Γεωγραφικόν και Ιστορικόν Λεξικόν της επαρχίας Χαλδίας Θ' (Θέμπεδα, Ικί Σουϊν, Ίμερα, Γήμερα)

Θέμπεδα,Θέμπερα,Τέμπετα,Τάσστεπέν,Κέτσαινα,Μουχαηλάντων,Μουρατάντων,Σσιαγάντων,Παναγίας,Μαραζάντων,Μουρούζηδων,Αρχιμεταλλουργός,Ζιλφής,ΙκίΣουίν,Διπόταμον,Διπόταμος,Τορούλ,καμπανίν,ΚαράΜουσταφά,Ίμερα,Γήμερα,Κεραμέως,Τουρκομάνων,Ζουβακάντων,Χαλδογιαννάντων,Μανδρία,λειβαδόπον,Θωμάντων,Ματέν,Εμινή,Αργουρουπόλεως,ΣαρήΜεχμέτΑγά,Μούζαινας,Μαβλεβίδων,παλτατσίδες,παραστάτες,παλτατσήδες,Σατατάς,Τουρκμένμπασι,Κράσνοβοντσκ,Κιζίλ-Σου,Μονή,Βαζελώνος,Μητροπολίτη,Θεοδοσιουπόλεως,Φροντιστήριο,Τραπεζούντας,επισκόπου,Δαφνουσίας,Μητροπολίτη,Θεοδοσιουπόλεως,Ευθυβούλη,Μονή,Αγίου,Γεωργίου,Χουτουρά,Βατούμ,Μπακού,Βακού,Βλαδικαυκάς,Πιατιγόρσκη,τασκένδη,Λειβαδόπον,Φωστηρόπουλος,τραπεζίτης,ΣαρασιτώνΘέμπεδα και Θέμπερα (εκ του όθεν και πέραν – τουρκιστί Τέμπετα).
Χωριό που απείχε 2 ώρες από την Αργυρούπολη προς τα δυτικά. Κείται σε γραφικότατη κοιλάδα κάτω από το όρος Τάσσ τεπέν κι έχει παρακείμενο διαυγές ρυάκι, ενώ οι ενορίες που την αποτελούν είναι οι : 1) Κέτσαινα, η ψηλότερη ενορία με λαμπρές οικοδομές και 15 οικογένειες, με καθαρά νερά. Υπήρξε θέρετρο πολλών Αργυρουπολιτών και Τραπεζουντίων. 2) Μουχαηλάντων, με 3 οικογένειες. 3) Μουρατάντων, με 5 οικογένειες. 4) Σσιαγάντων με 10 οικογένειες. 5) της Παναγίας με 7 οικογένειες και κεντρικό Ναό αφιερωμένο στο Γεννέσιο της Θεοτόκου κοντά στον οποίο υπήρχε η Δημοτική Σχολή.  Παρακολουθείστε το σχετικό μου βίντεο

