Ο Τσαρσαμπάς, (τα αρχαία Θεμίσκυρα) μια κωμόπολις της Αμισού.

Τσαρσαμπάς,αμαζόνες,αμισός,σαμψούντα,παρθεναγωγείο,δημογεροντία,Çarşamba,θερμώδοντας,θεμίσκυρα,φάσι,κολχίδα,χάλυβες,τιβαρηνοί,λευκοσύριοι,μιλήσιοι,σινώπη,ηρακλής,μιθριδατικός,πόλεμοςΟ Τσαρσαμπάς(*) ήταν κωμόπολη νοτιοανατολικά της Αμισού (Σαμψούντας), που βρισκόταν σε απόσταση οκτώ ωρών απ’ αυτήν. Πλούσια και εύφορη, χτισμένη σε μεγάλη πεδιάδα, είχε περίπου χίλια διακόσια σπίτια από τα οποία τα διακόσια ήταν ελληνικά, τετρακόσια αρμένικα και εξακόσια τούρκικα. Μεταξύ αυτών των τριών κοινοτήτων ξεχώριζε η ελληνική παρά το γεγονός ότι ήταν αριθμητικά η μικρότερη. Η υπεροχή της εδραζόταν στην πνευματική ανάπτυξη και στην κοινωνική ευημερία, λόγω της φυσικής ευφυΐας των ελλήνων και των λοιπών εξόχων προτερημάτων τους με τα οποία ήταν προικισμένοι.

Τσαρσαμπάς,αμαζόνες,αμισός,σαμψούντα,παρθεναγωγείο,δημογεροντία,Çarşamba,θερμώδοντας,θεμίσκυρα,φάσι,κολχίδα,χάλυβες,τιβαρηνοί,λευκοσύριοι,μιλήσιοι,σινώπη,ηρακλής,μιθριδατικός,πόλεμοςΤούτα ήσαν τα πνευματικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των ελλήνων που εν μέσω άλλα φυλών κατάφερναν πάντοτε να τους ξεχωρίζουν τόσο πολύ ώστε ενώ η κωμόπολις του Τσαρσαμπά μαστιζόταν από φτώχεια, οι έλληνες με την μικρή τους κοινότητα κατάφερναν να συγκεντρώνουν χρηματικά κεφάλαια που τα διέθεταν στη συντήρηση του παιδαγωγείου, του Ελληνικού Σχολείου και του Παρθεναγωγείου με δαπάνες υπέρ της εκπαιδεύσεως που έφταναν τις διακόσιες τριάντα λίρες. Σε αυτή την κατεύθυνση και προσπάθεια εργαζόταν αόκνως η αξιότιμη Δημογεροντία της κοινότητας που αποτελείτο απ’ τους : ΧατζηΙωάννου αγά Σαραφίδου, Γιαννάκο αγά Καϊξόγλη, Συμεών αγά Παπαδόπουλο και Λευτέρ’ αγά Χιονίδη (Τραπεζουντίου). Κάθε μέλος κατέβαλε ετήσια συνδρομή για τα σχολεία της κοινότητας από είκοσι ως και τριάντα λίρες. Όντως αξιέπαινη η προσπάθεια αυτή των Ελλήνων του Τσαρσαμπά για τον ζήλο τους ως προς την εκπαίδευση των παίδων.

(*) = Ονομάστηκε έτσι η Κωμόπολη αυτή γιατί ήταν χτισμένη σε τοποθεσία όπου προ ετών κάθε Τετάρτη γινόταν αγορά Çarşamba = Τετάρτη. 

Ιστορικά, Γεωγραφικά & οικονομικά στοιχεία για τα Αρχαία Θεμίσκυρα παίρνουμε απ την Εγκυκλοπαίδεια του Μείζονος Ελληνισμού

Τα Θεμίσκυρα ήταν μια πόλη στα νότια παράλια του Εύξεινου Πόντου, κοντά στις εκβολές του ποταμού Θερμώδοντα (Terme Çayi), 60 χλμ. ανατολικά της πόλης της Αμισού (Σαμψούς). Τα Θεμίσκυρα υπάγονταν στην επικράτεια της Αμισού.2 Δεν έχουν γίνει ακόμη ανασκαφές στην πόλη και ως εκ τούτου τα στοιχεία που έχουμε βασίζονται μόνο σε γραπτές πηγές. Πιθανότατα ήταν ένας οικισμός με δευτερεύοντα ρόλο, που ποτέ δεν εξελίχθηκε σε πόλη. Ο Θερμώδων αποτελούσε σημείο αναφοράς σε κάποια κείμενα γεωγραφίας, καθώς βρισκόταν στη μέγιστη απόσταση από το βόρειο έως το νότιο άκρο του Εύξεινου, αλλά και επειδή αποτελούσε την αρχή μιας άγνωστης περιοχής που εκτεινόταν μέχρι τον ποταμό Φάσι (σημ. Ριόνι) στην Κολχίδα. Για τον ίδιο λόγο, τα Θεμίσκυρα, σύμφωνα με κάποιες παραδόσεις, θεωρούνταν ότι ανήκαν στην Κολχίδα.

