  Άπαντες γεννηθέντες στα Κορόξενα. Ο Πέτρος Ιωακειμίδης στα 1890, ο Νικόλαος Βαρυτιμίδης στα 1904, ενώ ο Γεώργιος Καζαντζίδης στα 1905. Οι δύο φωτογραφίες της Κορόξενας είναι απ' το site του κ. Βασιλείου Κωνσταντινίδη που επιγράφεται "Η ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΜΙΑΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΟΝΤΙΩΝ, Από την Κορόνιξα και τη Χάκαξα ως τη …Μαντζουρία, τη Δραπετσώνα και την Άρδασσα", απ' όπου μπορείτε να αντλήσετε χρήσιμες αλλά και νοσταλγικές πληροφορίες.

 

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