Θέμπεδα,Θέμπερα,Τέμπετα,Τάσστεπέν,Κέτσαινα,Μουχαηλάντων,Μουρατάντων,Σσιαγάντων,Παναγίας,Μαραζάντων,Μουρούζηδων,Αρχιμεταλλουργός,Ζιλφής,ΙκίΣουίν,Διπόταμον,Διπόταμος,Τορούλ,καμπανίν,ΚαράΜουσταφά,Ίμερα,Γήμερα,Κεραμέως,Τουρκομάνων,Ζουβακάντων,Χαλδογιαννάντων,Μανδρία,λειβαδόπον,Θωμάντων,Ματέν,Εμινή,Αργουρουπόλεως,ΣαρήΜεχμέτΑγά,Μούζαινας,Μαβλεβίδων,παλτατσίδες,παραστάτες,παλτατσήδες,Σατατάς,Τουρκμένμπασι,Κράσνοβοντσκ,Κιζίλ-Σου,Μονή,Βαζελώνος,Μητροπολίτη,Θεοδοσιουπόλεως,Φροντιστήριο,Τραπεζούντας,επισκόπου,Δαφνουσίας,Μητροπολίτη,Θεοδοσιουπόλεως,Ευθυβούλη,Μονή,Αγίου,Γεωργίου,Χουτουρά,Βατούμ,Μπακού,Βακού,Βλαδικαυκάς,Πιατιγόρσκη,τασκένδη,Λειβαδόπον,Φωστηρόπουλος,τραπεζίτης,ΣαρασιτώνΤην εποχή της ακμής των μεταλλείων η Θέμπεδα αριθμούσε 140 οικογένειες αλλά στην εποχή μας είχαν μειωθεί δραματικά στις 40 οικογένειες μόνο. Απέναντι από την ενορία της Παναγίας κείται η τουρκική ενορία Μαραζάντων με 12 οικογένειες η οποία οικίστηκε από τα πέριξ τουρκικά χωριά. Πολλοί υποστηρίζουν ότι από αυτή την ενορία καταγόταν η διάσημη Φαναριώτικη οικογένεια των Μουρούζηδων και μπορεί κανείς να το πιστέψει εάν δει το πλήθος των εκεί αρχαίων ερειπίων και παρεκκλησίων. Από τη Θέμπεδα καταγόταν η επίσης διάσημη οικογένεια των Ζιλφή η οποία διέπρεψε στην μεταλλουργική από την οποία στις αρχές του 18ου αιώνα άκμασε ο αρχιμεταλλουργός Κωνσταντίνος Ζιλφής, ο οποίος αφιέρωσε τα αξιοθαύμαστα σε τέχνη επίχρυσα εξαπτέρυγα στον Ιερό Ναό της Μητρόπολης Αργυρούπολης τα οποία βρίσκονται στο Μουσείο Μπενάκη των Αθηνών όπως φαίνεται και στην σχετική επιγραφή τους. Από την Θέμπεδα έλκει την καταγωγή της η οικογένεια των Χατσή Ελευθεριάδων η οποία διέπρεψε στα πράγματα της Αργυρούπολης κατά τον 19ο αιώνα.

Ικί Σουίν, (Δύο νερά ή Διπόταμον-Διπόταμος ή Τορούλ καμπανίν).
Πρόκειται για σταθμό καραβανιών και χωροφυλακής με 4 τουρκικές οικογένειες, που κείται απέναντι στη συμβολή το ποταμού Καρά Μουσταφά και Κάνιν. Υπήρξε κέντρο βιαιοπραγιών κατά των Αρμενίων το 1914. Απέχει 4 ώρες από την Αργυρούπολη και 2 από την Άρδασσα. Στην ορεινή περιοχή πάνω απ΄ την τοποθεσία αυτή γινόταν μεγάλο κυνήγι αίγαγρων (αγριοκάτσικων).

