Η Μούζενα της Χαλδίας του Πόντου (Cebeli Gumushane)
Η Μούζενα ήτο μία από τις περιφέρειες της επαρχίας Χαλδίας η οποία υπαγόταν στην υποδιοίκηση Τορούλ. Βρισκόταν πέρα από τον Κάνιν ποταμό μεταξύ των χωρίων Δεμιρτζηκιόη, Σταυρίου, Μανδρίων και πολύ κοντά σε ένα ποτάμι το οποίο χυνόταν στον ποταμό της Κρώμνης.

Το χωρίον Τσάχαλη κείται ανατολικά του Απτουραχμανλή και σε απόσταση δύο περίπου χιλιομέτρων. Κατοικήθηκε από κατοίκους του χωρίου Κιουλίκ περίπου το 1870. Εκεί εγκαταστάθηκαν δέκα περίπου οικογένειες μεταξύ των οποίων οι:
Το παρακάτω κείμενο αποτελεί μετάφραση μου εκ του πρωτοτύπου το οποίο εγράφη είς την καθαρεύουσα, προκειμένου να γίνει αντιληπτό στις νεότερες γενιές που δεν έχουν διδαχθεί τα αρχαία και δεν έχουν εξοικείωση με την παλιά καθαρεύουσα γλώσσα που ομιλείτο κατά τα τέλη του 19ου αιώνα.
Τ’ οσπίτ’ ισ’ ετρυϊλτσ’ ατο και ‘ς σην αυλή σ’ εκάτσα,
Ένα από τα τέσσερα ελληνικά χωριά στο βορειότερο σημείο της περιοχής του Άκ Δάγ Μαδέν είναι το Μπαχτσετσίκ. Τα άλλα τρία είναι το Γαρέτσιορεν, το Σεκή Γασ̆ί και το Κιουλή Πουνάρ. Το Μπαχτσετσίκ απέχει 25 περίπου χιλιόμετρα από το Μαδέν.
Η Τριπλή Συνεννόηση είχε διακηρύξει ότι μετά το τέλος του πολέμου οι μειονότητες θα πάρουν αυτονομία. Τα αρμενικά κομιτάτα Χιντζάκ και Τασναξιούν είχαν αναπτύξει μεγάλη δραστηριότητα στο εσωτερικό και εξωτερικό για να δώσουν αφορμή σε ευρωπαϊκή επέμβαση. Σκοπός όμως των νεοτούρκων ήταν η εξόντωση των χριστιανών.