Γεωγραφικόν και Ιστορικόν Λεξικόν Επαρχίας Χαλδίας 36ον: Χαλδογιαννάντων, Χαζνά-Μαγαρά ή Μεταλλείον του θησαυρού & Χαλάβερνα
Του Χαλδογιαννάντων. Μία από τις ενορίες της Ίμερας σε δεκάλεπτη απόσταση από την Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου που έλαβε την ονομασία της από την διαπρεπή οικογένεια των Χαλδογιαννάντων της αυλής των Κομνηνών αυτοκρατόρων της Τραπεζούντας. Έχει Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου με δέκα (10) οικογένειες.
Κατά τον Αθανάσιο Ι. Παρχαρίδη παλιότερα υπήρξε έδρα ενός τερέμπεη ονόματι Μεμίσ̆ ο οποίος εξοντώθηκε από τους Ουτζητσογλίδες βέηδες της Άρδασσας κι έτσι περιήλθε στη δικαιοδοσία τους. Γεωγραφικό και Ιστορικόν Λεξικόν Χαλδίας Χαλδογιαννάντων, Χαζνά-Μαγαρά & Χαλάβερνα
Η Χαζνά – Μαγαρά ή Μεταλλείον του θησαυρού. Απείχε δώδεκα (12) λεπτά της ώρας από την Αργυρούπολη και βρισκόταν κοντά στην πεδιάδα του Λύκ’ τ’ Ομάλ’ και πίσω από το όρος Καρκαλέτσου. Φαίνεται ότι ήταν το πλουσιότερο και αρχαιότερο των μεταλλείων της Ανατολής το οποίο προσχώθηκε και κατακλύσθηκε από πολλά ύδατα όταν το 1883 ανάλαβαν την εκ νέου εκμετάλλευση του, ως και του άλλου μεταλλείου των Τεσσαράκοντα Παύλων που είχε καταρρεύσει προ αμνημονεύτων χρόνων, οι Έλληνες υπήκοοι αδελφοί Δανιήλ, Δημήτριος και Κωνσταντίνος Παππά οι οποίοι προσέλαβαν τον Παύλο Κράουζ (Γερμανό μηχανικό, ειδικό και έμπειρο στις μεταλλευτικές εργασίες και γαμπρό από δεύτερο γάμο από θυγατέρα, του αναδιοργανωτή των τουρκικών στρατευμάτων Φόν δερ Κόλτ πασά) ο οποίος κατατρύπησε από κάτω το μεταλλείο δια της οδού Σού Γιολού ώστε επί σαράντα δύο (42) ημέρες να ρέουν τα ύδατα, κι έτσι αποκαλύφθηκε το αρχαίο δάπεδο του μεταλλείου με κόκκινα τοιχώματα και άρχισε μεγάλη και προσοδοφόρος εργασία για τον τότε εργατικό κόσμο. Ταυτόχρονα γινόταν εργασία και στο μεταλλείο Σαράντα (40) Παύλοι. Το 1890 η εκμετάλλευση των μεταλλείων χορηγήθηκε στον μηχανικό Κράουζ ο οποίος τα εκμεταλλεύθηκε ως το 1893 οπότε ανακαλύφθηκαν τα χρυσορυχεία και αδαμαντωρυχεία του Τρανσβααάλ της Αφρικής και έκλεισε την εκμετάλλευση τους δια συμβολαίου με την τουρκική κυβέρνηση για 99 χρόνια και έφυγε για την Αφρική.
Η Χαλάβερνα. Μια γραφική και γεμάτη ύδατα τοποθεσία στο ποτάμι Καραμουσταφά και κάτω από το χωριό του Αγίου Μιχαήλ η οποία είχε αγορασθεί με το αντίτιμο των τριακοσίων (300) χρυσών λιρών το 1882 για να συσταθεί ένας νέο συνοικισμός για τους κατοίκους της Μούζαινας από τον επί πολλά έτη εργαζόμενο στην Κερασούντα επιχειρηματία Δημήτριο Σαρόγλου και τον Κοσμά αγά Πολυχρονιάδη (πατέρα του εν Δράμα αρχι-αρτοποιού και πατριώτη Γεώργιου Γεωργιάδη ή Σαρόγλου). Δυστυχώς τα πολιτικά γεγονότα της εποχής δεν επέτρεψαν τη σύσταση του συνοικισμού αυτού. Χαλδία - Αργυρούπολις Πόντου Gümüşhane (Πόλεις, Κωμοπόλεις, Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Χοροί, Θρύλοι, Παραδόσεις, Πρόσωπα).
Συνεχίστε την περιήγηση σας στη Χαλδία. Στα επόμενα αφιερώματα μας θα γνωρίσετε τα χωριά, τα ποτάμια, τα όρη και τα τοπωνύμια της επαρχίας Χαλδίας. Ένα εξαιρετικό πόνημα του αείμνηστου κ. Γεωργίου Κανδηλάπτη Κάνι.
Ποντιακή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com