Ίμερα ή Γήμερα (κατά τον καθηγητή Ιωάννη Παρχαρίδη).
Υπήρξε απ’ τις πλέον ευάνδρους, πλουσιότερες και πολυπληθέστερες κοινότητες της επαρχίας Χαλδίας. Κείται στο τμήμα της Κρώμνης στο ομώνυμο ποτάμι που πηγάζει από Άγγερης με συμπαγή ελληνικό πληθυσμό 400 οικογενειών από τις 600 που αριθμούσε παλιότερα. Κατά την παράδοση η οποία κυκλοφορούσε ευρέως και υιοθετήθηκε από τον Αθανάσιο Παπαδόπουλο Κεραμέως, άποψη που ασπάστηκε κι ο Οικονόμος της Μητροπόλεως Χαλδίας Αθανάσιος Σουμελίδης, η Ίμερα κτίστηκε επι Βυζαντινής εποχής από τον εξορισθέντα στρατηγό Ιμέριο και υπήρξε επι πολλά χρόνια το μεταίχμιο των ασιατικών εθνών : τούρκων – Τουρκομάνων – Περσών – Καρδούχων και Αρμενίων και της Αυτοκρατορίας των Κομνηνών. Ερημώθηκε όταν μετά την άλωση της Τραπεζούντας και οικίστηκε από τον Γεώργιο Ζουβάκ ο οποίος ίδρυσε την πρώτη εκεί φερώνυμη συνοικία. Η Ίμερα διαιρείται στις εξής ενορίες : 1) Την κυρίως Ίμερα ή τη συνοικία της Παναγίας (Γέννησιον της Θεοτόκου), 2) του Αγίου Γεωργίου, 3) Ζουβακάντων, 4) Χαλδογιαννάντων, 5) Τσακαλάντων, 6) Μανδρία, ενορίες που βρίσκονταν πέραν του ποταμού, 7) Λειβαδόπον, 8) Θωμάντων, ενορίες που βρίσκονταν εντεύθεν του ποταμού. Η κυρίως Ίμερα αποτελούνταν από τις ενορίες : Της Παναγίας και του Αγίου Γεωργίου με ομώνυμους μεγαλοπρεπείς ναούς που ιδρύθηκαν από τους Ιμεραίους με μικρή συνδρομή του κατά το 1713 Ματέν Εμινή Αργουρουπόλεως Σαρή Μεχμέτ Αγά, για την προς τους Ιμεραίους εκτίμηση του για την υπηρεσία των μεταλλείων και δια φιρμανίου του ναού της Τσιμεράς της Μούζαινας με την συναίνεση του θρησκευτικού αρχηγού των Μαβλεβίδων της Αργυρούπολης. Οι Ιμεραίοι διέπρεψαν ως άριστοι παραστάται και παλτατσίδες-παλτατσήδες (παραστάτες = όσοι επιτηρούσαν τη διάλυση των μεταλλευμάτων στις καμίνους & παλτατσήδες = τάγματα αξινοφόρων που ίδρυσε ο σουλτάνος), κατά την εποχή των μεταλλείων οι οποίοι είχαν προσληφθεί από τον γενικό αρχιμεταλλουργό Ιωάννη Λογοθέτη Σαρασίτη και επι Ματέν Εμινή Καρά Σελίμ αγά το έτος 1692. Μετά την εξασθένιση των μεταλλείων οι Ιμεραίοι διακρίθηκαν ως άριστοι κτίστες στην Ανατολή και άφησαν αθάνατα έργα καλλιτεχνίας, ναούς, λουτρά, γέφυρες, τεμένη και ως τέτοιοι μνημονεύονται : ο Κάλφας Κοσμάς Κοσμίδης, ο Παναγιώτης Καματσίδης, Τσαφράκς και οι Σατατάδες. Από αυτούς ο μεν Γεώργιος Σατατάς έχτισε το 1847 τον μεγαλοπρεπή, αξιοθαύμαστο και πελώριο ιερό ναό του Αγίου Βασιλείου στο Μισθί (Μιστί του Ικονίου) κατά το σχέδιο της Αγίας Σοφίας της Κωνσταντινούπολης. Ο κάλφας Κοσμάς Κοσμίδης τον ναό στο Φερτέκιοϊ της Καππαδοκίας, απαύγασμα σπουδαίας τέχνης .Στην ενορία της Παναγίας υπήρχε η καλλιπρεπής πλήρης Αστική Σχολή με 5 διδασκάλους και σπουδαία βιβλιοθήκη και δίπλα στη σχολή μια πολύκρουνος πηγή, αλλά και στην πλατεία της ενορίας πολλά άλλα προικοδοτήματα του μεγάλου ευεργέτη της Ίμερας Γεωργίου Καρσαββίδου ισόβιου δήμαρχου της πόλεως Κρασναβότσκ στην Κασπία Θάλασσα κι επιστήθιου φίλου του αρχιστράτηγου Κουροπάτκιν. (Το Τουρκμένμπασι, παλαιότερα γνωστό ως Κράσνοβοντσκ και Κιζίλ-Σου, είναι πόλη στην Επαρχία Μπαλκάν του Τουρκμενιστάν, εντός