Τα Θεμίσκυρα για αιώνες βρίσκονταν έξω από τα όρια του θεωρούμενου γνωστού κόσμου και γι’ αυτό αποτελούσαν ιδανική τοποθεσία για μυθολογικά επιτεύγματα. Θεωρούνταν κατεξοχήν η χώρα των Αμαζόνων και ίσως το παλάτι της βασίλισσάς τους να ήταν χτισμένο εκεί. Επίσης, το μέρος αυτό το επισκέφτηκε ο Ηρακλής, μόνος του ή μαζί με το Θησέα, προκειμένου να αποκτήσει τη ζώνη της Ιππολύτης. Τα Θεμίσκυρα αναφέρονται και στη διαδρομή που ακολούθησαν οι Αργοναύτες. Η σχέση των Αμαζόνων με τον κόσμο των νεκρών ίσως να είχε συνδεθεί με αυτή την τοποθεσία στις παρυφές της οικουμένης, στην ίδια ακριβώς περιοχή όπου οι Έλληνες ίδρυσαν διάφορα ιερά που σχετίζονταν με χθόνιες λατρείες. Οι Αμαζόνες θεωρούνταν σκυθικής καταγωγής, παρόλο που οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν γενικά τον όρο αυτό, όταν αναφέρονταν σε διάφορους λαούς της περιοχής του Εύξεινου. Ο Στράβων αναφέρει ότι οι Λευκοσύριοι (λευκοί Σύριοι) ζούσαν στο συγκεκριμένο τόπο. Στην επικράτεια των Θεμισκύρων διαβιούσαν βαρβαρικά φύλα, όπως οι Χάλυβες και οι Τιβαρηνοί.

Τσαρσαμπάς,αμαζόνες,αμισός,σαμψούντα,παρθεναγωγείο,δημογεροντία,Çarşamba,θερμώδοντας,θεμίσκυρα,φάσι,κολχίδα,χάλυβες,τιβαρηνοί,λευκοσύριοι,μιλήσιοι,σινώπη,ηρακλής,μιθριδατικός,πόλεμοςΕίναι δύσκολο να προσδιορίσουμε τη στιγμή που οι Έλληνες ήρθαν σε επαφή με αυτή την περιοχή. Η τοποθέτηση των Αμαζόνων στα Θεμίσκυρα μπορεί πιθανόν να συσχετιστεί με τα συμφέροντα των Μιλησίων εκεί, τα οποία αντανακλώνται στην ίδρυση της Σινώπης (περ. 630 π.Χ.) και της Τραπεζούντας λίγο αργότερα. Δε γνωρίζουμε επίσης τον ακριβή χρόνο της πρώτης απεικόνισης των Θεμισκύρων στην τέχνη. Ανάμεσα στις πιθανές εκδοχές είναι μια αναπαράσταση σε μια αναθηματική ασπίδα από την Τύρινθα, χρονολογούμενη περίπου το 700 π.Χ., και το λεγόμενο αγγείο Castellani (570-550 π.Χ.), όπου εμφανίζεται ο Ηρακλής να επιτίθεται στο τείχος μιας πόλης γυναικών.

Με δεδομένο ότι ανήκαν στην Αμισό, τα Θεμίσκυρα ίσως να είχαν ενσωματωθεί στην επικράτεια των βασιλέων του Πόντου, πιθανόν του Μιθριδάτη Β΄ (περ. 250-220 π.Χ.). Η πόλη καταλήφθηκε από το Λεύκιο Λούκουλλο το 72 π.Χ., κατά τον Γ΄ Μιθριδατικό πόλεμο. Θεωρήθηκε ότι το μέρος ισοπεδώθηκε και δε ξαναχτίστηκε ποτέ, γιατί οι υστερότερες πηγές αναφέρονται πάντα στα Θεμίσκυρα σε παρελθόντα χρόνο. Η πόλη μαζί με την Αμισό ήταν τμήμα της επαρχίας Βιθυνίας-Πόντου, που οργανώθηκε από τον Πομπήιο. Ο ποταμός Θερμώδων εμφανίζεται να έχει θεοποιηθεί στα αυτοκρατορικά ρωμαϊκά νομίσματα.

Τα Θεμίσκυρα ήταν φημισμένα για το μέλι που παρήγαν και για την αφθονία των ψαριών τους, λόγω της θέσης τους στις εκβολές του Θερμώδοντα. Έχει προταθεί ότι ίσως υπήρχε μια λατρεία της Αρτέμιδος στην πόλη, καθότι η θεά ήταν η προστάτιδα των Αμαζόνων και σχετιζόταν με τον κόσμο των ορίων. Αυτή η λατρεία της Αρτέμιδος μπορεί να είχε συνδεθεί –όπως και σε άλλα μέρη– με τις μέλισσες και τις αρκούδες, πιθανόν μέσω τελετών παρόμοιων με τα αρκτεία στην Αθήνα.

Πηγή : Ποντιακή Εστία Τεύχος 30-31 & Εγκυκλοπαίδεια του Μείζονος Ελληνισμού

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