του Κόλπου του Κράσνοβοντσκ στην Κασπία Θάλασσα. Ευρίσκεται σε υψόμετρο 27 μέτρων. Ο πληθυσμός είναι της τάξεως των 86.800 κατοίκων, ο οποίος αποτελείται κυρίως από Ρώσους, Αρμένιους και Αζέρους). Η Ίμερα λοιπόν υπήρξε μια από τις έξι κοινότητες της επαρχίας Χαλδίας οι οποίες από πάντα είχαν καλές Σχολές και συνετέλεσε στη διάδοση των γραμμάτων ενώ έδωσε στην κοινωνία πολλούς λόγιους. Μνημονεύουμε εδώ : 1) τον από της Μονής Βαζελώνος Μητροπολίτη Θεοδοσιουπόλεως Ιάκωβο ( 1705-1712), 2) τον Δημήτριο Χρυσουλίδη από τον οίκο των Χρυσουλίδων ο οποίος διηύθυνε το Ελληνικό Φροντιστήριο της Τραπεζούντας την περίοδο 1918-1919, 3) τον από επισκόπου Δαφνουσίας Μητροπολίτη Θεοδοσιουπόλεως Τιμόθεο Ευθυβούλη, Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Χουτουρά 4) τον ηγούμενο της Ιεράς Μονής Αγίου Γεωργίου Χουτουρά, από τον οίκο των Χρυσουλίδων Κύριλλο τον Α΄ (1853-1876) αλλά και τους εν Τραπεζούντα, Αργυρούπολη, Κερασούντα και Βατούμ διδασκάλους Γεώργιο Χ. Ευθυβούλη, Γεώργιο Ιωαννίδη, Ιωάννη Ποιμενίδη, Ιγνάτιο Ευθυβούλη και Ευδοκία μοναχή Παπά Αποστόλου ως και τον κατά τον 18ο αιώνα λόγιο Χατσή Ανδρέα Καλαϊτζή. Οι Ιμεραίοι ήταν φιλότιμοι, φιλόμουσοι, εθνικόφρονες, σοβαροί, συντηρητικοί, φίλοι των καλών και τίμιοι στις συναλλαγές τους, προόδευσαν πολύ στο εμπόριο και άνοιξαν σπουδαία κέντρα εμπορίου στην Τραπεζούντα, το Βατούμ, το Μπακού (Βακού), το Βλαδικαυκάς, την Πιατιγόρσκη, τη Τασκένδη, ακόμα και στην Ιαπωνία και πάντοτε το όνειρο τους ήταν να αποκτήσουν πλούτο εντίμως στα ξένα κι όταν ήταν καιρός να επανέλθουν στην πατρίδα να υποστηρίξουν τα σχολεία τα οποία προστάτευσαν πάντοτε με πατρική στοργή. Κάτω από την τοποθεσία της Ίμερας υπήρχε παρεκκλήσι της Αναλήψεως του Σωτήρος Χριστού όπου γινόταν μεγάλη θρησκευτική πανήγυρις και απέναντι απ’ αυτό το παρεκκλήσι υπήρχε η ενορία Λειβαδόπον απ’ όπου είλκε την καταγωγή της ο εμπορικός τραπεζικός οίκος των Φωστηρόπουλων. Οι φιλόπονοι κάτοικοι της Ίμερας λόγω της ορεινής τοποθεσίας επιδόθηκαν και προήχθησαν στην κτηνοτροφία. Αποτέλεσε μάλιστα το θέρετρο των Τραπεζουντίων εξ αιτίας του υγιεινού της κλίματος, των καθαρών και άφθονων της νερών, των έξοχων και μεγαλοπρεπών της κτισμάτων. Πάνω από την Ίμερα σε ωραία τοποθεσία και σε ύψωμα του βουνού Προφήτη Ηλία υπάρχει η κατά το 1710 ιδρυθείσα γυναικεία Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου, η οποία προικίστηκε απ’ τους αρχοντικούς οίκους της Αργυρούπολης και ιδίως εκείνη των Σαρασιτών, έχουσα 25 κελιά, 12 μοναχές, ενώ στην είσοδο της μονής υπήρχε πηγή με πολλές υδρίες η οποία άρδευε αφθόνως όλη την Ίμερα. Επειδή η Ιερά Μονή βρισκόταν μακριά από κάθε επικίνδυνο βλέμμα, σε αυτήν λαμβάνονταν σπουδαία βουλεύματα από τους θρησκευτικούς αρχηγούς της Χαλδίας, ως κι εκείνης της ανακήρυξης των διπίστων ως ορθοδόξων Ελλήνων.
Συνεχίστε την ανάγνωση σας και στα υπόλοιπα αφιερώματα μας στα χωριά, τα ποτάμια και τα τοπωνύμια της επαρχίας Χαλδίας. Ένα εξαιρετικό πόνημα του αείμνηστου κ Γεωργίου Κανδηλάπτη Κάνι.

Pin It

Print

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